Donderdag 17/10/2019

virtual reality

Virtual reality laat verlamden weer lopen

► Door te bewegen met robotconstructies krijgen de hersenen de illusie dat de patiënt weer wandelt. Beeld AFP

Mensen bij wie de verbinding tussen spieren en hersenen zodanig verkeerd liep dat ze verlamd zijn, lopen weer. Het is geen Jezus-verhaal, maar het verbazende resultaat van hersentraining via virtual reality, met de hulp van robotconstructies.

Door beschadiging aan de ruggengraat al tien jaar niet meer kunnen lopen, maar nu terug naar je auto wandelen en rijden. Zelfs wie goedgelovig is, zou betwijfelen dat het kan. Maar het kan. Na een jaar trainen met exoskeletten - robotgestuurde draagbare constructies die je lichaam de juiste bewegingen laten uitvoeren - kunnen acht patiënten die volledig verlamd waren vanaf de plek van het letsel in hun ruggengraat, hun benen opnieuw bewegen. Ze hebben opnieuw gevoel in hun soms al jaren verlamde ledematen.

Dat berichten een honderdtal wetenschappers die deel uitmaken van het internationale onderzoeksproject Walk Again in Scientific Reports. Toppublicatie Nature besloot het nieuws bovenaan te zetten op de website.

Walk Again helpt mensen met een dwarslaesie: een onderbreking van de zenuwbanen in het ruggenmerg. Door die schade aan de verbinding tussen de hersenen en de ledematen is de kans dat ze ooit nog zelfstandig kunnen lopen zo goed als nihil.

Zwanger worden

De onderzoekers van Walk Again hebben een methode getest waarbij hersensignalen van de patiënt, zoals de bewuste gedachte 'loop', opgevangen worden en via software een robotskelet aansturen. Zo willen ze patiënten opnieuw een gevoel van controle geven. Een verlamde jongen kon met die toepassing de aftrap geven van het WK voetbal in 2014.

Walk Again laat patiënten experimenteren met elektrodes die de hersensignalen registreren wanneer ze denken aan bewegingen die ze willen maken. Dat wordt aangevuld met virtual reality om hen onder te dompelen in realistische situaties. Cruciaal is ook dat de robotskeletten die de hersensignalen omzetten in beweging, feedback geven. Zo krijgen de hersenen de illusie dat de patiënt weer wandelt.

Na een jaar van meer dan 2.000 uren trainingssessies met die methode meldt het Braziliaanse team van Walk Again dat zijn acht patiënten met volledige verlamming opnieuw rechtstreeks de opdracht om te bewegen vanuit de hersenen kunnen omzetten in eigen spierbewegingen en ook opnieuw gevoel hebben in hun ledematen. Zo rapporteren de mannen nu erecties, kan een van hen weer autorijden en besloot een vrouw zwanger te worden. Ze voelde de weeën bij de geboorte. Ook aanvoelen wanneer ze naar het toilet moeten, is weer mogelijk.

Geen van de acht kan al zonder enige ondersteuning stappen, en bij sommigen zijn de resultaten sterker dan bij anderen, maar iedereen voelt en beweegt weer. Iets wat voordien definitief onmogelijk leek. Vier van de acht zijn daardoor officieel niet meer verlamd, maar nog slechts deels verlamd.

De stimulatie met de virtual reality en het exoskelet dat de bewegingen altijd maar weer voor hen uitvoerde, heeft met andere woorden de eigen verbinding tussen hersenen en spieren deels of zelfs volledig hersteld. De bewuste gedachte om te bewegen heeft spieren die al jaren niet meer zijn gebruikt weer tot leven gewekt. Dat zou betekenen dat zenuwweefsel zelfs bij een volledige dwarslaesie toch kan worden aangezet om zich te herstellen.

"We staan paf", zegt onderzoeker Miguel Nicolelis (Duke University Centre for Neuroengineering). "Plots zien we klinisch herstel bij mensen die herhaaldelijk als volledig verlamd zijn gediagnostiseerd. Dit is als een droom, die onze aanpak naar een nieuw niveau tilt."

Reorganisatie

De verklaring zou de 'neurologische plasticiteit' moeten zijn. "Het lijkt erop dat sommige spiervezels het trauma toch hebben overleefd en dat de oefeningen een reorganisatie triggeren in de hersenen, waardoor er toch weer signalen worden gestuurd naar die paar vezels die overbleven", legt Nicolelis uit.

Collega's reageren verrast en positief. Ze wijzen erop dat neuroplasticiteit inderdaad beloftevol is, maar dat nu vooral moet worden uitgezocht hoe deze patiënten precies hun gevoel en motorische controle terugkregen. Als hetzelfde effect bij veel meer patiënten optreedt en ook duidelijk wordt hoe, opent dat ongekende perspectieven voor de 25 miljoen verlamde mensen met ruggengraatletsels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234