Dinsdag 21/01/2020

Klimaat

Spaanse wijnbouw kreunt onder droge, hete zomers

Bodegas Torres, een historisch wijnbouwbedrijf gevestigd in Catalonië, ligt er verdord bij. Een gevolg van de extreme hitte. Beeld Eva Faché

Spanje, deze week gastland van de VN-klimaattop, is een wijnland bij uitstek. Of was. Door de droge, hete zomers wordt het steeds moeilijker om druiven te laten groeien. Wijnmaker Bodegas Torres legt zich er niet bij neer.

Onafgebroken zijgt de regen neer op de wijngaarden van de familie Torres. De wijnstokken staan als magere, verkleumde vogelverschrikkers op het land. Ja, er zijn betere dagen om het over de opwarming van de aarde te hebben dan tijdens deze stortbui. De zomers zijn hier soms zo heet en droog dat de aarde openbarst. Dan verschroeien de bladeren van de druivenplanten en drogen de druiven uit. Ze ‘verrozijnen’, in het Spaans kun je dat zo zeggen. Dat zijn de dagen die bepalen hoe de oogst zal zijn, en of het een goed wijnjaar zal worden.

Ook hier in Catalonië is het de afgelopen jaren warmer en droger geworden, weet David Carles (46), technisch directeur bij Torres. In 2012 bijvoorbeeld viel er zo weinig regen dat het water op rantsoen ging. De huishoudens en ziekenhuizen gingen voor, de industrie had het nakijken. Dat was het moment dat ze bij Torres besloten meer waterbassins aan te leggen en meer water te hergebruiken. “Een bodega verbruikt veel water”, zegt Carles, “vooral voor het spoelen van de leidingen en de wijnvaten.”

Een van die enorme waterbekkens ligt naast de lichtgele villa van Miguel Torres (78), de pater familias. Een mooi uitzicht? Torres kijkt bedenkelijk. “Eerst kwamen er kikkers in de vijver, die massaal aan het kwaken sloegen. Daarna hebben we slangen gehad. Tegenwoordig zien we vooral waterhoentjes. Dat is beter.”

Geen enkel land ter wereld kent zo’n grote oppervlakte aan wijngaarden als Spanje. Maar tegenwoordig staat de wijnbouw onder druk. Er zijn steeds minder gebieden die het zonder bevloeiing kunnen stellen. Volgens cijfers van het Spaanse ministerie van Landbouw nam de totale oppervlakte aan wijngaarden tussen 1980 en 2019 af van 1.725.887 naar 967.234 hectare. Alleen in de twee noordelijke en nattere regio’s Baskenland en La Rioja is het bergopwaarts gegaan met de wijnbouw.

Een belangrijke verklaring voor die afname is het klimaat. Door de stijgende temperaturen, de hittegolven en de langdurige droogte wordt het op sommige plekken haast onmogelijk om druiven te laten groeien.

“De druivenstok is een perfecte thermometer”, aldus Miguel Torres. Als het warm is, neemt het suikergehalte in de druiven snel toe. Dat bepaalt wanneer de druivenpluk begint; te veel suikers is niet goed, dan wordt de wijn te alcoholisch. Vijftig jaar geleden duurde de oogst soms tot in november, herinnert Torres zich. Nu niet meer. Maar het probleem bij te vroeg plukken, is dat de schillen en de pitten nog niet rijp genoeg zijn. Dan wordt de wijn te bitter, of te kleurloos.

Ongemakkelijke waarheid

De wijnmakers van Torres - in bedrijf sinds 1870, inmiddels vijfde generatie - staan in Spanje bekend om hun bezorgdheid over de klimaatverandering. De film van Al Gore, An Incovenient Truth, heeft Torres de ogen geopend, verklaart hij. Sindsdien zijn er op het land van het familiebedrijf zonnepanelen verschenen en is er een biomassacentrale gebouwd. Het gewicht van de wijnflessen is met 15 procent verminderd, om zo de CO2-uitstoot bij de productie en het transport te verlagen.

Tegelijkertijd probeert Bodegas Torres zich voor te bereiden op het leven in een warmere wereld. Er worden allerlei trucs bedacht om de ‘suikerrijping’ van de druiven te vertragen, al is het maar met een paar dagen. De wijnstokken worden bijvoorbeeld op grotere afstand van elkaar geplaatst, zodat de wind erdoorheen kan blazen. En de wijnranken worden in de warmste gebieden niet meer aan ijzerdraad gebonden, ook al wordt het dan onmogelijk om machinaal te oogsten.

Uitzonderlijker is dat de familie ook probeert oude druivensoorten, die haast verdwenen waren, opnieuw op te kweken. In lokale krantjes plaatst het bedrijf oproepen: wie kent een druivenstok van een onbekende soort? De specialisten van Torres reizen af naar alle uithoeken van Catalonië om de soorten te leren kennen.

Zo werd bijvoorbeeld in 1998 een druif ontdekt die later de moneu werd genoemd. Sinds een paar jaar wordt daar wijn van gemaakt. Josep Sabarich (48), ook aan de slag bij Torres, proeft ‘m en ratelt met het gemak van een kenner: “Een frisse en subtiele wijn, met aroma’s van zwarte bessen, van verse pruim.”

Want een ding mag niet gebeuren, en dat is dat de druif uit Spanje verdwijnt. ‘Wijn is heilig voor ons’, zegt Sabarich. “Als er met Kerstmis geen rioja of ribera op tafel staat, dan denken we in Spanje: waar doen we het allemaal voor?”

Polen blijft dwarsliggen bij invullen klimaatambities

Het groene ‘Man op de Maan’-project van EU-president Charles Michel kwam in Brussel al tijdens de lancering vrijdag in de vroege uurtjes in de problemen. ‘Brussels, we have a probleem.’ Polen, een van de passagiers, weigerde in te stappen.

Waar 26 Europese regeringsleiders beloofden dat Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent (netto geen CO2-uitstoot) ter wereld wordt, eiste en kreeg de Poolse premier Mateusz Morawiecki uitstel tot juni. Het weerhield Michel er niet van toch over een akkoord te spreken. ‘We moeten creatief zijn als we met de EU verder willen’, concludeerde Michel laconiek na afloop van de eerste EU-top onder zijn leiding. Een ‘Belgisch compromis’, concludeerden diplomaten. Voor de buitenwereld was de eenheid van de EU gered. De vraag of deze nieuwe manier van besluiten nu ook bij andere controversiële onderwerpen als migratie wordt toegepast, liet Michel onbeantwoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234