Woensdag 22/01/2020

TED-lessen

Waarom de wet van de sterkste niet geldt in een bedrijf: vijf TED-lessen van Margaret Heffernan

Beeld LA Times via Getty Images

We kunnen niet allemaal supermensen zijn op het werk, zegt zakenvrouw Margaret Heffernan. En gelukkig maar, want zo iemand helpt een bedrijf toch niet vooruit. "Geef alle macht en middelen aan een paar supersterren, en je krijgt agressie, disfunctie en verspilling."

Weg met de superkip

De wet van de sterkste werkt niet in een bedrijf, zegt Margaret Heffer­nan. Ze haalt in haar TED-talk een experiment aan van evolutie­bioloog William Muir. Die wilde weten hoe hij zijn kippen productiever kon maken. Eerst maak­te hij een groep gemiddelde kippen, die hij vervolgens zes generaties met rust liet. Daarna haalde hij er de productiefste kippen uit om ze samen te brengen in een nieuwe groep. Van elke generatie uit die supergroep koos hij enkel de productiefste om mee te fokken, met de bedoeling een groep superkippen te kweken.

De uitkomst was net iets anders. De gemiddelde groep deed het prima: mollig, gezond en een uitstekende productiviteit. En de supergroep? Op drie na waren ze daar allemaal dood – vermoord door de rest. “De kippen die individueel productief waren, hadden dat succes alleen bereikt door de productiviteit van de rest te onder­drukken”, zegt Heffernan. “In de be­drijfswereld gaat het net zo. We dachten lang dat je succes bereikt door supersterren te kiezen en hen alle middelen en macht te geven. Maar het resultaat is, net zoals bij de kippen, agressie, disfunctie en verspilling.”

Het overlaten aan de supersterren werkt gewoon niet, oordeelt Heffernan. “Als de productiefste werknemers alleen succesvol kunnen zijn als ze de productiviteit van de rest onder­druk­ken, dan moe­ten we nodig op zoek naar een betere manier om te werken.”

Meer vrouwen is beter

Onderzoek van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) ondersteunt de hypothese van Heffernan. De vorsers deelden vrijwilligers op in verschillende groepen en lieten hen moeilijke problemen oplossen. De groepen die het best scoorden, hadden drie dingen gemeen: de groeps­leden vertoonden meer empathie voor elkaar, gunden elkaar allemaal ongeveer evenveel tijd én bevatten meer vrouwen dan de minder succesvolle groepen.

“Of dat nu was omdat vrouwen empathischer zijn dan mannen of omdat ze een ander perspectief boden, weten we niet”, zegt Heffernan. “Wel duidelijk is dat sociale verbondenheid essentieel is om tot succes te komen.”

De beste groepen hadden geen leden met een uitzonderlijk hoog IQ en hadden als groep ook niet de hoogste totale IQ’s. Ze scoorden omdat de leden elkaar lieten scoren.

Niemand hoeft alles te weten

Een kernbegrip voor succes is behulpzaamheid. “Dat klinkt nogal slap,” weet Heffernan, “maar het is cruciaal voor succesvolle teams.”

Behulpzaamheid betekent, in het kort, dat niemand alles hoeft te weten. Je moet alleen kunnen werken met mensen die goed hulp kunnen geven en krijgen. En daarvoor moeten mensen elkaar leren kennen.

Toen Heffernan haar eerste softwarebedrijf runde, merkte ze veel frictie tussen haar werknemers, maar daaruit ontstond maar weinig. Tot ze besefte dat al die geniale mensen die ze had aangeworven, elkaar niet kenden. Ze waren zo gefocust op hun eigen werk dat ze niet wisten dat hun buurman dat probleem waar ze al dagen op zaten te werken in een handomdraai had kunnen oplossen. “Pas toen ik erop stond dat we tijd investeerden in het elkaar leren kennen, kregen we als bedrijf weer vaart.”

In Zweden doen ze aan fika, een soort ‘samen weer op krachten komen’, waarbij mensen tijd doorbrengen in de koffiekamer voor een babbel. Heffer­nan: “Ideeën komen niet van bedrijven, maar van mensen. En wat mensen motiveert, zijn de banden, de loyaliteit en het vertrouwen die ze onderling ontwikkelen. Het gaat om de mortel, niet alleen om de bakstenen.”

Koester het sociaal kapitaal

Voor een kritisch oor kan dat allemaal nogal klinken als ­flower­powerachtige quatsch. Maar de cijfers staven Heffernans ideeën. De Amerikaanse informaticus en ondernemer Alex Pentland stelde een bedrijf voor om de koffiepauzes te synchroniseren, zodat mensen tijd zouden hebben om met elkaar te praten. De winst steeg met 15 miljoen dollar. Met andere woorden: sociaal kapitaal leidt tot echt kapitaal.

“En het levert steeds meer op,” weet Heffernan, “want teams die samenwerken, raken mettertijd steeds beter op elkaar ingespeeld.” Het is een iets andere invulling van time is money, maar zeker niet minder juist.

Geld zorgt voor rivaliteit

Past minder in dit plaatje: geld. Zoals ook Barry Schwartz vorige week al aangaf, is geld nog te vaak dé primaire ­motivatie die bedrijfsleiders gebruiken om hun werknemers aan de gang te houden.

“Maar enorm veel onderzoek toont aan dat geld sociale verbondenheid aantast”, zegt Heffernan. Geld zorgt voor rivaliteit, en zoals Muirs kippenexperiment liet zien, zorgt rivaliteit niet voor een gezonder bedrijf. “Als we stoppen met superkippen te proberen zijn, zouden we elkaar veel meer kunnen geven”, betoogt Heffernan. “Leiders zijn geen heroïsche solisten die op hun eentje complexe problemen oplossen. Echt leiderschap creëert omstandigheden waarin we samen ons dapperste denkwerk kunnen leveren.”

Margaret Heffernan

Margaret Heffernan werd in 1955 geboren in Texas, groeide op in Nederland en begon haar carrière als producer bij de BBC. Ze groeide verder tot volbloed onderneemster en denkt nu fulltime na over de denkpatronen die bedrijven en managers moeten overwinnen om tot succes te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234