Maandag 03/10/2022

Interview

"Veel medisch onderzoek kan direct de prullenbak in"

null Beeld THINKSTOCK
Beeld THINKSTOCK

Tijdens zijn onderzoek naar beroertes ontdekte farmacoloog Harald Schmidt dat er statistisch veel schort aan medisch onderzoek.

Dirk Waterval

Medisch onderzoek moet statistisch beter worden onderbouwd, vindt arts en farmacoloog Harald Schmidt. Het komt de reproduceerbaarheid ten goede en doet meer recht aan de gebruikte proefdieren. Deze week schrijft zijn internationale team in Nature Scientific Reports over deze en andere methodologische problemen in de medische literatuur.

Veel van het medische onderzoek kan eigenlijk direct de prullenbak in, zegt Schmidt (Maastricht UMC). Als onderzoekers te weinig proefdieren gebruiken heeft het onderzoek te weinig statistische kracht. "Sterker: het onderzoek klopt dan gewoon niet." Naar schatting 70 procent van alle medische publicaties is niet reproduceerbaar. Hij pleit daarom voor samenwerking tussen laboratoria. Zo ontstaat onderzoek op grotere schaal, en daarmee meer meetgegevens.

Nu gebeurt dat nog niet. Vooral onderzoek naar beroertes staat bekend om de slechte reproduceerbaarheid. "Hoewel het aantal proefdieren per studie wat omhooggaat als laboratoria samenwerken, scheelt het uiteindelijk veel onnodig dierenleed. Alle studies die net te weinig proefdieren gebruikten zijn namelijk voor niets geweest."

Hoe kwam u de gebrekkige kwaliteit van onderzoek naar beroertes op het spoor?
"We wilden een oplossing bedenken voor beroertes. Dan is stap één: zoeken in de literatuur naar het beste aanknopingspunt. Dat bleek onder meer een gen te zijn: Nox2. Wanneer je dat uitschakelt, zou de schade van een beroerte milder zijn. Echter, toen we Nox2 aan een degelijk onderzoek onderwierpen, bleek het niets uit te halen voor de behandeling en voorkoming van beroertes. Toen gingen bij mij alarmbellen af: als zelfs een van de veelbelovendste targets niets uithaalt, wat is dan waar van de rest van het onderzoek naar beroertes?"

Waarom stonden er in de literatuur dan alleen studies waarin dat gen wél iets uithaalde?
"Omdat vakbladen erop gebrand zijn alleen positieve bevindingen te plaatsen. Dat noemen we de positive publication bias. Soms zie je bijvoorbeeld acht verschenen studies over een behandeling waarnaar je onderzoek doet. Allemaal positief over die behandelmethode. Maar wat je als lezer niet weet: tegenover die acht positieve staan waarschijnlijk ook zo'n acht onderzoeken die minder positief of zelfs negatief zijn over een behandeling. Die krijg je niet te zien. Een enorm vertekend beeld."

Waarom plaatsen vakbladen geen negatieve bevindingen?
"Dat vinden ze minder aantrekkelijk. Een studie die helpful is klinkt beter. Het kostte ons ook zes pogingen dit onderzoek over de problemen in de medische literatuur geplaatst te krijgen. Bladen vonden ons onderzoek 'te gespecialiseerd', of vonden wel een ander excuus."

"Door alle publicaties over Nox2 tegen het licht te houden, konden we deze neiging van vakbladen aantonen. Je verwacht namelijk wat we in de statistiek een normaalverdeling noemen: de studies zitten rondom een bepaald punt van positiviteit of negativiteit. Wij zagen dat de negatieve kant van de verdeling ontbrak."

"We willen niet de wise guys van de geneeskunde-industrie worden, maar het zou wel goed zijn als hier een keer verbetering in komt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234