Donderdag 17/10/2019

Wetenschap

The Big Bang Theory zonder schaterend publiek: ongemakkelijk?

‘The Big Bang Theory’. Beeld VTM

U zoekt een verklaring voor een mysterie over mens, dier, voeding, gezondheid? Hier moet u zijn.

Alleen al het hóren van een lach werkt besmettelijk, zo bewees een Amerikaans onderzoek uit de jaren 90. Maar betekent dat ook dat een lachband op een tv-serie altijd werkt?

De lachband is een uitvinding uit de jaren 50. Charley Douglass, geluidstechnicus bij CBS, ergerde zich aan het livepubliek bij sitcoms. Ze lachten op verkeerde momenten, te hard of te zacht. Douglass begon vooraf opgenomen gelach onder series te zetten. Zijn voorbeeld vond massaal navolging. Het studiopubliek verdween niet, maar hun reactie werd flink gepimpt. Al kwam er soms geen kijker aan te pas: zelfs The Flintstones gebruikte een lachband.

Voegt het horen van andermans lach iets toe aan onze kijkervaring? Vinden we een show dan grappiger? Psycholoog Sibe Doosje (Universiteit Utrecht), die onderzoek doet naar humor, vindt het niet gek dat mensen ooit hebben bedacht gelach onder series te zetten. Lachen is een typisch sociale activiteit, dat doe je samen. “Dat begint al als baby, lachen is erg belangrijk in het contact tussen ouder en kind.” Vanuit de wieg schateren naar volwassenen, en zien dat die volwassenen teruglachen, is het eerste positieve contact dat we hebben. Dat vormt de basis voor de rest van ons leven.

Lachen is echt aanstekelijk, blijkt uit diverse studies. Doosje: “Als je iemand ziet lachen, heb je automatisch de neiging om mee te lachen, dat is een vrij basale reflex.” Alleen al het horen van een lach is besmettelijk, toonde lach­onderzoeker Robert Provine begin jaren 90 aan. Hij liet proefpersonen luisteren naar een ‘lachdoos’, een speeltje. De meerderheid moest er op z’n minst van glimlachen. Tenminste, de eerste keer. Bij de tiende keer was voor de meesten de lol er af.

Gelukkig zijn lachbandjes iets gevarieerder dan lachspeeltjes, dus er is best kans dat we als kijker mee­lachen. Of we een serie er ook beter door waarderen, is minder onderzocht. Studies uit de jaren 70 vonden tegenstrijdige resultaten.

In 2009 pikte de Universiteit van Cleveland het thema opnieuw op. Proefpersonen keken naar The Andy Griffith Show, met of zonder lachband. Bij drie afleveringen maakte het amper verschil, bij een vierde trad een verrassend effect op: kijkers vonden deze met lachbandje mínder leuk. De onderzoekers bekeken die aflevering nog eens en besloten dat deze grappiger was dan de andere, met een complexer verhaal en meer satire.

Die bevinding sluit aan bij een recente Duitse studie met korte, humoristische filmpjes. Proef­perso­nen vonden alle filmpjes grappiger met lachband, maar het voegde het meest toe bij fragmenten die van zichzelf niet héél grappig waren.

Van toegevoegde waarde of niet, inmiddels heeft de lachband voor velen iets oubolligs. Nieuwere series als Modern Family en The Office gebruiken het niet meer, al ligt dat waarschijnlijk aan de stijl. Ze moeten docu-achtig ogen, daar past geen achtergrondgelach bij.

In traditionelere sitcoms als The Big Bang Theory is het geschater – van een livepubliek – nog wel te horen. Dat is misschien maar goed ook. Op internet staan fragmenten uit de serie zonder lachgeluiden. Dat wordt best snel ongemakkelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234