Dinsdag 28/01/2020

Global Warming

Tweede grootste meer van Bolivia is opgedroogd en komt misschien nooit meer terug

Het Poopómeer, op 12 april 2013 (links) en op 15 januari 2016. Beeld AP

Ooit was het het tweede grootste meer van Bolivia, maar nu wordt het droge landschap getekend door verlaten vissloepen, karkassen van vogels die verslonden worden door kevers en rondcirkelende meeuwen, vechtend voor de restjes. Het Poopómeer is verdwenen. De overheid wijst met een beschuldigende vinger naar de klimaatverandering maar dat is maar een deel van het verhaal, zeggen wetenschappers.

Met zijn wateroppervlak van duizend vierkante kilometer was Poopó het tweede grootste meer van het land, na het Titicacameer, en verschafte het een inkomen voor honderden vissers en landbouwers in de omgeving. Hoog op de Andesvlakte, onderworpen aan klimatologische grillen en slecht waterbeheer, is het ondiepe zoute meer gekrompen tot amper twee procent van die oppervlakte.

Het Poopómeer werd officieel opgedroogd verklaard in december. De regio waar landbouw en visserij ooit zo bloeiden, ligt er verlaten bij. Meer dan honderd gezinnen hebben hun schapen, lama's en alpaca's verkocht en have en goed verlaten. Alleen de ouderen blijven nog achter.

De grote vraag is of het meer nog gered kan worden. In het verleden is het meermaals aanzienlijk gekrompen, waarna het zich telkens weer herstelde. Maar volgens wetenschappers was de situatie nooit eerder zo erg.

El Niño

"Dit schetst een duidelijk beeld voor de toekomst die we tegemoet gaan door de klimaatverandering", zegt Duits glacioloog Dirk Hoffman aan The Guardian. Hij bestudeert hoe de stijgende temperatuur en fossiele brandstoffen bijdragen aan het smelten van de gletsjers in het Andesgebergte. Met die gletsjers verdwijnen ook de bronnen van het water in het Poopómeer.
Lees verder onder de foto

Een verlaten vissersboot op de opgedroogde bedding van het Poopómeer. Beeld AP

Maar de klimaatverandering is maar een van de factoren die een rol spelen. Een andere belangrijke oorzaak is de droogte die ontstaat door het weerkerende weerfenomeen El Niño. Het meer heeft weliswaar al duizenden jaren te lijden onder El Niño's, maar de voorbije drie decennia kwamen daar enkele verzwarende factoren bij. De temperatuur in het gebied steeg met gemiddeld 1 graad Celsius, terwijl de mijnbouw in de omgeving de toevloed van water vermindert.

Slecht waterbeheer

Voornamelijk over dat laatste zijn milieudeskundigen en activisten verbolgen. Diverse zijrivieren van het Poopómeer worden omgeleid voor mijn- en landbouw. Volgens tegenstanders heeft de overheid de kwetsbare waterbronnen slecht beheerd en de toenemende vervuiling van de mijnbouw genegeerd. Stroomopwaarts zijn er meer dan honderd mijnen. Huanuni, de grootste tinmijn beheerd door de staat, is slechts een van de vele mijnen die afval dumpten in de zijrivieren van het meer.

Na een massale vissterfte eind 2014 trof de Universidad Tecnica van Oruro een gevaarlijk hoog niveau van zware metalen aan in het meer, waaronder cadmium en lood. Volgens de industrie is haar verantwoordelijkheid "onbeduidend in vergelijking met de klimaatverandering".

Ook Boliviaans president Evo Morales buigt de kritiek af door vol te houden dat Poopó wellicht nog wel terugkomt. In een poging om het meer te redden, heeft zijn regering de EU gevraagd om 130 miljoen euro steun voor waterzuiveringsinstallaties en om zijrivieren te baggeren. Een deel van dat bedrag werd vorig jaar goedgekeurd.

Maar volgens critici komen die inspanningen wellicht te laat.

Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234