Donderdag 12/12/2019

Aangeboden door Eneco

Wat is dit?

'Aangeboden door ...' is content gemaakt in opdracht van en betaald door een adverteerder, geproduceerd door de commerciele afdeling van DPG Media. De journalisten van De Morgen zijn hier niet bij betrokken.

Toekomstbouwer Jan Arends: “We kunnen CO2 ook omzetten in nuttige producten.”

Rare beestjes, die bacteriën. Met een beetje hulp van de wetenschap doen ze fantastische dingen. Een handje toesteken in de strijd tegen de klimaatopwarming, bijvoorbeeld. Biotechnoloog Jan Arends werkt voor CAPTURE, een innovatieplatform dat de brug slaat tussen het laboratorium en de industrie. “We moeten minder CO2 uitstoten, maar het wordt even belangrijk om uitgestoten CO2 te capteren en nuttig te hergebruiken. Als we de opwarming van het klimaat willen afremmen, zullen we alle paden moeten bewandelen.”

Biotechnoloog Jan Arends van CAPTURE. Beeld Jan Arends

Je deed aan de UGent onderzoek naar bacteriën. Boeiend?
Jan Arends: “Zeer boeiend. Ik heb mijn doctoraat gemaakt over bacteriën die leven in een omgeving zonder zuurstof, zoals de modder van een vijver. Je kunt die gebruiken om elektriciteit te maken.”

Leg uit?
“Mensen ademen met zuurstof en krijgen daarvan energie. Sommige bacteriën kunnen ademen met ijzer of andere metalen en krijgen daarvan energie, maar minder dan met zuurstof. Het verschil kunnen wij oogsten. Het zou een bron van hernieuwbare energie kunnen zijn, maar voorlopig is het commercieel niet haalbaar.”

Je hebt ook het omgekeerde gedaan: elektriciteit toedienen aan bacteriën.
“Ook dat waren bacteriën uit een zuurstofloos milieu, maar een andere soort. In het lab laten we die groeien op een elektrode en dienen we ze elektriciteit toe. Het mooie is dat die bacteriën dan CO2 uit de lucht beginnen te halen. Die CO2 zetten ze om in azijn, of acetaat, zoals wij dat noemen. Die stof kan je dan weer gebruiken om brandstof of plastics mee te maken.”

En zo gebruik je bacteriën om een broeikasgas om te zetten in een nuttig product?
“Zo is dat. Alleen is het erg moeilijk om een laboratoriumopstelling op grote schaal toe te passen, in fabrieken. Daarom hebben Gentse onderzoekers CAPTURE opgericht. Dat innovatieplatform werkt rond het hergebruiken van drie afvalstoffen: afvalwater, plastics en CO2. Rond die thema’s verzamelen we verschillende onderzoeksinstellingen en betrokken partijen, om mensen op te leiden, bedrijven te begeleiden en industriële toepassingen te ontwikkelen. Briljante ideeën hebben weinig zin als ze het laboratorium niet uit raken.”

Bij staalfabriek ArcelorMittal in Gent is het wel al bijna zo ver.
“Tegen eind 2020 staat daar inderdaad een nieuwe installatie. Die zet koolstofhoudende gassen, die vrijkomen bij de productie van staal, om in bio-ethanol.”

Hoe werkt die installatie?
“Ook met bacteriën. Die zitten in een bioreactor en voeden zich met koolstofmonoxide om bio-ethanol te produceren. Die bio-ethanol kan je, net als acetaat, als grondstof gebruiken voor de productie van brandstof of plastics.”

En dit zal dus wel al op grote schaal gebeuren?
“Het is de bedoeling om 80 miljoen liter bio-ethanol per jaar te produceren. Dat kan in de toekomst nog uitgebreid worden. Tegelijk wordt de koolstofuitstoot teruggedrongen. Per ton geproduceerde bio-ethanol realiseren ze een besparing van twee ton CO2.”

Staalfabrieken zijn grote vervuilers en de oorzaak van veel CO2-uitstoot. Sommige mensen vinden dat ze geen plaats meer hebben in Europa.
“ArcelorMittal stoot ongeveer 1,6 ton CO2 uit om 1 ton staal te maken. Elders in de wereld is dat 2 à 2,7 ton CO2. Het zou dus een averechts effect hebben om die productie te verhuizen. CO2 kent geen grenzen. Ik denk dat de hele staalindustrie met belangstelling kijkt naar wat er hier in België gebeurt.”

Zijn er nog manieren om CO2 op industriële schaal te hergebruiken?
“Ja hoor. Veel hangt af van de locatie. Stel dat je een brouwerij of een frisdrankfabriek bouwt naast een fabriek die CO2 uitstoot. Dan zou je die CO2 kunnen zuiveren en gebruiken om prik in je cola of je bier te stoppen.”

Er zijn ook al bedrijven die CO2 opslaan in stenen voor de woningbouw.
“Dat gebeurt zelfs al in Vlaanderen. Ze kunnen die CO2 dan bijvoorbeeld uit hun eigen uitstoot halen.”

Welke rol speelt groene energie in dit hele verhaal?
“Een belangrijke rol. Om CO2 te capteren en op te slaan, gebruiken we geen fossiele energie, maar energie die op een duurzame manier geproduceerd is. Anders is het dweilen met de CO2-kraan open.”

Jij maakte onlangs de overstap van het laboratorium naar CAPTURE. Ga je het lab niet missen?
“Ik vind de wetenschappelijk kant van de biotechnologie machtig interessant, maar bij CAPTURE kan ik bijdragen aan het oplossen van een probleem dat ons allemaal aangaat. Het is goed dat jonge wetenschappers hun kennis in de wereld gebruiken. De meeste kunnen sowieso niet aan de universiteit blijven. Initiatieven zoals CAPTURE stimuleren hen om zelf ondernemer te worden, spin-offs op te starten en patenten aan te vragen. Alleen zo kunnen wetenschappelijke inzichten en ideeën opgepikt worden door de maatschappij.”

Sommige mensen geloven niet dat ze zelf het verschil kunnen maken. Ze stellen al hun hoop op de wetenschap om de oplossing te vinden.
“Dé oplossing bestaat niet. We zullen tientallen oplossingen nodig hebben. En de wetenschap alleen zal niet volstaan. We moeten ook minder CO2 uitstoten. Dat wil niet zeggen dat we slechter moeten leven, maar wel anders.”

Bijvoorbeeld?
“Het is een gek idee om Braziliaans regenwoud te kappen om soja te kweken, die dan met vervuilende schepen naar hier wordt gebracht om onze koeien te voeden. Met de uitstoot van een staalfabriek kunnen we misschien ooit eiwitten maken, als alternatief voor die soja.”

Heb jij zelf je gedrag veranderd?
“Ik eet minder vlees dan vroeger en verplaats me zoveel mogelijk met de fiets of het openbaar vervoer. De trein heeft soms vertraging, maar dat vind ik minder erg dan in de file staan. Als de overheid duurzaamheid serieus neemt, moet ze investeren in het openbaar vervoer. En niet de laatste trein afschaffen, zodat de mensen niet meer thuis geraken na een avondje uit.”

Alles wijst erop: we moeten zuinig zijn op onze planeet. De wetenschap helpt ons daarbij, maar zelf kan je ook je steentje bijdragen. Door vaker met het openbaar vervoer te reizen, bijvoorbeeld, of door bewust te kiezen voor groene stroom. Maak mee het verschil en kies voor zonne- en windenergie van bij ons. Surf voor meer informatie naar www.eneco.be.

De journalisten van De Morgen zijn niet betrokken bij en niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit artikel.

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234