Maandag 25/05/2020

Interview

Topdokter Pedro Brugada legt uit wie het meeste risico loopt: ‘Voel je je niet lekker? Ga dan niet zwaar sporten’

De combinatie mooi weer en lockdown zet veel mensen aan tot sporten, zoals joggen. "Maar als je je niet lekker voelt: niet doen", zegt Brugada. "De inspanning kan de infectie doen overslaan op andere organen."Beeld James Arthur

Ook zijn grootvaderhart stokt, als hij hoort dat een kind van twaalf sterft door corona. En dat dat mogelijk komt door een aanslag van het vervloekte virus op de hartspier. ‘Het hart en corona zijn niet de beste vrienden’, zegt topdokter Pedro Brugada (67), die vanuit zijn eigen lockdown dag in dag uit mee zit uit te knobbelen hoe dat komt.

Zijn witte doktersjas hangt over de rugleuning van zijn bureaustoel, “voor het gevoel”. Maar zijn gewone consultaties doet hij thuis. Telefonisch, zonder beeld. “De gegevens van pakweg een pacemaker of ingeplante defibrillator kan de patiënt zelf uitrollen op het scherm. Ik kan de monitoring interpreteren. Geen probleem. Zijn er toch fysieke onderzoeken nodig, dan blijven de mensen uiteraard welkom.”

Ook in zijn ziekenhuis in Aalst is zijn afdeling grotendeels opgeslokt door de corona-unit en zijn alle niet-dringende cardioconsultaties geschrapt. In Brussel, waar hij ook werkt, staat hij op de reservelijst van artsen. “Voor mijn jonge collega’s ben ik ‘hun papa’ - ze willen me ontzien, denk ik”, klinkt het minzaam.

Maar de wijzen van de wereld hebben denkwerk te doen. Dus de rest van de dag zit de topcardioloog met zijn radde Spaanse tongval op verschillende internetfora, in constant overleg met de internationale collega’s. Over de effecten van corona op het hart, over elk nieuw deelonderzoek van China tot de States, over elke nieuwe pathologie. Daar kwam dinsdag een pijnlijk geval bij, een treurig Belgisch record.

Dat ons land de allerjongste coronadode moest noteren, dokter, hoe wordt dat door u en uw collega’s onthaald?

“Het is supertriest, elk leven dat ophoudt door corona. En voor zo’n jong kind dat nog de hele weg had af te huppelen, des te meer. Ik ken haar medisch dossier niet, alles moet nog onderzocht en bevestigd. Maar dat het zeer zeldzaam is dat de hartspier het begeeft onder het virus, klopt absoluut. We kunnen alleen proberen uit te leggen hoe zoiets komt.”

En?

“We weten van virale infecties al zeer lang dat die een ontsteking van de hartzakjes kunnen veroorzaken, dan spreken we van ‘pericarditis’. Of dat die zich op de hartspier zelf kunnen vastzetten, dat heet dan ‘myocarditis’. Het kan dan zeer snel gaan en fataal zijn. Voor een kind verloopt dat mechanisme niet anders dan voor een jonge volwassene of een oudere persoon.”

De jonge mensen die eerder al overleden door corona, waren vaak erg sportief.

“Daarom is het advies inderdaad: als je je niet lekker voelt, bij koorts of kortademigheid of hoesten: niet zwaar gaan sporten. De inspanning kan het overslaan van de infectie op andere organen, dus ook op het hart, uitlokken. Dat geldt voor alle virale infecties trouwens, ook voor de gewone griep.”

Collega’s van u waarschuwen voor een ‘tweede golf’, van niet-coronapatiënten. Bent u daarop voorbereid?

“Eerlijk: mensen met andere klachten die niet naar het ziekenhuis durven te komen uit schrik er ook nog eens corona op te lopen, dat merken wij op onze afdelingen ook. Dat is gevaarlijk: wie hulp nodig heeft, moét die vragen en zal die krijgen ook. Dat er bizar genoeg ook minder hartaanvallen en beroertes zijn, zeggen de collega’s ook. Maar er is wellicht een populatie die overlapt met de coronapatiënten, zeker in de leeftijdscategorie 60 tot 80 jaar: als een sluimerend hartprobleem wordt versneld door het virus, belanden die mensen toch op de corona-units.”

Het hart en de longen hangen heel nauw samen.

“Precies. De longen kunnen maar genoeg zuurstof krijgen als het hart het bloed genoeg kan rondpompen. Nu zijn er in de geneeskunde de specialisaties, maar vroeger ging je nog gewoon naar ‘de hart- en longarts’. De longen en het hart zijn, als het goed is, één geoliede machine. Als corona - of iets anders - er geen stokje voor steekt.”

Wie precies loopt nu het grootste risico?

“Er speelt het gezegde: the worse you are, the worse you do. Hoe slechter mensen er als hartpatiënt al aan toe zijn, des te zwaarder het kwalijke effect als ze corona oplopen. Dus: mensen die al lijden aan heel zware hartaandoeningen, zoals hartinsufficiëntie door een mechanisch defect - populair gezegd ‘hartfalen’. Dat zijn de mensen met de klassieke symptomen als dikke voeten, kortademigheid, mogelijk vocht op de longen en zelfs het hart. Ze zijn niet vatbaarder voor corona, maar wel voor mogelijk fatale complicaties.”

Loopt iedereen die al behandeld is voor een hartaandoening, een groter risico door corona?

“Zeker niet. Ikzelf heb een stent, zoals u weet. Ningún problema. Heel veel patiënten mogen heel gerust zijn. Een hart dat na behandeling weer werkt zoals het hoort, is niet vatbaarder dan dat van iemand die nog nooit in zijn leven een cardioloog moest zien. Ook een gewone lekkende hartklep of een hart dat even een paar slagen sneller slaat niet. Wie plots een grote druk op de borst voelt, moet natuurlijk wél de dokter bellen.”

Wat baart u het meeste zorgen, als cardioloog in coronatijden?

“Een groot probleem kan ontstaan bij mensen die niet weten dat ze een bepaalde hartaandoening hebben. Bijvoorbeeld: mensen die besmet zijn met corona krijgen nu vaak chloroquine - het medicijn tegen malaria dat ook de coronasymptomen blijkt te temperen. Maar dat middel is zeer gevaarlijk voor mensen met het ‘lange QT-syndroom’, een genetische afwijking die de elektrische prikkels in het hart ontregelt. De intensivisten in het hele land zijn uiteraard zeer goed op de hoogte dat ze dit middel niet zomaar mogen toedienen aan deze hartpatiënten, maar niet iedereen weet van zichzelf dat hij aan die aandoening lijdt.”

“Op de fora discussiëren we momenteel ook erg over het Brugada-syndroom (ook een zeldzame erfelijke afwijking die plots een levensbedreigende ritmestoornis kan veroorzaken, ontdekt door de dokter zelf, red.). Hier is het probleem dat een plotse, snel stijgende hoge koorts een fataal effect kan uitlokken, dus erg gevaarlijk gezien ook dat een typisch coronasymptoom is. Het is een kwestie van snél reageren en hoge dosissen paracetamol toedienen, geen ibuprofen.”

Zijn de specialisten het over alles eens? Dit is een nieuw virus.

“Niet altijd. Er bestaat momenteel een grote discussie over bepaalde medicijnen tegen hoge bloeddruk. De uitleg is een beetje technisch. Het coronavirus dringt onze cellen binnen via een enzym genaamd ‘ACE-2'. Dat enzym speelt ook een grote rol bij hoge bloeddruk. Heel veel mensen met hoge bloeddruk nemen angiotensine-2-blokkers zoals Losartan, Valsartan of Irbesartan. Eerst werd gedacht dat die blokkers beschermen tegen corona, tot andere artsen plots beweerden dat ze het juist erger maken, dat ze het aantal ACE-receptoren waarop het coronavirus zich vastzet doen toenemen. Maar: dat laatste is volgens mij niet bewezen. We mogen niet panikeren. Mijn advies is: stop niet zomaar uw medicatie! Want een crisis door hoge bloeddruk kan veel zwaardere gevolgen hebben dan wat mensen door corona mogelijk riskeren. Bij twijfel, overleg altijd met je arts.”

Bent u nog niet opgeroepen om te gaan bijspringen in het ziekenhuis?

“Neen, ik sta wel ter beschikking met alle raad die ik kan geven. En laat ik dit toch eens heel hard benadrukken: ons land doet het fantástisch in deze crisis. Wat ik zie, is 99,9 procent perfectie. We dienen écht als voorbeeld, hoor ik bij alle internationale collega’s. We hadden altijd al een fantastisch gezondheidssysteem en het is in tijden van grote crisis dat je ziet dat het werkt.”

“Op de spuwers na, die ik criminelen noem, en op sommige jongeren na die nog steeds geloven dat ze in een computerspelletje zitten in plaats van in een potentieel dodelijke realiteit, ben ik supertrots op hoe de hele bevolking zich gedraagt.”

Hoe houdt u zelf de isolatie vol?

“Door het fijne gezelschap van mijn vrouw, mijn pluszoon - die restauranthouder is in Aalst en dus dicht is - en mijn schoonmoeder in huis. Mijn dochter, een dierenarts, is non-stop bezig met het verzorgen van zieke dieren en mijn pluskleindochter, die verpleegster is in Aalst, bewonder ik zeer voor haar werk. Mijn dochter in Barcelona heeft het als journaliste razend druk en mijn andere dochter in Lissabon, een biotechnologe, zal trouwen met haar man, helaas zonder ons erbij. Het feest wordt iets voor later. De knuffels moeten missen, vind ik het ergste aan de crisis. Maar met mijn kleinzoon in Spanje zit ik regelmatig te facetimen. We spelen samen gitaar. Dat is heel plezant. Ik denk graag positief, maar de jongste generaties, zoals zij, zullen er lang over doen om de gevolgen van corona weggewerkt te krijgen - daarin geloof ik de economen helaas op hun woord.”

En het grotere plaatje, wat leert corona ons, volgens u?

“In de geschiedenis is er na elke pandemie een periode van heropbouw geweest. Na de pest, de cholera, de lepra herrees Europa. Ik hoop dat de grote les van corona mag zijn dat we grondig gaan nadenken over hoe we leven, reizen, vervuilen. Wij, met ons onderontwikkeld gevoel voor soberheid.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234