Dinsdag 07/12/2021

Wetenschap

Sensatie: 195 miljoen jaar oude dino bevat nog zacht weefsel

Een microscoopfoto van een oude rode bloedcel. Beeld Robert Reisz, Nature
Een microscoopfoto van een oude rode bloedcel.Beeld Robert Reisz, Nature

Een dinosaurus die al helemaal aan het begin van het dinotijdperk om het leven kwam, blijkt nog altijd minieme beetjes zacht weefsel te bevatten. In een 195 miljoen jaar oude, versteende rib van het dier troffen Chinese en Canadese wetenschappers enkele bloedcellen aan en microscopische frutseltjes bindweefsel. De oudste nog 'zachte' eiwitresten ooit in een fossiel gevonden, schrijven ze in Nature Communications.

Dna of andere moleculen waarmee je de dieren wellicht als in Jurassic Parc zou kunnen laten herleven, bevatten de fossielen overigens niet. Wat het Chinees-Canadese team met geavanceerde röntgenmicroscopie blootlegde, zijn taaie, kleine eiwitketens die ooit deel uitmaakten van het bindweefsel rondom de bloedvaten.

"Deze eiwitten zijn redelijk onverwoestbaar. We zien in deze hoek steeds meer en steeds leukere resultaten", reageert paleontoloog Anne Schulp van Nederlandse onderzoeksinstituut Naturalis, zelf niet betrokken bij het onderzoek. "En wat een geweldige vooruitgang dat we nu ook de minuscuulste restjes kunnen identificeren."

Lufengosaurus

Restjes 'zacht' weefsel kunnen allerlei belangrijke nieuwe informatie bevatten over het binnenwerk van de dieren. Zo kan de precieze samenstelling van prehistorische eiwitketens aangeven welke dino's aan elkaar verwant zijn. Ook over het uiterlijk vinden experts soms informatie: zo vond men eind vorig jaar minieme restjes rood-oranje pigment in het fossiel van een 130 miljoen jaar oud oervogeltje uit noord-China.

Vorige week nog ontdekte een ander, Amerikaans onderzoeksteam ook al restjes bindweefsel, in het dijbeen van een eendenbekdinosaurus die 80 miljoen jaar geleden rondliep door het huidige Montana. Dat was al eerder gelukt, maar niet iedereen was toen overtuigd. Nu komt het team, onder leiding van de vooraanstaande moleculair-paleontoloog Mary Schweitzer, met nieuw bewijs.

Een microscoopfoto van de rib in kwestie, met de haarvaatjes er duidelijk zichtbaar nog in. Beeld Robert Reisz, Nature
Een microscoopfoto van de rib in kwestie, met de haarvaatjes er duidelijk zichtbaar nog in.Beeld Robert Reisz, Nature

Het nieuw gevonden eiwitrestje zat in de rib van een Lufengosaurus, een ongeveer 9 meter hoge voorloper van de langnekdino's die in het begin van het dinosaurustijdperk rondliep door het huidige Zuid-China. Van de dieren zijn meerdere fraai bewaard gebleven exemplaren teruggevonden. In het bot dat het team onder leiding van de Canadese paleontoloog Robert Reisz bestudeerde, zijn zelfs bloedvaatjes zichtbaar. Met de bloedcellen er hier en daar nog in, rapporteert Reisz in vakblad Nature Communications.

Rode bloedcellen

Dat het dino-eiwit de tand des tijds heeft doorstaan, komt volgens Reisz doordat het zat weggestopt achter de rode bloedcellen. Die ijzerrijke celletjes moeten reactieve moleculen hebben afgevangen, waardoor het weefsel niet kon 'wegroesten', oppert het team. Dat zou betekenen dat er in nog veel meer prehistorische botten eiwitresten te vinden zijn.

Erfelijk materiaal is echter uitgesloten. "Dna is nu eenmaal een rampzalig kwetsbaar molecuul dat uit zichzelf al van ellende uit elkaar valt", vertelt Schulp. "De theoretische houdbaarheid is niet meer dan een paar miljoen jaar. En dan is het ook echt helemaal afgelopen." Het oudste dna dat ooit is teruggevonden komt uit een paardenpoot uit de Canadese permafrost: rond de 700.000 jaar oud, ofwel nog geen half procent van de leeftijd van het nieuw gevonden dino-eiwit.

Een stukje rib waarin het zachte weefsel werd gevonden. Beeld Robert Reisz, Nature
Een stukje rib waarin het zachte weefsel werd gevonden.Beeld Robert Reisz, Nature

Plannen om in bijvoorbeeld de Nederlandse Tyrannosaurus rex Trix op zoek te gaan naar zacht weefsel, zijn er volgens Schulp nog niet. In 2005 vond het team van Mary Schweitzer ook al eens eiwitrestjes in een T. rex, een verbijsterende en nog altijd niet onomstreden ontdekking.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234