Dinsdag 29/11/2022

NieuwsKlimaat

Toevoer stuwmeren wordt grilliger nu Zwitserse gletsjers pijlsnel smelten

De Rhônegletsjer in Zwitserland.  Beeld Getty Images
De Rhônegletsjer in Zwitserland.Beeld Getty Images

De majestueuze gletsjers van de Zwitserse Alpen zijn sinds 1931 meer dan gehalveerd, eenvijfde meer dan tot dusverre werd aangenomen. De laatste zes jaar is de smelt alarmerend versneld: sinds 2016 verloren de gletsjers nog eens 12 procent van hun massa.

Maarten Keulemans

Dat blijkt uit een nieuwe Zwitserse reconstructie, deze week verschenen in vakblad The Cryosphere. Er waren weliswaar periodes waarin de gletsjers weer wat aangroeiden, door de bank genomen is de trend er een van steeds snellere krimp, aldus wetenschappers van techniekinstituut ETH Zürich en de Zwitserse overheid.

Hoewel onderzoekers de gletsjers sinds de jaren zestig volgen met luchtfoto’s, en sinds een jaar of twintig met satellieten en andere apparatuur, waren er nog geen goede reconstructies van langer geleden. Daartoe namen de wetenschappers hun toevlucht tot onder meer ruim 20 duizend stereofoto’s, die onderzoekers van de Zwitserse topografische dienst tussen 1916 en 1947 van het landschap maakten.

Met moderne digitale technieken werkten de onderzoekers die om tot driedimensionale beelden van het landschap van weleer. Zo konden ze herleiden hoeveel massa er sindsdien precies verloren is gegaan. De uitkomst: tussen 1930 en 2016 verdween ongeveer de helft van de gletsjers. Bekend was al dat er daarna nog eens 12 procent is weggesmolten.

Vertraagde reactie

“Belangwekkend onderzoek”, reageerde weerman en glacioloog Peter Kuipers Munneke dinsdagochtend in een bespreking van de resultaten op het Nederlandse Radio 1. “We weten dat zelfs als de opwarming vandaag zou stoppen, 60 procent van wat er nu ligt de komende eeuw ook zou verdwijnen, simpelweg omdat gletsjers vertraagd reageren op de opwarming. We zullen ermee moeten leren leven dat de gletsjers in de Alpen in de toekomst heel wat kleiner worden dan wij en onze generaties ze altijd hebben gezien.”

Tastbare gevolgen zijn er ook. Zo leunt de Zwitserse elektriciteitsvoorziening voor 60 procent op stuwmeren, die op hun beurt afhankelijk zijn van een voorspelbare toevoer van smeltwater in de lente. Ook rivieren als de Rhône, de Donau en de Rijn zullen naar verwachting grilliger worden als de gletsjers verdwijnen.

Het Zwitserse wintersporttoerisme heeft al jaren steeds grotere problemen met de smelt in de bergen. Gevaarlijk is het ook: in de Italiaanse Alpen kwamen in juli 11 mensen om, toen daar een punt van een gletsjer afbrak.

Kale rotsvlaktes

Niet alle gletsjers verdwijnen even snel, tekenen de onderzoekers aan. Hoe snel een gletsjer verdwijnt, hangt af van zijn hoogte, hoeveel puin erop ligt en hoe steil of vlak het landschap is. De oude glasplaatfoto’s tonen echter een onthutsend beeld. Op reconstructies die ETH Zürich beschikbaar stelde, is te zien hoe witte winterlandschappen in minder dan een eeuw zijn veranderd in kale rotsvlaktes.

Gletsjers staan bekend als gevoelige ‘kanarie in de koolmijn’ voor klimaatverandering, omdat ze al bij een relatief kleine temperatuurstijging instabiel kunnen worden. In Zwitserland is het sinds het einde van de 19de eeuw zo’n twee graden warmer geworden.

``

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234