Woensdag 23/10/2019

Tinder

Valentijn met Tinder op schoot: hoe apps onze manier van flirten en daten omgooien

Beeld Eleni Debo

Vergeet het ouderwetse flirten. Datingapps als Tinder brengen tientallen potentiële partners binnen swipe-afstand. Maar wat doet die keuze­stress precies met de verlangende mens?

Toen het na acht jaar uit raakte met zijn vriendin, was Lars 27 jaar. Voor het eerst sinds zijn 18de was hij weer vrijgezel, en daar had hij zin in. Maar waar hij helemaal géén zin in had, was om tot 4 uur ’s nachts in een te drukke kroeg te zitten, waar de muziek te hard staat en je 3 euro voor een pintje betaalt. Bovendien was hij eigenlijk nog nooit zomaar op een meisje afgestapt.

Toch had Lars (niet zijn echte naam, die is bij de redactie bekend) in de kleine zes maanden dat hij vrijgezel was, seks met “twintig tot dertig” vrouwen. “Voor mij waren Tinder en Happn een uitkomst, daardoor hoefde ik niet meer op stap.” Lars, die een eigen bedrijf heeft en media­vormgever is, had meerdere dates per week, die vaak leidden tot seks. Er zaten weekenden tussen waarin hij drie of vier meisjes ‘zag’.

“Ik was constant gesprekken aan het bijhouden. Hoeveel likes je hebt en aan hoeveel daarvan je een vervolg gaat geven. Je bent alles continu aan het onderhouden, zorgen dat het blijft lopen. Alsof je op meerdere borden tegelijk aan het schaken bent. Dat spel­element vond ik heel leuk.”

Tinder en Happn willen zelf graag de apps zijn die mensen makkelijk bij elkaar brengen zodat ze heel mooi, het liefst tegen een zonnige achtergrond en met stralende glimlach, verliefd op elkaar kunnen worden. En dat doen ze ook. Maar dating­apps worden door een deel van de gebruikers óók gebruikt als seks-app: een makkelijke, snelle en efficiënte manier om iemand bij je in bed te krijgen, geheel vrijblijvend. Daten gereduceerd tot een swipe rechts, een paar getypte zinnen, een gunstige profiel­foto en hoppa.

Marktplaats voor seks

Tinder is “de dageraad van de dating­apocalyps”, schreef journalist Nancy Jo Sales anderhalf jaar geleden in een dystopische beschouwing voor Vanity Fair. “Terwijl de poolkappen smelten en de aarde zich door de zesde uitstervingsgolf worstelt, vindt er nog een ander ongekend fenomeen plaats, op het gebied van seks.” Hookup culture, het seks hebben om het seks hebben, heeft, zegt Sales, in combinatie met het fenomeen dating­apps een verwoestende uitwerking op de rituelen van hofmakerij. Sales schetst een beeld van een bar vol mensen die allemaal op hun telefoons zitten te kijken, op zoek naar een volgende seks­date, alsof ze zoeken naar een koopje op een online­kledingwinkel. De toegankelijkheid van apps als Tinder, schrijft Sales, zorgt dat ze functioneren als de vrije­markt­economie voor seks.

Sales citeert een hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Texas die gespecialiseerd is in de evolutie van menselijke seksualiteit. Volgens hem geven dating­apps “mensen het idee dat er duizenden of miljoenen potentiële partners beschikbaar zijn. Een gevolg daarvan is de impact die dat heeft op de psychologie van mannen. Als er een overschot is aan vrouwen, of een verondersteld overschot aan vrouwen, verschuift het hele paar­systeem naar korte­termijn­dating. Huwelijken worden instabiel. Het aantal echt­scheidingen stijgt. Mannen hoeven zich niet te binden, dus ze jagen een paar­strategie op de korte termijn na.”

Dubbele standaard

Doen alleen mannen dat? Janelle Ward, een Amerikaanse wetenschapper verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, deed onderzoek naar het Tinder-gebruik van 21 Nederlandse mannen en vrouwen. Van alle Tinder-gebruikers was er maar één die zei de app puur voor seks te gebruiken. En dat was een vrouw. Zouden apps een einde kunnen maken aan de heersende dubbele seksuele moraal? Ward denkt van wel. “Dating heeft eigenlijk altijd in het publieke domein plaats­gehad. Maar nu kan het ook helemaal privé. Je kunt heel vrijblijvende seks hebben zonder de afkeurende blik van de maatschappij op je. Want niemand weet precies wat je doet.”

Beeld Eleni Debo

Ook Jitse Schuurmans, die als antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam in samenwerking met de Volkskrant onderzoek doet naar het gebruik van dating­apps, denkt dat Tinder en Happn een emancipatoire werking kunnen hebben. “De dubbele seksuele moraal wordt gehandhaafd door sociale controle onder jongeren”, zegt Schuurmans. “En die gedijt omdat veel seksueel gedrag zichtbaar is, bijvoorbeeld op feestjes. Internet­daten geeft natuurlijk wel de mogelijkheid om je enigszins aan deze sociale controle te onttrekken. In die zin kunnen meisjes nu ook met losse seksuele contacten experimenteren, zonder te hoeven vrezen voor een stigma.”

Janelle Ward heeft zelf ook Tinder gebruikt en was erg blij met de app. “Ik – en veel vrouwen met wie ik heb gesproken – ontving niet meer die constante stroom aan berichten die ik kreeg op traditionele dating­websites, waar iedereen contact me je kan opnemen.” Bij Tinder kunnen mensen pas met elkaar praten als ze elkaar allebei leuk gevonden hebben. “Je kunt dus kiezen: oké, bij deze jongen heb ik naar rechts geswipet, en daarmee geef ik hem min of meer toestemming om met me te praten. Ik heb nu meer controle, word niet meer gebombardeerd met berichtjes en kan kieskeurig zijn over met wie ik praat en ja, ik kan ook bepalen wat ik van deze jongen wil. Dus in die zin kunnen dating­apps zeker empowering zijn.”

Maar dat is de theorie. Uit de voorlopige resultaten van het onderzoek van Jitse Schuurmans blijkt dat mannen gemiddeld wel meer seksuele contacten hebben: iets meer dan anderhalf keer zo vaak, dezelfde verhouding als het aantal seks­partners dat deze mannen en vrouwen in een offline­context vinden. “Hoewel dating­apps een zekere privacy geven”, zegt Schuurmans, “lijkt het er niet op dat vrouwen opeens veel seks buiten een relationele context hebben.” Schuurmans benadrukt dat deze cijfers niet representatief zijn voor alle dating­app­gebruikers. “Het is slechts een indicatie.”

Fastfood

Lars werd op een gegeven moment echt goed in ‘het spelletje’. Hij wist welke grapjes goed werkten en welke openings­zinnen het juiste effect hadden. Hij nam zijn dates steevast mee naar zijn stamkroeg, op een steenworp afstand van zijn huis. De barmannen zagen hem al aankomen. “Hetzelfde als gisteren?” Ja, hetzelfde als gisteren. Hij ging steeds aan hetzelfde tafeltje zitten, maakte dezelfde grapjes om het ijs te breken en vertelde de verhalen waar hij van wist dat ze in de smaak vielen. En het werkte.

“Maar op een gegeven moment werd het machinaal. Dating wordt fastfood, in plaats van dat het een investering is in wellicht iets meer.” Het deed Lars denken aan restaurants in Japan, waar op lo­pende banden sushi voorbij­komt. “Je pakt iets en je denkt: o, dit is chill. Maar je weet dat er altijd nog meer aankomt. En dat gebeurt ook op Tinder. Er is altijd wel een volgende. O, misschien heeft ze toch een beetje een grote neus, of misschien heeft ze een accent. Je blijft altijd denken: misschien dat de volgende wel 100 procent is. Terwijl als je in het normale leven iemand tegenkomt en die leuk vindt, je echt niet zo op die kleine details gaat zitten mieren­neuken. Maar met die apps wel, want er is altijd een rist nieuwe meisjes die er aankomt.”

Keuzestress

Socioloog Barry Schwartz schreef al over dat negatieve effect in 2005 in zijn boek The Paradox of Choice, met als uitstekend samenvattende ondertitel ‘waarom meer minder is’. Schwartz’ theorie werd een klein jaar geleden bevestigd door een onderzoek van de Universiteit van Wisconsin-Madison, waaruit bleek dat mensen die meer keuzes hebben op dating­diensten als OKCupid, Match.com en Tinder, uiteindelijk minder tevreden zijn met hun keuze – en ook eerder bereid zijn om weer van keuze te veranderen – dan mensen die minder keuze­mogelijkheden hadden.

De Amerikaanse komiek Aziz Anzari haalt in zijn boek Moderne romantiek een onderzoek van Colombia University naar het proeven van confituur aan. “Soms werden er zes soorten jam aangeboden, andere keren wel vierentwintig. Als er vierentwintig soorten op tafel stonden, was de kans groter dat mensen kwamen proeven. Maar verrassend genoeg kochten ze daarna vaak geen potje. Van mensen die minder soorten confituur hadden geproefd, was het tien keer waarschijnlijker dat ze daarna een potje kochten.” De boodschap is duidelijk, schrijft Anzari. “We hebben gewoon te veel confituur om uit te kiezen.”

Schaamtegevoelens

En dus word je door apps als Tinder en Happn te kritisch voor je potentiële liefdes. Maar door die dating­apps word je misschien ook wel te kritisch voor jezelf. De University of North Texas vroeg 1.044 vrouwen en 273 mannen (voornamelijk studenten) naar hun Tinder-gebruik. Zowel de mannelijke als vrouwelijke gebruikers van Tinder waren minder tevreden over hun lichaam en uiterlijk in vergelijking met niet-gebruikers. “We ontdekten”, schrijft een van de onderzoekers, “dat actief gebruik van Tinder, ongeacht het geslacht van de gebruiker, geassocieerd werd met ontevredenheid over het eigen lijf, schaamte­gevoelens voor het eigen lijf, het eigen lijf monitoren, het internaliseren van sociale verwachtingen van schoonheid, jezelf fysiek vergelijken met anderen en afhankelijkheid van media over uiterlijk en aantrekkelijkheid.

“Hoewel de onderzoekers willen opmerken dat niet duidelijk is of Tinder onzekerheid veroorzaakt, of dat onzekere mensen eerder geneigd zijn Tinder te gebruiken, moet het effect van de app op het zelfbeeld van de gebruikers niet onderschat worden.”

“In het algemeen kunnen we zeggen”, zei co­auteur Trent Petrie over het onderzoek tegen Time Magazine, “dat als je dit soort sociale­media­platforms gebruikt, je jezelf open­stelt voor potentiële evaluatie”.

Lars ging onlangs een pintje drinken met een oude kennis. Een paar jaar geleden werkte hij met haar samen en ze vonden het leuk om even bij te praten, zonder bijbedoelingen. Dat was zo leuk dat ze inmiddels drie maanden verkering hebben. Zijn nieuwe liefde vond Lars dus niet via een app. “Terwijl je de ene date aan het doen bent, ben je alweer bezig met de volgende. Het gebeurt zeker dat mensen een relatie krijgen via Happn of Tinder. Maar ik zag dat bij mezelf niet zo snel gebeuren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234