Maandag 09/12/2019

Wetenschap

Slimme pleister spoort straks wellicht slaapapneu op

Slapen terwijl je behangen bent met draden en apparatuur; dat is vooralsnog de manier waarop artsen slaapapneus opsporen. Beeld Thomas Nolf

Slaapapneu kun je ontdekken aan de hand van variaties in het hartritme, ontdekten onderzoekers van de TU Eindhoven. In de toekomst zou een pleister dure slaaponderzoeken vol meetapparatuur en draden kunnen vervangen. 

Bij obstructieve slaapapneu, wat letterlijk ‘geen lucht’ betekent, wordt de bovenste luchtweg door de tong geblokkeerd. Dit veroorzaakt een stop in ademhaling tijdens de slaap van minstens tien seconden, met korte ontwakingen tot gevolg. Dat kan ongemerkt gaan, maar leidt er wel toe dat iemand niet in een diepe slaap komt en de volgende dag vermoeidheids- en concentratieproblemen heeft. Op lange termijn kan de slaapstoornis zelfs tot grotere kans op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, een herseninfarct of suikerziekte leiden.

Het is dus belangrijk om slaapapneu op te sporen en te behandelen. Nu doen artsen dat met zogeheten polysomnografie, een slaaptest die via allerlei draden op de patiënt metingen verricht, van de hersenactiviteit tot de ademhaling, van het zuurstofniveau in het bloed tot de slaaphouding. Zo'n veelomvattend onderzoek is in de toekomst wellicht overbodig, zeggen Eindhovense slaapwetenschappers in een onderzoek dat onlangs gepubliceerd werd in het tijdschrift Scientific Reports.

De wetenschappers ontdekten dat het door variaties in het hartritme te analyseren mogelijk is vast te stellen of iemand wakker is of slaapt. Ook zagen ze bepaalde hartritmepatronen die duiden op ademstops. Wanneer iemand namelijk stopt met ademen, daalt het zuurstofgehalte, stijgt het niveau van twee stresshormonen en schiet de hartfunctie omhoog. Vervolgens ontwikkelden de onderzoekers een algoritme dat deze gegevens zelfstandig kan analyseren, gebaseerd op bestaande slaapgegevens van ruim 250 patiënten. “Onze methode komt goed overeen met de huidige meetwijze en maakt het mogelijk dat patiënten thuis, met bijvoorbeeld een slimme pleister, zichzelf langdurig kunnen meten”, aldus Sebastiaan Overeem, hoogleraar aan de TU Eindhoven  en slaaparts bij het expertiscentrum voor epilepsie Kempenhaeghe, die samen met promovendus Gabriele Papini aan het hoofd stond van het onderzoek.

Aanvulling

Nico de Vries, kno-arts bij het OLVG in Amsterdam en bijzonder hoogleraar tandheelkundige slaapgeneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam, is enthousiast over de studie. “Wetenschappers wereldwijd zoeken een manier om het herkennen van slaapapneu eenvoudiger en goedkoper te maken. Dit onderzoek draagt daaraan bij en is bovendien buitengewoon slim en goed uitgevoerd.” Wel stelt hij dat dit nieuwe algoritme de uitgebreidere slaaptest nooit zal vervangen, maar eerder een aanvulling zal zijn. “Polysomnografie is en blijft de gouden standaard. Al die gegevens die daarmee worden gemeten heb je nu eenmaal nodig om symptomen met honderd procent zekerheid te kunnen koppelen aan de juiste stoornis. Daarbij, patiënten kunnen deze test al vaak thuis uitvoeren en ze hoeven niet meer per se naar een laboratorium of kliniek.”

Volgens Emile Dubois, longarts gespecialiseerd in slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen, is het nieuwe algoritme uitstekend geschikt voor screening, maar leent het zich minder goed voor uitgebreidere diagnostiek. “Alleen door een uitgebreide somnografie haal je eruit dat daadwerkelijk slaapapneu de hersenactiviteit verstoort en dat niet (ook) een andere slaapstoornis ten grond ligt aan vermoeidheidsklachten.” Dubois denkt dat de slimme pleister een uitkomst is voor het screenen van bepaalde beroepsgroepen. “Onder bus- en vrachtwagenchauffeurs is het percentage slaapapneu dubbel zo hoog: die zitten lang, bewegen minder en hebben vaak overgewicht. Bij hen is screening op slaapapneu dus zeer waardevol.”

Omdat slaapapneu vooral voorkomt bij mensen met obesitas luidt het advies vaak: afvallen. Andere opties om de symptomen van de slaapstoornis te bestrijden zijn onder andere een nachtbeugel of een masker dat via een hoge druk de neus en keel openblaast. ‘Niet erg charmant, maar het is wel een grote verbetering in levenskwaliteit,’ aldus Dubois.

MEER OVER SLAAPONDERZOEK

Allerlei apps beloven een gezondere nachtrust en een prettiger ontwaken. Maar werken ze wel?

Hoe meer wetenschappelijk onderzoek ernaar gedaan wordt, hoe duidelijker naar voren komt dat weinig slapen erg slecht is voor onze gezondheid. En het maakt niet alleen ziek, maar ook dik.

Ouders zeggen het weleens tegen hun kinderen wanneer ze niet kunnen slapen: ‘Ook als je alleen maar ligt, rust je uit.’ Is dat wel echt zo?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234