Dinsdag 15/06/2021

AchtergrondGezondheid

Steeds meer mensen kampen met voedselal­ler­gieën: ‘Je kan je immuunsysteem ‘trainen’ tegen een allergie’

Allergoloog Marijke De Lange. Beeld Getty Images, rv
Allergoloog Marijke De Lange.Beeld Getty Images, rv

Onder meer door de toenemende luchtvervuiling en de klimaatopwarming is het aantal mensen met een allergie, waaronder ook voedingsallergieën, de laatste tien jaar maar liefst verdubbeld. Drie procent van de volwassenen kampt ermee. ‘Een vroege diagnose is uitermate belangrijk’, zegt allergoloog Marijke De Lange. Welke soorten voedselallergieën bestaan er? Kan borstvoeding beschermend werken? En hoe valt het te behandelen?

“Aangenomen wordt dat één op de vier mensen last heeft van een allergie, maar tegenwoordig is dat aantal al gestegen tot één op de twee”, zegt dokter Marijke De Lange van het Allergiecentrum Gent. “Voedingsallergieën spelen daar een grote rol in. Twee tot drie procent van de volwassenen heeft zo’n allergie. Bij kinderen is dat drie tot zeven procent. Nu, er moet wel een verschil gemaakt worden tussen een voedingsallergie en een -intolerantie. Een allergie is een overdreven reactie van het lichaam door de vorming van IgE-antilichamen op onschuldige stoffen, zoals huisstofmijt of voedingsmiddelen. Die reactie ontstaat alleen na herhaald contact met de stof in kwestie. Bij intolerantie kunnen bepaalde producten, zoals lactose of gluten, niet goed worden verteerd, maar daar worden geen IgE-antilichamen geproduceerd en meestal blijven de gevolgen beperkt tot voornamelijk darmklachten.”

Een voedingsallergie kan zich daarentegen op verschillende manier uiten. “De patiënt gaat braken, krijgt diarree of constipatie”, aldus de arts. “Ook op de huid kan je de symptomen soms zien, in de vorm van eczeem of netelroos. Een voedselallergie kan zich ook manifesteren op de luchtwegen of de ogen, met klachten die lijken op die van hooikoorts. Het gevaarlijkst is anafylaxie, een zeer ernstige en potentieel dodelijke allergische reactie. Pinda is hier berucht voor. Bij anafylaxie daalt de bloeddruk spectaculair en het leidt soms tot ademhalingsproblemen en bewustzijnsverlies. Overlijden is zeldzaam, maar mogelijk.”

Toename kruisallergie

Allergiespecialisten zien de laatste jaren een grote toename van kruisallergie van berkenpollen met voedingsmiddelen. Die is verantwoordelijk voor 25% van de voedingsallergieën bij volwassenen. “Typische producten zijn appel, peer, soja, wortel, amandel, ...”, weet dr. De Lange.

“Bij een kruisallergie herkent het lichaam dezelfde deeltjes in een berkenpol en pakweg een appel. Wat we bij zo’n kruisallergie ook meer zien, zijn hevige reacties, tot zelfs anafylaxie. Dat kwam vroeger bij deze patiënten bijna niet voor. Tegenwoordig duiken deze reacties ook niet meer alleen op bij rauwe voeding, maar ook bij opgewarmde producten. Wat die evoluties veroorzaakt, wordt nog volop onderzocht. Een mogelijke verklaring heeft te maken met het feit dat er meer pollen met meer potentieel om allergische reacties te veroorzaken gevormd worden, omdat bomen en planten zich door de luchtvervuiling in hun bestaan bedreigd voelen. En dat zorgt voor meer kruisallergieën. Bovendien is het pollenseizoen langer door de opwarming van het klimaat. Pesticiden hebben er waarschijnlijk weinig mee te maken. Meer zelfs: de kans dat je allergisch reageert op een biovrucht is groter dan bij een bespoten exemplaar, omdat biogroenten en -fruit zelf stoffen moeten ontwikkelen om zich te beschermen tegen plagen. En die stoffen kunnen een allergie uitlokken.”

Hardnekkig misverstanden

Voedingsallergieën kunnen al op heel jonge leeftijd voorkomen. Bij baby’s is dat vooral koemelk, bij iets oudere kinderen eiwit en hazelnoot. Nog later volgen tarwe, vis en schaaldieren. Vanaf vijf jaar duiken er ook kruisallergieën met berkenpollen op. “Het fabeltje doet nog altijd de ronde dat men bij baby’s geen allergietesten kan doen, maar dat klopt niet”, zegt dr. De Lange. “En dat hardnekkige misverstand is zeer spijtig, want hoe vroeger de juiste diagnose wordt gesteld, hoe vroeger de behandeling kan starten.”

“In allergische families raadt men ook altijd borstvoeding aan omdat dat zou beschermen tegen allergieën, al bestaat daar nog discussie over. Ook op volwassen leeftijd kan je nog een allergie ontwikkelen: duikt de allergie pas op tijdens de adolescentie, dan zullen de symptomen waarschijnlijk zelfs feller zijn. Vooral voor kinderen is het niet altijd even gemakkelijk om met een voedingsallergie te leven. Meestal weten zij gelukkig wel goed welke voeding ze moeten mijden. Toch is het, zeker bij ernstige reacties, aangewezen om altijd een noodkit met onder andere een adrenalinepen in de buurt te hebben. Wie aan veel voedingsstoffen allergisch is, gaat ook best te rade bij een gespecialiseerde diëtiste, zodat je dieet nog evenwichtig is. Voedingsallergieën zijn bij kinderen ook nogal eens een aankondiging van een latere allergische ‘carrière’, want als ze opgroeien, krijgen ze meestal ook astma of hooikoorts.”

De meest probate manier om van je voedingsallergie af te raken, is het product in kwestie simpelweg van je menu schrappen, maar ook immunotherapie blijkt efficiënt. “Er wordt wel eens gezegd dat kinderen uit een allergie kunnen groeien, maar dat is een mythe. De enige manier om te genezen, is met immunotherapie”, zegt dr. De Lange. “In Israël geven ze aan zuigelingen preventief een snoepje op basis van pinda. Het gevolg is dat in die populatie geen pinda-allergie wordt vastgesteld. Je kan je immuunsysteem dus als het ware ‘trainen’ tegen een allergie. Maar doe dat nooit op eigen houtje, alleen onder doktersbegeleiding! Die immunotherapie kan al bij heel jonge kinderen. In ons land doet men dat echter niet zo vaak, in tegenstelling tot Frankrijk, waar deze behandeling met goede resultaten gebruikt wordt voor onder meer pinda, melk en eiwit. De stof waar je allergisch aan bent, wordt in toenemende concentratie toegediend, tot het lichaam die stof verdraagt. Als mensen voor deze therapie kiezen, is het wel belangrijk dat ze de discipline hebben om regelmatig de stof waar ze allergisch voor zijn, in te nemen, want het geheugen van het immuunsysteem is beperkt. Als je de therapie onderbreekt, herkent het immuunsysteem de stof niet meer en kan je opnieuw een allergische reactie krijgen.”

Meest voorkomende voedingsallergieën bij kinderen:

Eiwit: 30%
Allerlei noten (vaak hazelnoot): 25%
Melk: 15%
Pinda: 20%
Andere peulvruchten dan pinda: 4%
Vis: 5%
Fruit en andere: 1%

Meest voorkomende voedingsallergie bij volwassenen:

Rosaceae (bijv. appel, perzik, pruim, …)
Umbelliferae (schermbloemigen, bijv. selder)
Hazelnoot
Soja
Kiwi
Vis en schaal- en schelpdieren
Avocado, banaan (vaak kruisallergie met latex)
Noten
Rood vlees
Tarwe
Sesam e.a. zaden
Pinda
Eiwit

Takeaway met een voedselallergie

Uit eten gaan of takeaway bestellen met een voedingsallergie is niet evident omdat je niet altijd kan zien welke producten werden gebruikt. Zo kan een bouillonblokje sporen van pinda bevatten of is een consommé mogelijk geklaard met eiwit. Ook kruisbesmetting doordat bijvoorbeeld de werkplank of het gebruikte mes niet goed werden schoongemaakt, kan gevaarlijk zijn. Om drama’s te voorkomen, geeft dr. De Lange volgende tips:

- Informeer het restaurant op voorhand van je allergie. Vraag ook naar de samenstelling van bijvoorbeeld sauzen.

- Let op bij een buffet. Daar staan de verschillende gerechten dicht bij elkaar, waardoor de kans op kruisbesmetting groot is.

- Vermijd gefrituurde gerechten, want de kans bestaat dat je frietjes in hetzelfde frietvet gebakken werden als de scampi waar je allergisch voor bent.

- Kijk uit bij exotische gerechten, want daarin zitten nogal eens noten of pinda’s. Ook bij desserts ben je best voorzichtig, want die bevatten ook vaak verborgen allergenen, zoals eiwit.

- Gebruik alleen je eigen bestek en servet. Vraag eventueel een apart potje, zodat niemand anders met z’n lepel of mes in jouw saus/boter zit.

- Als je ooit anafylaxie hebt gehad, neem dan altijd een adrenalinespuit mee als je uit eten gaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234