Woensdag 07/12/2022

Kankerbestrijding

Supercomputer moet supermedicijn tegen kanker zoeken

Supercomputer Watson veegt in de tv-quiz 'Jeopardy!' de vloer aan met de twee allersterkste spelers. Beeld ASSOCIATED PRESS
Supercomputer Watson veegt in de tv-quiz 'Jeopardy!' de vloer aan met de twee allersterkste spelers.Beeld ASSOCIATED PRESS

Supercomputer Watson, die bekend raakte toen hij de tv-quiz Jeopardy! won, moet een geneesmiddel tegen kanker vinden. Farmareus Pfizer hoopt dat het datawonder veel sneller resultaat boekt dan de wetenschapper in zijn labo. Vlaamse experts reageren enthousiast: "Dit kan alles in een stroomversnelling brengen."

Eline Delrue

"Leest een wetenschapper doorgaans 200 of 300 publicaties per jaar, dan draait supercomputer Watson er in een mum van tijd 25 miljoen door", zo stelde Deborah DiSanzo van computergigant IBM op de Forbes Healthcare Summit in New York. Daar kondigde ze de samenwerking aan met farmareus Pfizer. Voor het eerst laat IBM zijn supercomputer Watson los op een ziekte: kanker.

De hoop is om zo in sneller tempo een kankerbehandeling te vinden met immuuntherapie. Dat is een vrij nieuw onderzoeksdomein, waarbij het afweersysteem zelf de tumorcellen moet herkennen en vernietigen. Watson zou "gigantische hoeveelheden data" uit meer dan 30 miljoen publicaties kunnen doorploegen, gecombineerd met Pfizers eigen research. De 'cloud computing technologie' moet die gegevens dan interpreteren, hypotheses aftoetsen en verborgen patronen opsnorren.

Verwachtingen op scherp

Een gedroomd scenario, meent onderzoeker Sébastien Anguille, expert in immuuntherapie aan het UZ Antwerpen. "Het domein van de immuuntherapie is zo aan het boomen. Dagelijks verschijnen er wel honderden experimenten en data. Dat kun je als individuele onderzoeker onmogelijk bijhouden. Dan is het ideaal dat een supercomputer die screening overneemt." Of zoals Mikael Dolsten, hoofd van Pfizer Research & Development, het stelt: "Zonder artificiële intelligentie is de queeste naar een geneesmiddel zoals zoeken naar drie dezelfde bomen in een enorm bos. Daar kun je een leven lang mee bezig zijn. Terwijl de computer je meteen die drie bomen zal aanwijzen. Hij herkent de patronen."

null Beeld AFP
Beeld AFP

IBM en zijn datawonder Watson sloegen eerder al de handen in elkaar met de gezondheidssector (Johnson & Johnson, Medtronic), maar dan vooral om het welzijn van patiënten op te krikken. Door hen aan te sporen op het juiste moment hun medicatie in te nemen, bijvoorbeeld. Met slimme, gepersonaliseerde zorg. Met de zoektocht naar een geneesmiddel begeeft Watson zich nu op nieuw terrein. Onlangs nog pompte IBM 50 miljoen dollar in de strijd tegen kanker, zodat zijn supercomputer tienduizend tumorweefsels kan analyseren en het genoom ervan kan uitvlooien.

Het stelt de verwachtingen op scherp. "Dit zal de wetenschap grote stappen vooruit laten zetten", meent Ewald Pauwels, coördinator supercomputing (UGent). "Ik durf er geen geld op in te zetten dat Watson effectief met een medicijn tegen kanker komt, maar misschien wel met kankerremmende middelen. Of met meer inzicht in wat er aan de basis van de ziekte speelt. Sowieso zullen de wetenschappelijke en medische wereld hiervan leren."

De naald in de hooiberg zal sneller opduiken, zegt Anguille. "Met Watson gaan we veel eerder tot de missing links komen. Dat zijn dingen die wij nu over het hoofd zien, gewoon omdat er te veel zijn"

Moeten wetenschappers dan vrezen voor hun job? Speelt Watson straks ook hen naar huis, net zoals hij eerder deed met twee quizkandidaten op tv? Pauwels: "Integendeel. Zij gaan net extra werk krijgen, want Watson zal de wetenschap in een stroomversnelling brengen. Hij zal nieuwe sporen vinden waar wij nog niet opgekomen waren. Daar moeten onderzoekers verder op doorgaan. Want automatische analyse kan ook maar tot op zekere hoogte, de menselijke geest blijft duizend keer beter."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234