Dinsdag 06/12/2022

AchtergrondInsecten

Tegen de bedwants is de mens kansloos, en dat maakt het zo ondraaglijk

De bedwants of Cimex lectularius. Het diertje reist vlot rond. ‘Een virus kan er wat van, maar dit soort beesten ook.’ Beeld Gamma-Rapho via Getty Images
De bedwants of Cimex lectularius. Het diertje reist vlot rond. ‘Een virus kan er wat van, maar dit soort beesten ook.’Beeld Gamma-Rapho via Getty Images

Het kruipt, vliegt, prikt, bijt, of is gewoon goor - bij heet exotisch weer horen ook meer beestjes. Ze teisteren steden en hun bewoners als moderne stadsplagen. Zoals de bedwants, de backpacker onder het ongedierte.

Hans van der Beek

De bedwants. Veel ranziger bestaat niet. “Een onaangenaam beest, moet ik zeggen”, zegt bioloog en schrijver Geert-Jan Roebers. “Voor de meeste beesten heb ik nog wel een warm plekje in mijn hart, maar bij de bedwants is dat toch lastig.”

Met hun uiterlijk heeft dat nog niet eens zoveel te maken – 6 millimeter, rood, 6 pootjes – en zelfs niet met hun beet, hoewel die flinke jeuk veroorzaakt en een zwelling die een paar dagen aan kan houden. De weerzin komt vooral door de plek waar ze zich het liefst schuilhouden.

“In je eigen bed hoor je veilig te zijn”, zegt Amsterdams stadsbioloog Remco Daalder.

Prachtig slachtoffer

Bedwantsen kunnen overal zitten. In gordijnen, kleding, zelfs schoenen, maar het liefst houden ze zich schuil aan het hoofdeind van een matras. Dan is het een kwestie van wachten, niet lang, gewoon tot bedtijd. Hij vindt de mens door lichaamstemperatuur. Vliegen of springen kunnen ze niet, maar met die zes pootjes kunnen ze nog best snel lopen.

Daarna maakt het insect het zich gemakkelijk. Hij bijt op de plekken waar het lichaam de matras raakt, het liefst in dunne huid, zoals de buik, billen of benen. Daar zuigt hij zich vol met bloed, terwijl zijn gastheer nietsvermoedend ligt te slapen.

Daalder: “Eigenlijk is het een biotoop, de slaapkamer. Wij liggen daar tamelijk weerloos te wezen. Wij zijn een prachtig slachtoffer.”

Muggen zijn ook vervelend in de slaapkamer, maar die kun je horen, vaak zien, en je kunt je verdedigen met een klamboe of muggenstekker. Tegen de bedwants is de mens kansloos, en dat maakt het zo ondraaglijk.

“De bedwants kan echt stress veroorzaken”, zegt Bastiaan Meerburg, tot voor kort directeur bij Stichting Kennis- & Adviescentrum Dierplagen (KAD) in Nederland. “Je ligt in je bed in je eigen woning en er komt iemand ’s nachts langs om van jou te parasiteren. Mensen lopen van bedwantsen echt psychische schade op.”

Er zijn dan ook huizen waarvan de bewoners al jaren kampen met een bedwantsenplaag. Bestrijdingspogingen halen vaak niets uit, sommigen verhuizen.

Eigenlijk heel slim

De bedwants is een wereldreiziger. Ze zitten vooral in hotelkamers, van hostels tot aan vijfsterrenhotels toe. Als ze eenmaal in het beddengoed zitten, gaan ze van kamer naar kamer en via het karretje van housekeeping naar de volgende verdieping. Een gast hoeft maar een tas of kledingstuk op het bed of op de grond te plaatsen en de bedwants heeft een volgend vervoermiddel.

Daalder: “Eigenlijk heel slim van die beestjes om zich op die manier te verplaatsen. Een virus kan er wat van, maar dit soort beesten ook.”

Cijfers zijn er niet, dat geldt voor veel plaagdieren. Tellingen komen niet of nauwelijks voor. Er zijn wel meldingen, bij het KAD bijvoorbeeld, maar die zeggen niks over de totale hoeveelheid. Mensen zien vaak het nut van zo’n melding niet in. En zeker bij de bedwants. Dat heeft met schaamte te maken. Niemand zegt graag: ik heb bedwantsen thuis.

Maar vaststaat dat de overlast tijdens de covidmaatregelen fors afnam. Met de terugkeer van het vliegverkeer is ook de bedwants weer op pad gegaan. Het is de backpacker onder het ongedierte.

Meerburg: “We zien bedwantsen tot in vijfsterrenhotels. Al wordt in het duurdere segment per direct actie ondernomen en een bestrijdingsbedrijf ingeschakeld. Je ziet bij goedkopere hotels vaker dat ze het even op zijn beloop laten. Dan verspreiden die bedwantsen zich door een heel hotel heen.”

Een loterij

Om toch nog iets aardig over het beest te zeggen: ze hebben een zeer uitzonderlijke voortplanting. Het mannetje kan op elke willekeurige plek bij het vrouwtje paren. Roebers: “Dat is echt fascinerend. Maar als je geprikt wordt, denk je daar niet aan, denk ik.”

Bestrijding is een erg dure grap en bovendien ingewikkeld (zie kader). De matras verbranden is nog het beste. “Je moet je hele matras volpompen met gif,” zegt Daalder, “maar ga jij daar dan nog liggen?”

Voorkomen is altijd het beste (zie ook kader). Kleding en beddengoed wassen na elke overnachting elders, maar pas ook op met tweedehands kleding en meubilair. Meerburg: “Of denk aan Airbnb. Dan kun je als huiseigenaar een paar euro’s incasseren, maar als zo’n gast bedwantsen meeneemt, ben je duizenden euro’s kwijt. Je moet niet zomaar iedereen in je huis halen. Eigenlijk is het wel een beetje een loterij met die beesten.”

Wat te doen?

*Zet tijdens een overnachting elders geen bagage op de grond, en zeker niet onder het bed. Was kleding na thuiskomst op 60 graden of stop die 72 uur in de vriezer. Vergeet de schoenen niet. Stofzuig de koffers, gooi de stofzuigerzak onmiddellijk weg.

* Hoe goedkoper het hotel/hostel, hoe groter de kans op bedwantsen.

* Denk goed na voordat je jonge backpackers in huis haalt met Airbnb.

* Pas ook op met tweedehands kleding of meubilair.

* De bestrijding van bedwantsen is complex. Het hele bed moet uit elkaar, zelfs de stopcontacten moeten van de muur. Een professioneel bedrijf is beter, maar behoorlijk prijzig.

* Zoek vooral een gerenommeerd bedrijf, via de site van de sector. Dat kost wel al snel 1.000 tot 2.000 euro.

* Kies niet meteen de bovenste bij Google. “Dat zijn vaak de charlatans die veel geld vragen”, zegt Bastiaan Meerburg (ex-directeur Stichting Kennis- & Adviescentrum Dierplagen). “We hebben verhalen gehoord van ouderen die bedragen van 15.000 tot 20.000 euro hebben betaald. Terwijl er geen bedwants was vastgesteld.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234