Vrijdag 02/12/2022

NieuwsVruchtbaarheid

Waarom is er ondanks decennia onderzoek nog geen mannenpil? ‘Het samenspel tussen hormonen en zaadcel­productie is zeer complex’

Onderzoek naar anticonceptiemiddelen voor mannen is volop bezig, maar er moet nog op grote schaal worden getest. Tot dan zullen ze het met een condoom moeten doen. Beeld ThinkStock
Onderzoek naar anticonceptiemiddelen voor mannen is volop bezig, maar er moet nog op grote schaal worden getest. Tot dan zullen ze het met een condoom moeten doen.Beeld ThinkStock

Al in de jaren 60 kregen twee geleerden uit Manchester de opdracht om een anticonceptie­pil voor mannen te maken. Twintig jaar later leek een doorbraak ophanden, maar toch is de mannenpil nog steeds niet beschikbaar.

Loes van Langen

Op het oog lijkt een anticonceptiepil ­maken voor een man lastiger dan voor een vrouw: miljoenen zaadcellen tegenhouden of dat ene eitje per maand van de vrouw. Maar volgens Marij Dinkelman-­Smit, uroloog aan het Rotterdamse universitair ziekenhuis Erasmus MC, is de hoeveelheid zaadcellen niet de enige hindernis. “Het probleem is dat we niet goed weten hoe hormonen, met name testosteron, de productie van zaadcellen precies beïnvloeden. Het samenspel tussen hormonen en zaadcel­productie is zeer complex.”

Wetenschappers deden al in de jaren zestig de eerste experimenten met hormoonpillen voor mannen. Die moesten leiden tot het equivalent van de vrouwenpil, waarbij de zaadcelproductie drastisch zou worden geremd of geblokkeerd. Al snel bleek dat testosteron zich niet goed laat vangen in pilvorm. “Daarom deden wetenschappers onderzoek naar wekelijkse testosteron­injecties.”

Bijwerkingen

Door het kunstmatig toedienen van ­testosteron wordt de natuurlijke aanmaak van dit hormoon deels stilgelegd. De optie was niet erg succesvol. Injecties zijn niet prettig voor proefpersonen. Daarnaast lukte het niet altijd om de zaadcel­productie zover af te remmen dat zwangerschappen konden worden voorkomen.

Sinds het begin van deze eeuw werd daarom verder gekeken dan testosteron. Andere hormooncombinaties en andere toedienings­vormen kwamen daarbij in beeld, zoals een ­implantaat in het lichaam dat langzaam ­hormonen afgeeft.

“Dat leek goed te werken, maar sommige ­studies werden vroegtijdig gestaakt vanwege ­bijwerkingen, bijvoorbeeld op de stemming van mannen. En ook de lange­termijn­effecten op ­botten, hart- en bloedvaten bleven onduidelijk.”

Stoppen met zwemmen

Is een anticonceptiepil voor mannen daarmee definitief afgeschreven? Zeker niet, stelt Dinkelman-Smit. “Sinds 2018 wordt er internationaal onderzoek gedaan naar testosteron- en progesteron-­anticonceptie in gelvorm. De gel smeert de man op zijn schouder, waar die vervolgens wordt opgenomen door de huid en via de bloedbaan wordt ­verspreid. De studie loopt nog, de resultaten worden verwacht in 2023 en 2024.

Dat is niet de enige route naar een mannenpil. Wetenschappers proberen ook zaadcellen zo te beïnvloeden dat ze de eicel niet meer kunnen bereiken. “Denk bijvoorbeeld aan de beweeglijkheid van de zaadcel”, zegt Dinkelman-Smit. “Innovatieve medicijnen kunnen ervoor zorgen dat zaadcellen tijdelijk niet goed meer kunnen zwemmen. Daarmee voorkom je dat de zaadcel het eitje zal bereiken.”

“Deze laatste studies zijn nog volop gaande. Ze moeten nog op grote schaal worden getest.” Het zal volgens haar zeker nog wel vijf tot tien jaar duren totdat de mannenpil op de markt komt.

Tot die tijd zullen de mannen het moeten doen met een condoom. Of met een permanentere oplossing: sterilisatie.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234