Zaterdag 14/12/2019

Tech

Sciencefictionachtige 3D-displays komen stap dichterbij

Tony Stark (Robert Downey Jr.) in ‘Iron Man 2'. Beeld RV -

Waarom op een scherm projecteren als je beelden ook op de lucht zelf kunt tonen? In sciencefictionfilms zijn dit soort driedimensionale holografische displays al de normaalste zaak van de wereld. In de huidige editie van het vakblad Nature beschrijven onderzoekers dat ze die toekomst nu een stapje dichterbij kunnen brengen.

Op opnames uit hun lab tovert hun nieuwe apparaat moeiteloos een fladderende vlinder en een gekleurde, driedimensionale wereldbol tevoorschijn. Onwillekeurig schieten de gedachten naar een beroemde scène uit sciencefictionfilm Star Wars, waarin robot R2D2 een driedimensionale versie van Princess Leia projecteert. In 1977, het jaar dat de film verscheen, was dat nog verre toekomstmuziek. Nu lijkt het dan eindelijk werkelijkheid te worden.

Het apparaat dat de onderzoekers bouwen, belooft zelfs nog een stapje verder te gaan. Voorbij Star Wars, naar Iron Man: de superheldenfilm waarin hoofdpersonage Tony Stark (Robert Downey Jr.) een holografische interface gebruikt om zijn computer te besturen. Net als in die film kun je de hologram die de onderzoekers produceren, aanraken. Het beeld maakt zelfs geluid.

Dansen op geluidsgolven

Een technologisch hoogstandje, stelt Adrie Kooijman, ingenieur aan de TU Delft. Kooijman werkte vier jaar lang aan de ontwikkeling van holografische displays, maar verlegde zijn focus uiteindelijk naar andere technologieën.”‘Voor zover ik het kan inschatten, is dit echt uniek”, zegt hij.

De truc achter de nieuwe technologie is geen vernuftig samenspel van licht, maar een wit balletje van een millimeter, gemaakt van piepschuim. Dat balletje laten de onderzoekers dansen op ultrasone, voor mensen onhoorbare geluidsgolven.

Met een raster van kleine speakertjes brengen ze het balletje in beweging. Als dat snel genoeg gaat – in de huidige opzet verandert het balletje zo’n 40.000 keer per seconde van positie – kunnen je ogen die afzonderlijke bewegingen niet meer volgen. Dan ontstaat de illusie van een voorwerp, vergelijkbaar met wanneer je bij een kampvuur figuurtjes in de lucht tekent met het gloeiende uiteinde van een tak.

Vlinder of wereldbol

Omdat het bolletje wit is, kunnen de onderzoekers het bovendien gebruiken als een soort projectiedoek. Door met een ledlamp rood, groen of blauw licht op het bolletje te schijnen, kleuren zij het driedimensionale beeld in. Op die manier kan het systeem nu al kleurrijke fladderende vlinders en een draaiende wereldbol tekenen.

De geluidsgolven die het balletje besturen, zorgen ook voor een gevoel van ‘druk’ wanneer je met je vinger het hologram aanraakt. In de toekomst moet het op die manier zelfs mogelijk worden om het beeld met de hand te manipuleren, hopen de onderzoekers.

Hoewel het geproduceerde hologram spectaculair oogt, is het nog ver verwijderd van onze huiskamers, waarschuwt Kooijman. “Het is moeilijk om met deze technologie grotere beelden te maken, of in een hogere resolutie.”

In het vakartikel beschrijven de onderzoekers dat hun huidige apparaat werkt met maximaal zes bolletjes tegelijk. In de toekomst hopen ze nog meer deeltjes te kunnen besturen en deze ook sneller te laten bewegen. Op die manier kun je de beelden op papier complexer, groter en scherper maken. Wellicht komt dan zelfs computerbesturing à la Iron Man binnen handbereik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234