Zondag 05/07/2020

Wetenschap

Voor een geneeskrachtige werking van kurkuma is geen enkel bewijs

Geelwortel en geelwortelpoeder, oftewel kurkuma.Beeld Thinkstock

Kurkuma geldt al jaren als een soort wondermiddel. De genezende kracht zou zo veelbelovend zijn dat op termijn zelfs kanker en alzheimer te genezen zouden zijn, zo is te lezen op websites over voeding en gezondheid. Maar als iets te mooi klinkt om waar te zijn, is het dat meestal ook.

Kurkuma is een poeder voor Aziatische gerechten dat is te vinden in elke supermarkt. Het kruidenmengsel komt van de geelwortel, de curcuma longa. Deze wortel bevat de stof curcumine. Dat is een molecuul dat zich bindt aan eiwitten die wetenschappers in verband brengen met allerlei ziektes. Dat kan het beginpunt zijn voor een geneesmiddel, maar curcumine houdt wetenschappers voor de gek, zo staat in een omvangrijk onderzoek uit 2017 naar de stof dat onder meer is gepubliceerd in toonaangevende tijdschrift Nature. Curcumine bindt zich namelijk niet aan de eiwitten, het doet alsof.

Dan is er nog een probleem. Curcumine is niet bestand tegen afbraak door het menselijk lichaam. Emeritus hoogleraar farmacochemie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam Henk Timmerman deed in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw uitgebreid onderzoek naar de werking van curcumine. Zijn verwachtingen waren hoog, omdat de stof prima werkt in reageerbuizen. Maar de stof wordt niet opgenomen in het bloed en verdwijnt. Na vijf minuten is al de helft ervan afgebroken.

Geloof

Toch zijn er artsen en onderzoekers die nog altijd geloven in de stof. Geloven, zegt Timmerman, is een goed gekozen term, want de wetenschap levert geen enkel bewijs. 120 klinische onderzoeken zijn er geweest, zo citeert hij uit het rapport uit 2017. En nergens leidde dat tot overtuigend bewijs voor de geneeskrachtige werking.

Toch zei de bekende hoogleraar chirurgie Casper van Eijck van Erasmus MC in 2016 dat curcumine net zo goed tegen alvleesklierkanker werkt als chemotherapie. Timmerman begrijpt niets van deze uitspraak. Behalve Van Eijck heeft ook Michal Heger, onderzoeker in het Amsterdam UMC, vertrouwen in de stof. Hij is niet blij met de ‘mediageilheid’ als het over curcumine gaat, zegt hij op de site van het KWF Kankerbestrijding, omdat het patiënten valse hoop kan geven.

Ook Heger loopt tegen het probleem op dat de stof zo snel uit het lichaam verdwijnt. Daarom wil hij curcumine verpakken in nanodeeltjes om het bij de tumor te brengen. Dat heeft volgens Timmerman geen enkele zin. “Zodra de stof vrijkomt wordt het alsnog afgebroken. Als serieus onderzoek geen resultaat oplevert, moet je soms zeggen: genoeg is genoeg. Dat is precies wat wij hebben gedaan.”

Goed, misschien is het niet geschikt als geneesmiddel. Maar hoe zit het dan met al die andere veronderstelde gezondheidsvoordelen? Wie op internet zoekt, struikelt over de kwalen en ziektes die kunnen worden voorkomen met kurkuma. Meestal wordt tot drie theelepels curcumine per dag aanbevolen. De makkelijkste manier om kurkuma binnen te krijgen zijn de capsules die bij elke apotheek en drogist verkrijgbaar zijn.

Of het zin heeft? Niet volgens Timmerman, want wat voor de mogelijke geneeskundige werking geldt, gaat ook op voor gezondheidseffecten. De stof wordt niet in het bloed opgenomen en snel door het lichaam afgebroken, dus geen effect. Timmerman doet een beroep op het gezonde verstand. “Het zou volgens beweringen op het internet werken tegen kaalhoofdigheid en tegen overmatige beharing. Dat kan natuurlijk niet. Net zoals het niet kan dat het middel zou werken als een contraceptivum (anti-vruchtbaarheidsmiddel) en als middel dat een positief effect heeft bij in-vitrofertiliteit (vruchtbaarheidsbehandeling).”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234