Woensdag 04/08/2021

Presidentsverkiezingen VS

Twitter en co. treden hard op tegen desinformatie, die deze keer ook uit het Witte Huis komt

Tweets waarin Trump zonder bewijs de overwinning claimt en het stemproces in twijfel trekt, worden door Twitter voorzien van een waarschuwing. Beeld RV
Tweets waarin Trump zonder bewijs de overwinning claimt en het stemproces in twijfel trekt, worden door Twitter voorzien van een waarschuwing.Beeld RV

De grote Amerikaanse techbedrijven is er alles aan gelegen om het debacle van de verkiezingen van 2016 te voorkomen. Destijds werd ze verweten dat desinformatie zich ongehinderd kon verspreiden. Die laisser-fairehouding heeft plaatsgemaakt voor een actieve rol. Hoe ging dat?

“Ik zou hun hoofden op het hek spietsen. Juist. Ik zou ze op de twee hoeken van het Witte Huis plaatsen als waarschuwing voor overheidsambtenaren. Of je doet met ons programma mee of je bent weg.” Getekend: Steve Bannon, voormalig topadviseur van Donald Trump en belangrijke stem van rechts Amerika.

Bannon heeft het hier tijdens zijn donderdag live uitgezonden podcastshow War Room: Pandemic over Anthony Fauci, de belangrijkste corona-adviseur van het Witte Huis, en FBI-directeur Christopher Wray. Bannon laat zijn gedachten de vrije loop over het door hem gewenste lot van de twee wanneer Trump zijn tweede termijn begint. Want dat staat bij hem donderdag als een paal boven water.

Net als Trump zelf vindt Bannon dat Fauci ontslag verdient, maar daarna komt Bannon met zijn uitspraken over onthoofdingen: “Ik wil terugkeren naar de tijden van Tudor-Engeland (1485-1603, LV).” Dat is volgens hem de enige manier om een revolutie te winnen, door net als toen tegenstanders te onthoofden. “De revolutie was geen tuinfeestje, toch? Het was een burgeroorlog.”

Schorsing

Onschuldige hyperbool? Niet echt. Voor Twitter was het zonneklaar dat dit niet door de beugel kon. Het legde Bannon een permanente schorsing op. Het bedrijf zegt dat met die uitspraken zijn beleid over het verheerlijken van geweld is overtreden. Ook YouTube en Facebook grepen in door de bewuste aflevering van de show van hun platformen te verwijderen. Bij Facebook gebeurde dat tien uur en 200.000 views later.

Het is een voorbeeld van waar de sociale media vooraf al voor waarschuwden. In opperste paraatheid houden warrooms zoveel mogelijk in de gaten wat er op hun platformen gebeurt. Bannon is niet de enige die oorlogsretoriek gebruikt. Zo riep Donald Trump Junior zijn vader op om naar aanleiding van deze verkiezing over te gaan tot een “totale oorlog”.

Opvallend genoeg beschouwde Twitter deze tweet niet als geweldverheerlijkend, maar plaatste er het waarschuwingsbord bij waarmee de Twitter-feed van president Trump de laatste dagen ook werd volgehangen. “Een deel van of alle content die wordt gedeeld in deze tweet wordt in twijfel getrokken en is mogelijk misleidend over de manier waarop je kunt deelnemen aan verkiezingen of andere civiele processen”, zo luidt de standaardformulering.

Criteria

Voor Mark Deuze, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit Amsterdam, illustreert het voorval dat het ingrijpen nog niet altijd goed gaat. “Waarom wordt de ene tweet onder het kopje ‘geweld’ geplaatst en de andere niet? Dat is onduidelijk. De criteria zijn niet transparant en niet consistent.”

Tegelijk constateert Deuze dat de techbedrijven hun rol tegenwoordig serieus nemen door steeds vaker en sneller in te grijpen. “Volgens de wet zijn ze geen mediabedrijf, maar een neutraal platform. Ze zijn het niet verplicht, maar door de inhoud te modereren, laten ze hun goede wil zien.”

Geweld is niet het enige waar Twitter, Facebook, YouTube en consorten tegen strijden. Het verspreiden van desinformatie is – in ieder geval in aantallen – een nog groter probleem. Na de vorige verkiezingen werd ze nog voor de voeten geworpen dat ze alles maar lieten gebeuren. En ironisch genoeg zijn het dit keer niet vijandige mogendheden als Rusland die verantwoordelijk worden gehoudenvoor het verspreiden van nepnieuws, maar het Witte Huis zelf.

Trumps tweets

Keer op keer werden Facebook en Twitter de afgelopen dagen gedwongen de berichten van de zittende president over verkiezingsfraude in twijfel te trekken. Van zijn tien laatste tweets kregen er zes een waarschuwing. “Twitter is out of control”, twitterde Trump vrijdag. Die tweet mocht overigens wel gewoon blijven staan.

Eenzelfde soort behandeling krijgen individuen en groepen die, in het voetspoor van Trump, suggereren dat de verkiezingen worden gestolen door de Democraten. Zo ontmantelde Facebook een groep genaamd ‘Stop the Steal’, die 300.000 leden had. Overigens kregen ook Democraten die prematuur een overwinning claimden een waarschuwing.

De techbedrijven beroepen zich op onafhankelijke informatie van persbureaus en verschillende nieuwszenders. Toch is het een dun koord waarop ze zich begeven. Van Republikeinse kant krijgen ze al langer te horen dat ze teveel ‘hoofdredacteur van het internet’ spelen, nadat met name de Democraten Big Tech lang verweten juist te weinig te doen.

Complottheorieën

Van minder doen is geen sprake. Integendeel: Facebook, dat doorgaans minder streng is dan Twitter, trekt de teugels juist steviger aan. Het bedrijf ziet naar eigen zeggen een toename aan desinformatie en complottheorieën over het stemmen per post. Daarom stelt het een aantal tijdelijke noodmaatregelen in. Berichten en livestreams die met de verkiezingen te maken hebben worden kunstmatig onder de radar gehouden. Volgens nieuwssite Buzzfeed zou Facebook de laatste dagen een toename van 45 procent hebben gemeten van berichten die aansporen tot geweld of geweld verheerlijken.

Volgens Deuze speelt er, naast politieke en oprechte morele afwegingen, nog wat anders bij de techbedrijven die meer en meer verantwoordelijkheid nemen: “Het is een vorm van stellingname die het goed doet bij de gebruikers én de eigen werknemers. Neutraal blijven is geen optie. Nu laten ze zien dat ze ergens voor staan.”

Eén ding is duidelijk: de geest is uit de fles. Deuze: “De techbedrijven kunnen onmogelijk meer terug naar hun comfortabele positie van vroeger, toen ze net deden alsof ze een neutraal doorgeefluik waren.” Daarbij is het ook interessant wat de sociale netwerken met Trump gaan doen. Wereldleiders krijgen een speciale behandeling, waarbij hun meer wordt toegestaan dan andere burgers. Op het moment dat Trump (88 miljoen volgers op Twitter) geen president meer is, zal dat anders worden, voorspelt Deuze.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234