Donderdag 02/07/2020
Laboranten aan het werk bij Gilead. Het Amerikaanse bedrijf hoopt met hun - mislukte - ebolamiddel remdesivir covidpatiënten te behandelen.

CoronavirusGeneesmiddel

Waarom het medicijn tegen corona nog niet voor morgen is

Laboranten aan het werk bij Gilead. Het Amerikaanse bedrijf hoopt met hun - mislukte - ebolamiddel remdesivir covidpatiënten te behandelen.Beeld via REUTERS

Neen, er bestaat geen wondermiddel tegen dit coronavirus, wat Donald Trump ook moge beweren. De zoektocht naar een afdoend geneesmiddel verloopt erg moeizaam. ‘Het enige wat we hebben, zijn mogelijke oplapmiddeltjes.’

Wat als we straks een pil hebben die een corona-infectie kan reduceren tot een onschadelijke verkoudheid? Dan zal niemand nog in het ziekenhuis belanden, laat staan sterven, door dit virus.  Zo’n krachtig middel vinden is mogelijk, meent de internationaal vermaarde viroloog Johan Neyts (KULeuven). “Je kan tegen elk virus een krachtig middel vinden, als je er maar genoeg tijd en energie in kan steken. Denk maar aan de hiv-remmers die er ondertussen zijn. Nu kan iemand die besmet is met hiv met een of twee pilletjes per dag perfect normaal leven. Ik ben ervan overtuigd dat we ook zoiets kunnen ontwikkelen voor dit coronavirus.”

Alleen, zo’n specifiek op corona gericht middel ontwikkelen duurt jaren. Dus is het voorlopig behelpen met medicijnen die er wel al zijn en die mogelijk als nevenwerking hebben dat ze ook iets tegen corona kunnen teweegbrengen. Of zoals professor Neyts het uitdrukt: oplapmiddeltjes.

Het meest hoopgevende oplapmiddel is remdesivir, vreemd genoeg een geflopt ebolamiddel van het Amerikaanse bedrijf Gilead. “Het bleek destijds niet goed te werken tegen ebola, maar uiteindelijk is bij in-vitrotesten gezien dat het wel iets doet tegen dit coronavirus”, legt professor microbiologie Herman Goossens (UAntwerpen) uit. Hij trekt een grote Europese studie naar coronamedicijnen.

Remdesivir kan blijkbaar het kopiëren van de genetische code van het virus blokkeren, waardoor het na het binnendringen in een cel zich niet meer duizenden keren kan vermenigvuldigen. Vooral in de Verenigde Staten, thuisland van het farmabedrijf achter remdesivir, heeft men hoge verwachtingen. Al willen zowel professor Goossens als collega Neyts dat vooral wat temperen. Het middel blijkt niet zo heel krachtig te zijn, net krachtig genoeg om bij proefdieren te beletten dat ze ziek worden. Of het dat ook doet bij mensen, is nog lang niet duidelijk.

Professor Neyts: “Uit een Amerikaans onderzoek bij duizend mensen dat vorige week bekend raakte, blijkt dat patiënten door het middel vier dagen eerder herstelden dan diegenen die een placebo kregen.”

Een stap in de goede richting. Bovendien lopen er nog een aantal klinische testen met remdesivir, waarbij het middel toegediend wordt in een vroegere fase van het ziekteproces. Wanneer een patiënt nog niet al te ziek is dus. Goossens: “Dat was de fout die we in maart hebben gemaakt toen we studies opstarten: we hebben de producten te laat in het proces toegediend. Het grootste probleem van dit coronavirus is een op hol geslagen immuunsysteem. Eens dat systeem op hol geslagen is, kunnen antivirale middelen nog weinig effect hebben. Nu dienen we ze dus vroeger toe.”

De eerste resultaten van die nieuwe soort klinische studies worden ergens eind mei, begin juni verwacht.

Hydroxychloroquine

En dan is er nog het fameuze hydroxycholorquine. Het malariamiddel dat door Donald Trump de hemel in geprezen werd als het medicijn dat de wereld zou redden. Het waren vreemd genoeg Marc Van Ranst en Johan Neyts die in 2004 ontdekten dat het malariamiddel, althans in celculturen, ook enig remmend effect heeft tegen Sars-Cov1, een ander lid van de coronafamilie.  “We hebben daar toen niet veel lawaai rond gemaakt”, nuanceert Neyts. “Maar na de uitbraak in Wuhan is dat zestien jaar oude onderzoek wel opgepikt door de Chinezen. Die zijn meteen gestart met klinische proeven.”

Stel u voor dat er straks een pil bestaat die een corona-infectie kan reduceren tot een onschadelijke verkoudheid.Beeld Shutterstock

Er werd enorm veel verwacht van het product, dat ook in ons land op de markt is als Plaquenil. Het Federaal Geneesmiddelenagentschap vorderde aan het begin van de crisis zelfs alle voorraden Plaquenil op om ze voor te bestemmen aan de ziekenhuizen voor de behandeling van coronapatiënten. Ondertussen blijkt dat het product toch niet het gewenste resultaat heeft. Bovendien blijkt het ook voor covidpatiënten met hartproblemen gevaarlijk te kunnen zijn. Ondertussen is hydroxycholorquine in België niet langer ‘aanbevolen’.

Kaletra

Ook Kaletra, een oud middel tegen hiv dat bestaat uit een combinatie van Lopinavir en Ritonavir, wordt volop onderzocht. “Maar de studie met Kaletra in China was ontgoochelend”, stelt professor Goossens. 

Goossens maakt zich sterk dat we ergens in juni meer zicht moeten hebben op welk middel mogelijk effect heeft op het ziekteproces. Johan Neyts is nu ook, met financiering van de Bill Gates Foundation, een grote screening aan het doen van alle bestaande of in ontwikkeling zijnde medicijnen op zoek naar stoffen die mogelijk ook werkzaam zijn tegen corona’s. De meest belovende stoffen worden vervolgens getest op hamsters. Daarna kunnen  klinische studies worden overwogen.  

Professor Neyts hoopt dat er tegen de volgende golf, mogelijk in het najaar dus, of toch zeker volgend jaar een antiviraal wapen is. En als de coronadrukte voorbij is, wil hij verder focussen op de zoektocht naar medicijnen tegen andere virusfamilies.  “We weten dat er minstens nog een zestal virusfamilies zijn, waar mogelijk ooit een lid kan uit verschijnen dat voor een gevaarlijke pandemie kan zorgen. We kunnen ons dus maar beter voorbereiden. Bij corona waren we dat niet. Men mag deze fout niet nog eens maken.”

Laboranten aan het werk bij Gilead. Het Amerikaanse bedrijf hoopt met hun - mislukte - ebolamiddel remdesivir covidpatiënten te behandelen.Beeld via REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234