Dinsdag 31/03/2020

Zikavirus

Veroorzaakt zika veel meer aandoeningen dan we tot nu toe dachten?

Zika werd gerelateerd aan microcefalie, een aandoening die hersenschade veroorzaakt bij baby's.Beeld ap

Zijn de geboorteaandoening microcefalie en de verlammingsziekte Guillain-Barré slechts het topje van de ijsberg? Zika-onderzoekers denken dat de door muggen overgedragen ziekte nog andere, minder zichtbare, aandoeningen veroorzaakt.

Aan de basis van dat vermoeden liggen recente ontdekkingen van ernstige hersen- en ruggenmerginfecties bij zikapatiënten. Er werden onder andere gevallen van encefalitis (hersenontsteking), meningitis (hersenvliesontsteking) en myelitis (ruggenmergontsteking) vastgesteld.

De schade die zika aanricht, is dus mogelijk meer gevarieerd en wijdverspreid dan aanvankelijk gedacht werd. De nieuwe aandoeningen die mogelijk met zika in verband gebracht kunnen worden, kunnen verlamming en blijvende invaliditeit veroorzaken. Een klinisch vooruitzicht dat de nood aan vaccins alleen maar dringender maakt, en de druk op de getroffen landen om de muggenpopulatie onder controle te krijgen groter.

Over de reden waarom zika aan steeds meer aandoeningen gerelateerd kan worden, zijn wetenschappers verdeeld. Een eerste mening is dat sommige aspecten van het virus pas echt duidelijk worden nu het zich zo massaal verspreidt. Eerdere uitbraken waren kleiner en vonden vooral plaats in afgelegen, dunbevolkte gebieden. Anderen zien de nieuw ontdekte aandoeningen als een bewijs dat het virus evolueert.

Meer verborgen effecten

De zika-uitbraak werd vorig jaar eerst vastgesteld in Brazilië en verspreidt zich intussen over grote delen van Latijns- en Zuid-Amerika. Het virus werd intussen gelinkt aan duizenden vermoedelijke gevallen van microcefalie, een geboortedefect dat leidt tot een te kleine schedel en hersenschade bij baby's.

Die link bleek uit autopsieën op geaborteerde en doodgeboren foetussen, waarbij het virus teruggevonden werd in het hersenweefsel. Naast microcefalie meldden onderzoekers nog andere afwijkingen bij foetussen, zoals groeivertraging, placenta-insufficiëntie, letsels aan het centrale zenuwstelsel en zelfs overlijden.

Artsen maken zich zorgen dat blootstelling aan zika in de baarmoeder nog meer verborgen effecten kan hebben, zoals gedragsstoornissen of leerproblemen, die niet onmiddellijk zichtbaar zijn bij de geboorte.

Ook bij volwassenen?

De link met het Guillain-Barrésyndroom werd al gelegd in 2013, bij een uitbraak in Frans-Polynesië. 32.000 mensen werden toen besmet, en 42 patiënten hadden Guillain-Barré - twintig keer zoveel als in de jaren voordien, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). 32 zikapatiënten vertoonden andere neurologische aandoeningen, waaronder encefalitis, meningoencefalitis, myelitis en gezichtsverlamming.

Guillain-Barré is een zeldzame autoimmuunziekte, waarbij het lichaam zichzelf aanvalt in de nasleep van een infectie. Het syndroom kan de spieren verzwakken en tijdelijke verlamming veroorzaken.

De nieuw ontdekte hersen- en ruggenmerginfecties worden echter veroorzaakt door een ander mechanisme: een rechtstreekse aanval op de zenuwcellen. Dat doet de vraag rijzen of het zikavirus ook de zenuwen kan aantasten bij volwassenen.

Eerdere besmetting

Twee gevallen die vorige maand beschreven werden door Franse artsen, doen alvast vermoeden van wel. Bij een 81-jarige man, die tijdens een cruise besmet was, werd meningoencefalitis vastgesteld, een infectie van zowel de hersenen als het ruggenmerg. Een 15-jarig meisje dat in Guadeloupe besmet was met zika, leed dan weer aan myelitis.

In zijn laatste rapport stelt de WHO dat de twee gevallen "de nood aan een beter begrip van de verschillende neurologische aandoeningen die geassocieerd worden met het zikavirus benadrukken". Iets waar wetenschappers volop aan werken.

Dr. Carlos Pardo-Villamizar, neuroloog aan Johns Hopkins University, bestudeert de complicaties van het zikavirus met collega's van vijf Colombiaanse onderzoeksinstellingen. Ze zagen al gevallen van encefalitis, myelitis en gezichtsverlamming, en proberen te achterhalen wat deze complicaties juist veroorzaakt. Eén van de pistes die onderzocht worden, is of een eerdere besmetting met dengue of chikungunya, twee gelijkaardige virussen, bijdragen aan de neurologische aandoeningen bij patiënten met zika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234