Zondag 29/11/2020

AchtergrondTikTok

Speel eens een Holocaust-slachtoffer: TikTok botst op zijn grenzen

'Holocaust Challenge' op TikTok.Beeld Tik Tok

Op TikTok is het een hit om een Holocaustslachtoffer te spelen. Sommige gebruikers spelden een davidster op, of schminken zich zodat het lijkt of ze mishandeld zijn en posten dan een filmpje. ‘Ik weet niet of ze beseffen dat zulke beelden kunnen kwetsen’, zegt Tomas Baum, directeur van Kazerne Dossin. 

Ze is mooi.

Ik wil haar lichaam.  

Geef haar aan mij. 

Met een betraand gezicht speelt een jong meisje op TikTok een scène na uit de Holocaust. De drie zinnen staan voor wat Duitse bewakers zouden zeggen die haar als Jewish girl zouden inspecteren. Op het einde lipt ze haar gevangenennummer in het concentratiekamp.   

Het is haar bijdrage aan een nieuwe TikTok-trend, waarbij gebruikers de rol spelen van Holocaustslachtoffer. In de filmpjes vertellen ze bijvoorbeeld vanuit de hemel hoe ze omgebracht werden door de nazi’s of flitsen ze vanuit hun leven in het heden plots terug naar de Tweede Wereldoorlog. Soms speelt er dramatische muziek op de achtergrond. Maar sommigen kiezen om een bizarre reden voor de hit Locked out of Heaven van Bruno Mars.  

Verontwaardiging 

De filmpjes op het platform hebben al voor duizenden views en likes gezorgd bij de makers, maar hebben ook al een golf van verontwaardiging in gang gezet. “Wat een harteloze manier om een genocide te bespotten waarin miljoenen Joden en andere gemarginaliseerde groepen het leven hebben gelaten”, schrijft een Joods-Amerikaanse vrouw op Twitter. 

Ook het museum van het concentratiekamp Auschwitz is de nieuwe trend niet ontgaan. Het is “kwetsend en beledigend”, schrijft het museum in een tweet, omdat het neigt naar een banalisering van de geschiedenis. Maar tegelijk wil het museum de TikTokkers niet meteen beschuldigen van slechte bedoelingen. Misschien vonden ze het belangrijk om iets over de Holocaust te vertellen en is alleen de manier waarop ze dat gedaan hebben nogal ongelukkig. 

Ook voor Tomas Baum, de directeur van Kazerne Dossin, is deze trend moeilijk in te schatten. “Als het enkel is om aandacht te trekken, dan is het uiteraard verkeerd”, zegt Baum. “Maar ik bekijk het ook anders. Je ziet dat er interesse is bij de jongeren voor dit onderwerp. Maar ik weet niet of ze beseffen dat zulke beelden kunnen kwetsen. Eigenlijk is dit een kans voor een dieper gesprek. Wij gaan in een volgende tentoonstelling net in op de kracht van beelden, in propaganda of hoe ze kunnen leiden tot stereotypering. Misschien moeten we hier ook bij stilstaan.” 

Sowieso lopen de makers hier dus over een dunne grens. En niet enkel op TikTok wordt die grens al eens overschreden. De Duits-Israëlische kunstenaar Shakak Shapira begon in 2017 net met zijn project ‘Yolocaust’ om het respectloze gedrag van bezoekers bij het Holocaustmonument in Berlijn aan de kaak te stellen. Hij combineerde hun vrolijke selfies, die ze op Instagram of zelfs op Tinder postten, met originele foto’s uit de concentratiekampen. Zijn doel was dat bezoekers over hun kiekjes twee keer zouden nadenken. 

Huiselijk geweld

Dat ‘twee keer nadenken’ is ook wat de TikTokkers zouden moeten doen, volgens Elke Boudry van Vlaams kenniscentrum Mediawijs. “TikTok is begonnen als een kanaal om korte grappige filmpjes te delen waarin gebruikers dansen op muziek”, zegt Boudry. “Maar naarmate het platform groeit en meer gebruikers krijgt, komen er ook meer complexe thema’s aan bod.”

Nog een trend die ophef veroorzaakte was die van begin dit jaar, waarin jongeren slachtoffers van huiselijk geweld gingen naspelen. Over de Holocaustvideo’s heeft TikTok nog nergens een reactie gegeven. Maar volgens de site Wired heeft het platform ze wel bekeken en vallen ze binnen de regels. Omdat ze niet aanzetten tot haat, mogen ze blijven staan. 

“Je ziet dus dat het platform op zijn eigen grenzen botst”, zegt Boudry. “Het probleem is dat gebruikers op TikTok niet genoeg context kunnen geven over hun filmpje. Daarom voelt dit verkeerd. Gebruikers moeten hier verstandig mee omgaan. Ze moeten zich afvragen of TikTok wel het juiste platform is om zulke verhalen te vertellen.”  

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234