Dinsdag 17/09/2019

Waarom je jodiumpillen NIET preventief mag slikken

Beeld REUTERS

Door de problemen in de kerncentrale van Fukushima en de verhoogde niveaus van straling die zijn gemeten, is er wereldwijd een stormloop ontstaan op jodiumpillen maar ook zeewier, algen en zelfs met jodium verrijkt keukenzout. Jodiumpillen zijn het enige erkende geneesmiddel die effecten van straling kunnen behandelen. Zeewier, algen en keukenzout bevatten ook jodium, maar niet in die mate dat ze blootstelling aan straling zouden kunnen teniet doen.

De bezorgdheid is groot. Iedereen herinnert zich nog Tsjernobyl, en de vele gevallen van kanker die daar in de buurt werden vastgesteld. Behalve voor de mensen in een straal van 30 kilometer rond Fukushima, staat niemand ter wereld op dit moment bloot aan hoge dosissen straling. Paniek is dus nergens voor nodig, en een voorraad jodiumpillen ook niet.

Want jodiumpillen hebben dan wel aangetoonde voordelen, ze hebben ook nadelen. De pillen preventief slikken werkt niet, en is dus niet alleen onnodig en verspilling, maar potentieel zelfs gevaarlijk.

Wanneer moet je jodium innemen?

Jodiumpillen, of kaliumjodium, moet genomen worden vlak voor of zo snel mogelijk na de blootstelling aan straling. De dosis is afhankelijk van de mate van de straling, en verschilt ook per leeftijd.

Jodiumpillen worden aangeraden bij baby's, kinderen, tieners, zwangere vrouwen en borstvoedende vanaf 50 millisieverts per uur (5 centigray). De 'veilige' grens ligt op 100 millisieverts per uur.

De aanbevolen dosis:


•Baby's tot 1 maand: 16 milligram
•1 tot 36 maand: 32 milligram
•3 tot 12 jaar: 65 milligram
•12 tot 18 jaar: 65 tot 120 milligram, afhankelijk van de lengte
•Zwangere en borstvoedende vrouwen: 120 milligram
•Volwassenen: bij blootstelling aan meer dan 100 millisieverts: 130 milligram

Nadelen & gevaren

Jodium wordt over het algemeen als veilig ingeschat voor de meerderheid van de bevolking, bij orale inname en de juiste dosissen.

Voor gevoelige types, kan jodium heel wat problemen en nare neveneffecten veroorzaken zoals:

- Gezwollen lippen en gezicht
- Zware bloedingen en blauwe plekken
- Koorts
- Pijn aan de gewrichten
- Gezwollen lymfeklieren
- Allergische reacties
- De dood

Bij een langdurige inname of het slikken van een te grote dosis, is jodium mogelijk gevaarlijk.

Het grootste gevaar van een te grote dosis, is het risico op problemen met de schildklier. Verder kan een grote dosis jodium ook volgende effecten veroorzaken:

- Metalige nasmaak
- Pijnlijk tandvlees en tanden
- Branderig gevoeg in mond en keel
- Verhoogde speekselsproductie
- Keelontsteking
- Maagproblemen
- Diarree
- Depressie
- Huidproblemen en irritaties, zeker bij direct gebruik op de huid. Het kan ook vlekken en allergische reacties veroorzaken. In dit geval mag de huid zeker niet afgeplakt worden of in te strakke kledij zitten, om jodiumverbranding te voorkomen.

Voor zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding geven, is jodium in de aanbevolen hoeveelheid en bij orale inname waarschijnlijk veilig. Bovenstaande limieten (900 microgram per dag tussen 14 en 18 jaar, maximum 1100 microgram bij volwassenen) blijven geldig. Ook de crème (2 procent) is waarschijnlijk veilig.

Wie al problemen heeft met de schildklier, kan extra gevoelig zijn aan de neveneffecten van jodium. Wie een traag werkende of vergrote schildklier heeft, of een schildkliertumor, kan zijn aandoening verergerd zien door de inname van jodium, vooral bij langdurig gebruik of de inname van hoge dosissen.

Waarom jodium?
Jodium is een chemisch element dat het lichaam nodig heeft, maar zelf niet kan aanmaken. De noodzakelijke hoeveelheden jodium moeten dus komen van de voeding. Maar ook daar is het niet massaal aanwezig, dus werd het aan sommige voedingsmiddelen zoals zout, toegevoegd. Jodium wordt vooral aangetroffen in de oceaan, geconcenteerd in zeeleven en vooral zeewier.

De stof wordt gebruikt om vanalles te behandelen, gaande van huidziekten veroorzaakt door schimmels, oogziekten, diabetes, hartziekten en beroertes. Jodium speelt ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel, vruchtbaarheid en intelligentie. Het zuivert water, en de bacteriedodende werking wordt ook toegepast voor het behandelen van blaren en zweren in de mond, zoals die ontstaan na chemotherapie.

Het wordt ook gebruikt om de effecten van straling aan te pakken, maar mag in dat opzicht enkel gebruikt worden in noodgevallen en niet om stralingsziekte te voorkomen.

Jodiumtekort
De schildklier heeft jodium nodig om hormonen aan te maken. Als dat niet het geval is, spoort het lichaam de schildklier aan om harder te werken, wat kan leiden tot gezwollen en vergrote klieren.

Bij een jodiumtekort kunnen vrouwen stoppen met ovuleren, en onvruchtbaar worden. Een tekort kan ook een auto-immuunziekte veroorzaken en het verhoogt de kans op schildklierkanker. Sommige wetenschappers menen dat ook prostaat-, borst-, eierstok- en endometriale kankers deels door een tekort aan jodium kunnen verklaard worden.

Jodiumtekort mag in geen geval voorkomen tijdens de zwangerschap, en kan gevaarlijk zijn voor zowel de moeder (hoge bloeddruk) als het ongeboren kind (mentale achterstand).

In extreme gevallen leidt een jodiumtekort tot cretinisme, een aandoening waarbij de mentale en fysieke groei wordt afgeremd. Het wordt aanzien als de belangrijkste oorzaak van mentale retardatie. Sinds jodium werd toegevoegd aan keukenzout, zou de algemene gezondheid van de bevolking erop vooruit zijn gegaan.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid jodium per dag:
•0 tot 6 maanden: 110 microgram
•7 tot 12 maanden: 130 microgram
•1 tot 8 jaar: 90 microgram
•9 tot 13 jaar: 120 microgram
•14-plussers: 150 microgram
•Zwangere vrouwen: 209 microgram
•Borstvoedende vrouwen: 290 microgram

Het absolute maximum is 1100 microgram per dag voor volwassenen.

Er is echter niet meteen sprake van een tekort. In 2000 was de mediaan in de VS 240 tot 300 microgram voor mannen, en 190 tot 210 microgram voor vrouwen. In Japan liggen die cijfers hoger omdat ze vaker zeewier en algen eten. Het is dus waarschijnlijk niet nodig om je voedingspatroon aan te passen en/of pillen verrijkt met jodium te slikken.

Praat bij twijfels en onzekerheden zeker met je dokter of apotheker. (edp)

Beeld BELGA
Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234