Dinsdag 25/02/2020

Nobelprijs

Selectiecomité Nobelprijs Literatuur onder druk door seksschandaal

Sara Danius maakt bekend dat ze haar functie neerlegt.Beeld EPA

Het hoofd van de Zweedse Academie, die jaarlijks de Nobelprijs voor de Literatuur toewijst, is afgetreden vanwege een seksschandaal. Daarin staat de echtgenoot van een van de vrouwelijke Academieleden centraal. Hij wordt beschuldigd van seksueel wangedrag.

Voorzitter Sara Danius (56) maakte vrijdag haar aftreden bekend na een drie uur durende vergadering met leden van de Academie in Stockholm. Ze liet weten dat ze het vertrouwen van de leden kwijt is. Of ze is weggestemd, wilde ze niet zeggen. De 56-jarige literatuurhistorica had graag verder gewild, maar legt zich neer bij het besluit.

Volgens Danius heeft de onrust door het seksschandaal, dat al geruime tijd binnen de Zweedse Academie smeult, de Nobelprijs al behoorlijk getroffen. De Raad van de Nobelprijsstichting leverde vrijdagmiddag ook felle kritiek op de Zweedse Academie. “Jullie dreigen de reputatie van de Nobelprijs te bezoedelen”, luidde het.  

Vorige week stapten al drie mannelijke leden van de achttienkoppige Zweedse Academie op uit protest tegen het hernieuwde vertrouwen in hun vrouwelijke collega, dichter en toneelschrijfster, Katarina Frostenson. Haar echtgenoot wordt beschuldigd van geweld en/of intimidatie van minstens achttien vrouwen. Het zou gaan om vrouwelijke Academieleden en echtgenotes en dochters van mannelijke leden van het prestigieuze selectiecomité.

Het misbruik speelde zich af tussen 1996 en 2017. Nadat de Harvey Weinstein-affaire aan het licht kwam en de #MeToo-beweging opkwam, durfden de vrouwen zich naar eigen zeggen eindelijk uit te spreken. De vrouwen getuigden overigens niet alleen over het seksueel wandrag, maar zeiden en passant ook dat de man die hen lastigviel namen van winnaars vroegtijdig lekte.

Getuigenissen

De krant Dagens Nyheter publiceerde eind vorig jaar hun getuigenissen. De naam van de verdachte wordt niet genoemd, maar volgens Zweedse media gaat het om Jean-Claude Arnault, de man dus van Frostenson.

De Zweedse Academie nam direct afstand van hem. Samen met zijn vrouw runde Arnault een literair centrum dat in het verleden geld kreeg van de Academie. Arnault kreeg in 2015 een koninklijke onderscheiding op advies van een vooraanstaand lid van de Zweedse Academie. Die onderscheiding kon hem niet meer worden afgenomen, bleek eind vorig jaar. Arnault ontkent alles.

De affaire-Arnault bracht een schokeffect teweeg binnen de Zweedse Academie. Sara Danius, toen nog voorzitter, kondigde een onderzoek aan om erachter te komen of Arnault "directe of indirecte invloed heeft gehad op de toekenning van prijzen, beurzen en andere soorten financiering door de Academie". Katarina Frostenson, lid sinds 1992, overleefde vorige week ternauwernood een stemming binnen het comité over een eventueel vertrek. Deze week besloot ze dan zelf op te stappen.

Volgens Peter Englund, een van de drie opgestapte mannelijke Academieleden, is het prestigieuze selectiecomité diep verdeeld door het seksschandaal. Voorzitter Sara Danius is naar zijn zeggen het slachtoffer geworden van “ongerechtvaardigde interne kritiek”.

De hoogleraar Literatuur aan de universiteit van Stockholm was de eerste vrouwelijke voorzitter van de Zweedse Academie. Die staat onder beschermheerschap van koning Carl Gustaf. De Zweedse koning heeft naar aanleiding van het schandaal laten weten dat de oorspronkelijke comitéregels, die in 1786 werden gemaakt door koning Gustav III, naar aanleiding van de opstappende leden wellicht moeten veranderen. “Het is cruciaal dat alle betrokkenen nu hun verantwoordelijkheid nemen en bijdragen aan een oplossing van de conflicten”, schrijft hij in een verklaring.

De leden van de Zweedse Academie zijn door de koning voor het leven benoemd en kunnen in principe niet aftreden. Ze kunnen wél hun stoel leeg achterlaten. Voortaan staat stoel nummer 7 van Danius dus leeg. 

Archiefbeeld van de uitreiking van de nobelprijs aan François Englert in 2013.Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234