Donderdag 27/06/2019

YouTube

Tien jaar YouTube: wat hebben we gezien?

"Daar staan we dan, voor de, eh, olifanten", met deze gedenkwaardige woorden begon het allereerste filmpje op YouTube. Gebruiker 'jawed' vertelt over hoe cool de héél, héél lange slurven van de dieren zijn. Morgen zijn we precies tien jaar, talloze kattenfilmpjes, heel veel vergeten virals en miljoenen verloren werkuren verder. Wat hebben we in die tien jaar eigenlijk gezien? YouTube in hoogte- en/of dieptepunten.

Me at the zoo

Op 15 februari 2005 werd het domein YouTube.com geregistreerd door drie developers van Paypal. Geheel volgens de start-upmythe hielden oprichters Chad Hurley, Steve Chen en Jawed Karim kantoor in een garage in Silicon Valley, van waaruit ze op 23 april 2005 om 20.27 de allereerste video uploadden. In de video is te zien hoe oprichter Jawed Karim een lofzang houdt op de olifanten: "The cool thing about these guys is that, is that they have really, really, really long, um, trunks, and that's, that's cool." Na negentien seconden houdt het filmpje alweer op, maar met de afsluitende woorden "And that's pretty much all there is to say" luidt Jawed een nieuw hoofdstuk in de mediageschiedenis in.

Heel veel kattenfilmpjes

Dieren zijn, zeer zacht uitgedrukt, populair gebleven op de videosite. Zo is er de populaire video van de niezende baby panda en de video Dramatic Chipmunk, maar er is één dier in het bijzonder dat de harten van de gehele internetcommunity gestolen heeft: de kat. Een snelle zoektocht op de term 'cat' levert alleen al 30,1 miljoen hits op. Inmiddels zijn er YouTube-katten met een miljoenenenwaarde (de chagrijnige Grumpy cat heeft al bijna 100 miljoen dollar 'verdiend' aan de verkoop van merchandise) en worden er filmfestivals aan poezencinematografie gewijd. De kracht van het kattenfilmpje zit 'm volgens columniste Sylvia Witteman in het volgende: 'die katten doen al die grappige, rare dingen geheel vrijwillig en uit zichzelf. (...) Wij, mensen, zijn daar natuurlijk jaloers op, want als wíj doen waar we zin in hebben, bijvoorbeeld op iemands trouwjurk kotsen of een jengelende kleuter in het zwembad duwen, moeten we verder als gehate verschoppeling door het leven. Zo'n kat niet. Iedereen vergeeft hem alles, 'want zo zijn katten nu eenmaal'.' Lees hier haar hele verhaal over kattenvideo's.

Gangnam Style

De zomer van 2012 was de zomer van de Zuid-Koreaan Psy. U weet wel, die man van wie niemand ooit gehoord had, totdat hij zich met het aanstekelijke nummer Gangnam Style tot diep in de winter in uw hoofd vestigde. En waarschijnlijk loopt u na het kijken van bovenstaande video wederom de komende twee weken het nummer te neuriën. De videoclip van de zomerhit is op het moment van schrijven 2.308.032.203 maal bekeken en is hiermee tot op heden de meest bekeken video op YouTube. Deze andere video waarin alle muziek vervangen is door omgevingsgeluid is overigens ook de moeite waard. Bijkomend voordeel: de muziekloze versie blijft niet in uw hoofd hangen.

Rickroll

Toen hitmachine Rick Astley aan het begin van de jaren negentig met pensioen ging, had hij waarschijnlijk niet kunnen voorzien dat zijn carrière in 2007 nog een enorme vlucht zou maken dankzij zoiets exotisch als het internet. Het begon met een grap op het forum 4chan, een plek waar menig meme geboren is. Hier werd zijn jaren tachtig hit 'Never gonna give you up' de soundtrack van misschien wel de grootste internet 'prank' ooit: 'de Rickroll'. De grap is eenvoudig doch doeltreffend: stuur de link van het filmpje met een door u bedachte, aansprekende tekst (bijvoorbeeld: 'Hey Anton, Ik vond op YouTube een filmpje van Marga van HR in compromitterende houding op bar van de kantine') gevolgd door de link naar het filmpje van Rick Astley. Opent Anton het filmpje, dan is hij 'gerickrolld'. Of deze grap opgenomen moet worden in het canon van de kantoorhumor, dat is de vraag, maar u helpt Rick Astley in ieder geval wel aan een fijn aanvullend pensioen.

Life in a Day

"Hoe is het om op 24 juli 2010 te leven?", is de ogenschijnlijk saaie en simpele vraag die producent Ridley Scott en regisseur Kevin Macdonald vier jaar geleden stelden aan de YouTube community. Gebruikers werden gevraagd om op deze dag te filmen wat ze meemaakten en dit te uploaden, zodat zij van het materiaal een documentaire over het dagelijks leven van konden maken. De makers kregen 80 duizend inzendingen, waarvan uiteindelijk een 95 minuten durende documentaire werd gemaakt over alle facetten van het leven: van 's morgens vroeg tot 's avonds laat, van de couveuse tot de doodskist. Men ziet biddende Boeddhistische monniken, maar ook beelden van het drama tijdens de Love Parade in Duitsland dat op die bewuste julidag plaatsvond. De Volkskrant noemde de film bij het verschijnen in 2011 'een uniek document over deze tijd, waarin een internet-community aan een half woord genoeg heeft om zijn meest intieme of nietszeggende momenten aan de wereld te laten zien.'

'De viral' (Zie ook 'Charlie bit my Finger')

Angry German Kid, The Evolution of Dance, Chocolate Rain en Rebecca Black, als deze namen u een aha-erlebnis bezorgen, dan komt dat omdat het de namen zijn van video's die 'viral zijn gegaan' de afgelopen jaren. Het enige dat deze video's met elkaar gemeen hebben is dat ze binnen een korte tijd heel snel verspreidden via sociale media, als ware het een virus, maar met eenzelfde snelheid ook weer verdwenen.

De weg van de viral begint vaak, nadat een filmpje door een enkeling is opgepikt op YouTube, op een forum als Reddit of 4chan. Daarna vindt het via Amerikaanse 'lijstjes-websites' als Buzzfeed zijn weg naar Facebook en Twitter. Dan is het hek van de dam.

Voor de houdbaarheidsdatum van de virale video hanteer ik voor mezelf een vuistregel: mailt mijn moeder me binnen vier dagen nadat ik op Facebook een filmpje zag een mail in de trant van 'Hey, kijk eens wat grappig!', dan weet ik dat ik te maken heb gehad met een viral. U zou mijn moeder ook kunnen vervangen voor Matthijs van Nieuwkerk en De Wereld Draait Door; wordt daar aan tafel een YouTubevideo besproken, dan weet u dat het filmpje al over zijn virale hoogtepunt heen is.

HowToBasic

Als u meent dat Google of het Viva Forum het antwoord op al uw levensvragen biedt, dan kent u de wondere wereld van de YouTube tutorials nog niet. Zo zijn er oneindig veel filmpjes waarin meisjes u leren hoe u met uw huis, tuin en keuken-make-up-set eruit kunt zien als een glad gephotoshopt topmodel. Ook voor klassieke levenslessen als het plakken van een band, het stroppen van een das, het föhnen van een ordentelijke coupe of het uitspreken van de naam van acteur Joaquin Phoenix kan de moderne ouder zijn kroost doorverwijzen naar YouTube. Er is echter één mol tussen al deze tutorials en dat is het YouTubekanaal HowToBasic. Zoekt u bijvoorbeeld op 'How to boil an egg' dan vindt u bovenstaande video. Het kookritueel begint aanvankelijk zoals verwacht, maar al gauw vliegt een ontdooide kip door de lucht en eindigt een babypop in de toiletpot. Aan het eind van deze tutorials is de keuken vaak een ravage. Julien Althuisius had het genoegen de (anonieme) bedenker per mail een paar vragen te stellen. Over de rotzooi schreef hij: 'Het kost me gemiddeld een uur om alles weer op te ruimen. Soms meer: na de 'How To Make Bread'-video ben ik ongeveer drie uur bezig geweest.'

PewDiePie

Waar u nog weleens een kat in een kartonnendoosje doorgestuurd heeft gekregen van een buurvrouw of bent gerickrolld omdat u toch wel benieuwd was naar Marga van HR, is de kans klein dat u Felix Arvid Ulf Kjellberg bent tegengekomen op YouTube. Tenzij u een gamer bent. De Zweedse Kjellberg is het gezicht van het YouTubekanaal PewDiePie en zijn filmpjes zijn goed voor 4,7 miljard views - dat zijn twee Gangnam Styles. In de filmpjes van PewDiePie kijken we mee hoe Kjellberg computerspelletjes speelt en daar (vaak melig) commentaar bij geeft. Hij heeft het spelen van videogames tot een lucratieve activiteit gemaakt. PewDiePie verdient naar schatting 300 duizend euro per maand aan advertentie-inkomsten en dan komen daar de sponsordeals en merchandise nog bovenop. Mediaredacteur Haro Kraak schreef voor Volkskrant over de video's: 'De kans is groot dat het bekijken van de filmpjes u achterlaat in een staat van volledige verwarring of ontreddering. Mogelijk wordt u getroffen door de acute angst dat het einde der tijden, of in ieder geval het einde der beschaving, nabij is.'

Charlie bit my finger

Broadcast Yourself' was de slogan van YouTube die lang op de voorpagina van de website prijkte. Dit democratische ideaal van YouTube is niet terug te zien in de top 40 van de meest bekeken video's, daarin staan louter videoclips, op één video na. Op nummer 11 staat met 815 miljoen kijkers de Britse Charlie met zijn grote broer. In het extreem schattige filmpje is te zien hoe baby Charlie zijn peuterbroer in zijn vinger bijt. De korte homevideo is een vetpot gebleken voor de ouders. Het filmpje heeft 100 duizenden euro's aan advertentie inkomsten opgeleverd. Daarnaast hebben de kinderen gefigureerd in televisiespotjes, zijn er t-shirts, mokken en kalenders en bestaat er een iPhone app. Charlie's vader heeft gezegd dat ze het verdiende geld in de opleidingen van de kinderen zullen steken.

Justin Bieber (en de wannabe's)

Hét voorbeeld van de kracht van YouTube is Justin Bieber. Het kindsterretje who everybody loves to hate heeft zijn muzikale carrière te danken aan de videowebsite. Het begon met een korzelige video van een optreden op zijn middelbare school. We zien het silhouet van een twaalfjarig broekie zonder baard in de kil met een, jawel, prachtig stemgeluid. Nu zijn we acht jaar, een platencontract, een celstraf en een hoop slechte nummers verder en behoort Bieber inmiddels tot een vaste factor in de top 40. Miljoenen tieners over de hele wereld probeerden zijn succes te evenaren en plaatsten zelf ook covers van popnummers op YouTube, maar er is tot op heden niemand opgestaan die zo'n imposante weg van het schoolpodium naar uitverkochte stadions heeft afgelegd als Bieber. Petje af daarvoor.

Enzo Knol

In februari dit jaar ging Volkskrant Magazine op bezoek bij een ander slag YouTube-ster: vlogger Enzo Knol. Redacteur John Schoorl vroeg zich af waarom de ramen van Enzo's huis geblindeerd zijn. Enzo antwoordt: 'Als ik dat niet doe, staan hier de hele dag schoolklassen kinderen door de ramen te turen of fans op de ramen te beuken.' Het zou arrogant klinken als het niet waar is. Enzo Knol is 's lands beroemdste vlogger: de filmversie van een blogger. In zijn filmpjes laat hij zijn leven zien, gamet hij en ontmoet hij zijn vrienden. Saai? Niet als we de cijfers moeten geloven: hij heeft ruim 500.000 abonnees op zijn kanaal en gemiddeld worden zijn vlogs meer dan 100 duizend keer bekeken, met uitschieters boven de miljoen. Of het maken van de filmpjes gemakkelijk is, vroeg Schoorl zich af. Enzo: "Je kan wel denken: ach jongen dat kan iedereen, een fimpje opnemen, en hup online knallen, en ik ben zo snel beroemd en zo. Maar zo werkt het niet. Als je nu begint, red je het niet. Want dan doe je dat om die reden, om beroemd te worden. Daar prikt iedereen doorheen. Wij vinden het gewoon leuk om te kloten."

KONY 2012

YouTube is behalve een oneindig vat aan kattenfilmpjes en ander verrukkelijk kijkvoer ook een effectief kanaal om je activistische boodschap te verspreiden. Zo was daar in 2012 opeens Joseph Kony, beter bekend onder de hashtag #KONY2012. Middels een documentaire van 30 minuten wilde de organisatie Invisible Children aandacht vragen voor de Oegandese oorlogsmisdadiger die al sinds 2005 gezocht wordt door het Internationaal Strafhof. Beroemdheden als George Clooney en Rihanna, maar ook president Obama ondersteunden de campagne tegen Kony. Geheel volgens de wet van de virale video was #KONY2012 binnen mum van tijd onderwerp van gesprek, maar verdween hij na kritiek op de makers ook binnen een maand weer uit beeld. Ondertussen loopt de generaal nog steeds vrij rond.

Fluistervideo's

Pornografie is op YouTube niet toegestaan - daarvoor schijnen andere websites te bestaan - maar iets wat het voor sommige mensen benadert zijn de zogeheten fluistervideo's. In deze filmpjes is te zien, maar vooral te horen, hoe jonge vrouwen in de camera fluisteren terwijl ze simpele handelingen uitvoeren. Bij sommige mensen kan dit een 'braingasm' veroorzaken. Maria, het gezicht van het kanaal GentleWhispering, omschreef in 2012 voor de Volkskrant hoe dit voelt voor sommige kijkers: "Een warme, snelle golf van tintelingen die begint in de bovenkant van je hoofd en daarna via je nek naar je rug en armen gaat, dat is de heftigste vorm. Je voelt je bijna verlamd wanneer de tintelingen als kippenvel door je lichaam stromen."

Cinnamon Challenge

U neemt een eetlepel, kaneelpoeder en een camera en daagt een hoogmoedige collega/vriend/huisgenoot uit om in zestig seconden in één keer een grote hap van het poeder weg te werken. 'Ah joh, dat kan ik wel', zal uw slachtoffer pochen, totdat hij kokhalzend en happend naar adem ronddwaalt in een door hemzelf bij elkaar gehoeste kaneelwolk. Dat is de cinnamon challenge in een notendop. Of u dit volgend jaar op een kinderpartijtje moet introduceren als alternatief voor het spijkerpoepen, is de vraag. Wanneer u op Google het woord 'Cinnamon challenge' intypt, vult Google dit automatisch aan tot 'Cinnamon challenge gevaarlijk'. En ja, de uitdaging is niet zonder risico's. Artsen waarschuwen voor astma-aanvallen en ontstekingen van de longen. Maar ach, één hapje van het onschuldige poeder moet u toch wel weg kunnen werken? Toch?

Dashboard camera's

Hoe legt u aan uw verzekeraar uit dat de zijspiegel van uw Lada eraf geslagen is door de vleugel van een vliegtuig (zie bovenstaande video)? Of dat het sterretje in uw autoruit het gevolg is van een inslaande meteoriet? Of dat de 'aangereden' man die u aanklaagt een toneelstukje opvoerde? Op deze angsten spelen de verkopers van dashboard camera's in. Vooral in Rusland, waar corruptie en intimidatie iets vaker aan de orde van de dag is dan bij ons, vinden de apparaatjes die alles op het pad van de automobilist filmen gretig aftrek. Spectaculaire toevalligheden op het pad van de paranoïde Russische rijder krijgen zo dus op YouTube alsnog een podium.

De verliezers

En dan zijn er natuurlijk ook nog de verliezers, misschien bent u er zelfs wel een. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat een derde van alle YouTube video's minder dan tien keer bekeken is. Er wordt driehonderd uur aan filmmateriaal per minuut geüpload, dus de kans is groot dat uw grappig bedoelde sketch op het jubileum van uw baas of homevideo met de illustere titel 'Gezellie met de hele fam. op de camping' verdwijnt in de grote hoop niet bekeken video's. Voor deze ondergesneeuwde video's is er gelukkig Petittube, een website die u filmpjes voorschotelt met nul weergaven, wie weet komt u uw eigen cover van 'My heart will go on' wel tegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden