Vrijdag 15/11/2019

Gezondheid

Stethoscoop straks niet meer dan statussymbool: almaar meer hightech alternatieven

Beeld Shutterstock

Registreert de klassieke stethoscoop straks zijn laatste uitgeblazen adem? De trouwe kompaan van ‘meneer doktoor’ is volgens sommige artsen voorbijgestoken door zijn hightech rivalen, al knikt lang niet iedereen mee. ‘De komende vijftig jaar blijft de stethoscoop zeker nog nuttig.’

“De stethoscoop was oké voor tweehonderd jaar, maar nu moeten we verder. We kunnen beter.” Bij het Amerikaanse persagentschap AP laat de bekende cardioloog Eric Topol zich nogal laatdunkend uit over de stethoscoop. Niets meer dan een paar “rubberen slangetjes”, zegt Topol, die bekendstaat als een grote voorstander van digitale innovatie. Volgens hem is ‘ausculteren’ - luisteren naar geluiden in het lichaam - lang niet meer de meest efficiënte manier om afwijkingen in het hart, de longen of andere plekken te registreren.

De techindustrie heeft de voorbije jaren technieken zoals ultrageluid in de zak van een doktersjas gestoken. Draagbare toestellen laten toe om bewegende beelden te creëren, waardoor bijvoorbeeld een lekkende hartklep gewoon zichtbaar is. Elektronische stethoscopen worden al gelinkt aan smartphone-apps, die de geregistreerde data meteen omzetten naar handig diagnosemateriaal. Meestal gebeurt dat met behulp van artificiële intelligentie. “Er is geen reden om nog te luisteren als je alles kan zien”, concludeert Topol.

“Het is zeker zo dat technieken als ultrasound veel draagbaarder zijn geworden”, weet ook Frank Rademakers, directeur medische technologie in het UZ Leuven. De kostprijs voor zo’n miniatuurtoestel blijft echter significant hoger: enkele duizenden euro’s, terwijl de conventionele stethoscoop niet boven de 200 euro hoeft te gaan. “De vraag is dus vooral: welke info en welke accuraatheid heeft een arts op een gegeven moment nodig? Een stethoscoop geeft nog steeds erg relevante info voor een kleine kost.” In het eerste jaar geneeskunde is elke student er dan ook als de kippen bij om zijn of haar eerste model aan te schaffen.

Zeker nog 50 jaar

Ook Dirk Devroey, professor huisartsgeneeskunde aan de VUB, denkt niet dat de stethoscoop in de praktijk snel afgeschreven wordt als basisinstrument. “De komende vijftig jaar toch niet, en dat is net omdat de stethoscoop geëvolueerd is. Er wordt steeds vaker met elektronisch versterkte microfoontjes gewerkt in plaats van puur de luchtverplaatsing te registreren.”

“Over de hulp van algoritmes bij het interpreteren kan je discussiëren”, zegt Devroey. Zeker bij de longen ziet hij een blijvend nut voor het getrainde oor van de dokter om zaken als oedeem of infectie op te merken. “Omdat algoritmes nog geen rekening houden met de context. Het is net aan de dokter om wat hij hoort via de stethoscoop te gaan linken aan alle andere info die de patiënt levert. Is hij kortademig? Zijn er slijmen? In die samenhang zit de grote meerwaarde.”

Toch zijn er ook serieuze kanttekeningen bij de stethoscoop te maken. Recente studies hebben aangetoond dat afgestudeerden in interne of spoedgeneeskunde tot de helft van de hartruizen misten met een stethoscoop. En er komt natuurlijk ook een stukje status bij kijken. “Als je niet oppast, dan ontwikkelen ze die rare gewoonte om de hele dag met de stethoscoop om de nek rond te lopen, zelfs in de eetzaal of de koffiekamer”, schreef de Nederlandse hoogleraar Paul Brand (UMCG) enkele jaren geleden in een column over jonge artsen.

“Als ik naar de kast in mijn bureel kijk, dan zit mijn allereerste stethoscoop daar inderdaad in”, lacht Rademakers, die het eerder een doktersgewoonte noemt. “Zoals de witte jassen dat ook zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234