Donderdag 17/10/2019

Biologie

Van videodate naar baby: de eerste Belgische orang-oetan sinds 1970

Moeder en kind. De kleine orang-oetan hangt twee jaar letterlijk aan de moeder. Beeld Belga

In Pairi Daiza is een orang-oetan geboren. Het is geleden van 1970 dat dat in ons land nog gebeurde. De ouders van de baby leerden elkaar kennen op videodate: Tinder voor apen, zo'n beetje. Moeder en kind stellen het goed, maar wanneer ze klaar zijn om bezoek te ontvangen, is nog niet geweten.

De geboorte van Sungai - dat betekent rivier in het Indonesisch - is goed nieuws. Want het gaat niet goed met de orang-oetans, en al zeker niet met de Sumatraanse. Die soort staat al achttien jaar op de lijst van meest bedreigde diersoorten. Met een kleine 14.000 zijn ze nog op het Indonesische eiland, maar de ontbossing daar blijft slachtoffers eisen. Daarom is er een kweekprogramma opgestart in de Europese dierentuinen. De pasgeborene in Pairi Daiza is er een product van.

Sinta (24), een vrouwtje, leefde in de zoo van Stuttgart en mannetje Sempa (13) in die van Praag. Genetisch onderzoek toonde aan dat ze een goede match zouden vormen, want ze waren niet verwant aan elkaar, wat bij apen wel voorkomt, zeker bij die uit een dierentuin. Ze schelen elf jaar, maar dat is ook bij orang-oetans niet vreemd, en ze zijn ook allebei nog jongvolwassen.

Vervolgens werden Sinta en Sempa aan elkaar voorgesteld. Ze kregen videobeelden van elkaar te zien en reageerden positief. "Voor hetzelfde geld”, zegt Tim Bouts, zoölogisch directeur en dierenarts van Pairi Daiza, "waren ze naar elkaars beeld beginnen slaan."

In de lente van 2016 verhuisde het koppel naar België en al bij de eerste ontmoeting was het volgens Bouts "dikke mik". "De verzorgers van Stuttgart en Praag zegden dat ze op exact dezelfde manier reageerden als toen ze die video van elkaar hadden gezien: vriendelijk, geïnteresseerd, niet angstig. Het leek bijna alsof ze elkaar herkenden.”

Geen secondenspel

De twee werden vrij snel bij elkaar gezet en ze lieten er geen gras over groeien. "We hebben verschillende koppelingen gezien, maar tot nog toe was er geen enkele succesvol”, zegt Bouts. Hoe vaak de twee precies vrijen, weet hij niet – "We zijn er niet altijd bij”, maar ze doen het waarschijnlijk minstens één keer per maand, en ze nemen er hun tijd voor. Bij orang-oetans is seks geen secondenspel. “Het is vergelijkbaar met hoe wij het doen”, zegt Bouts. Dat is ook de zwangerschap, die acht maanden duurt.

En net als mensenmoeders hebben orang-oetanmama's een sterke band met hun baby. “Van zodra ze zogen, komen er oxytocines vrij: een soort liefdeshormoon of bindingshormoon. Twee jaar blijft het kind letterlijk aan de moeder hangen, dan pas zet het zijn eerste zelfstandige stappen in de apenwereld. Vervolgens houden de moeders ze nog eens vijf jaar nauwgezet in de gaten. Die band is ook voor het leven: moeders en kinderen blijven elkaar herkennen, ook als ze jaren gescheiden hebben geleefd.”

Ook met de vader is er een band, zegt Bouts. “Die spelen met hun kinderen. Tot ze geslachtsrijp zijn. Dan worden ze wat minder vriendelijk, zeker voor de zonen. Orang-oetans leven in een harem: het alfamannetje heeft een groep vrouwen rond zich die hij allemaal bevrucht. Jonge soortgenoten probeert hij zo lang mogelijk bij hen weg te houden. Daarom komen mannetjes pas later aan seks toe dan vrouwtjes, terwijl ze allebei rond hun achtste geslachtsrijp zijn.”

Toch binden de mannetjes zich ook aan de vrouwtjes. “Dat zien we ook bij ons koppel. Hij brengt haar eten, zoekt haar op als hij zich onzeker voelt, er is duidelijk een band.”

De bevalling verliep perfect. “We hebben haar dinsdagochtend met haar baby gevonden en ze waren alle twee gezond. Nu hopen dat alles goed loopt, want ook al zijn er in een zoo geen grote gevaren voor zo'n baby, ziek worden kan altijd.”

En het geslacht?

Of Sungai een jongen is of een meisje, weten ze in Pairi Daiza niet. De baby hangt aan de moeder vast, ze kunnen nog niet kijken. Wanneer het publiek de baby te zien krijgt, weten we nog niet. “Dat hangt van de moeder af”, zegt Bouts. “Zij zal naar buiten komen als zij daar klaar voor is.” Een volgende baby is zeker welkom. “We laten de natuur zijn gang gaan. Gemiddeld heeft een orang-oetanvrouwtje in het wild vier kinderen.”

In Pari Daiza leeft nog een ander gezin orang-oetans, afkomstig uit de zoo van Heidelberg. Een mama en papa van 21 en 13 jaar, en een kind van tweeëneenhalf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234