Dinsdag 12/11/2019

De schaal van Mulders

Tijdens de autopsie was Einsteins sterfkamer net een duiventil

Albert Einstein. Beeld rv

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen. 

Ik heb altijd fascinatie gevoeld voor voorwerpen die op zich alledaags zijn, maar bijzonder werden door hun rol in de wereldgeschiedenis.

De piano waarop John Lennon ‘Imagine’ componeerde. Het pistool waarmee Adolf Hitler zelfmoord pleegde. De vulpen waarmee Albert Einstein E=mc2 heeft neergeschreven.

Van Einstein is meer bewaard dan alleen maar zijn schrijfinstrument. Zijn hersenen werden postuum verwijderd, in plakjes gesneden en opgestuurd naar diverse uithoeken van de wereld. Daar staan ze op sterk water in stoffige kelders en laboratoria. De patholoog wipte ook Einsteins ogen uit hun kassen, zonder dat de geleerde daarvoor toestemming had gegeven: “Ik ging heel voorzichtig te werk. De hele procedure duurde nauwelijks twintig minuten.”

De patholoog gaf de ogen aan Henry Abrams, een persoonlijke vriend van Einstein en tevens zijn oogarts. Abrams bewaarde de ogen in een bankkluis en keek er een keer of vijf per jaar naar. Soms kreeg hij het gevoel dat de ogen hem aankeken. “Ze zijn helder als kristal”, zei hij. “Ze lijken een ongelooflijke diepte te hebben. Als je in die ogen kijkt, zie je de schoonheid en de geheimen van de wereld.”

Meegegrist oog

Zelf heb ik ook op een dag het oog van een mens in mijn hand gehouden. Een vriend van mij die geneeskunde studeerde, had het meegegrist van de dissectietafel. Het oog had de grootte en textuur van een lychee. Er zat een hard stukje in dat deed denken aan een keelpastille. Wellicht was dat de lens, waardoor de eigenaar van het oog alles gezien had wat er in zijn leven te zien viel. Ik herinner mij hoe mijn vriend lachte en dat oog naar mij wierp. Ik zie het nog met een weke plof op de grond vallen en door de gang van het studentenhome glibberen. Op dat moment besloot ik mijn lichaam niet aan de wetenschap te schenken.

Maar om terug te keren naar Albert Einstein: zijn oogarts was woedend als werd beweerd dat hij de ogen van de beroemde geleerde wilde veilen. Of ze voor 5 miljoen dollar verpatst had aan Michael Jackson, die ze wilde toevoegen aan zijn collectie ‘merkwaardige menselijke voorwerpen’. De oogarts beklemtoonde dat de ogen van Einstein niet voor geld te koop waren. Hij wilde ze liever zelf houden. “Zo leeft de professor voort en is hij altijd een beetje bij mij. Hij is niet dood, want ik heb zijn ogen.” Het is zo’n uitspraak waarvan ik niet weet of ik ze akelig vind of ontroerend.

De oogarts stierf in 2009. Sindsdien zijn de ogen van Einstein spoorloos, zoals ook zijn laatste woorden. Voor hij stierf, in de nacht van 18 april 1955, schijnt Einstein nog iets in zijn moedertaal te hebben gepreveld. De nachtverpleegster was het Duits niet machtig en begreep het niet. Het was die nacht de zoete inval in het hospitaal. “Elke dokter kwam naar het sterfbed van Einstein”, zei iemand die erbij was. “Tijdens de autopsie was de sterfkamer net een duiventil. Het leek wel alsof er iets gratis uitgedeeld werd.”

Het was een oneerbiedig afscheid van de man die volgens sommigen gezegd heeft: “Twee dingen zijn oneindig: het universum en de menselijke domheid. En van het universum weet ik dat niet zeker.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234