Donderdag 26/05/2022

Smartphone

Schermstaren is het nieuwe vervelen

Pieter Van der Auwera: 'Ik sluit de Instagram-app, open ze opnieuw om dan te beseffen dat ik ze net heb geopend' Beeld Tine Schoemaker
Pieter Van der Auwera: 'Ik sluit de Instagram-app, open ze opnieuw om dan te beseffen dat ik ze net heb geopend'Beeld Tine Schoemaker

De smartphone heeft de verveling niet uitgeroeid, integendeel. Het nieuwe vervelen is doelloos swipen en scrollen.

Fernand Van Damme

"Ik ervaar het continu: zonder reden zit ik op mijn smartphone te tokkelen", zegt student Pieter Van der Auwera (23). "Ik sluit de Instagram-app, open ze opnieuw om dan te beseffen dat ik ze net heb geopend. Dan herhaal ik dat patroon met de apps van Twitter en Facebook. Die scroll ik opnieuw door, doelloos."

Van der Auwera is niet de enige die zich op zijn smartphone soms steendood verveelt. Het Amerikaanse nieuwsmedium The Daily Beast noemt het nu 'smartphoneverveling': eindeloos rondklikken, apps openen en sluiten, in de hoop iets interessants te vinden.

Pieter Van der Auwera: 'Soms doe ik het zelfs in de auto.' Beeld Tine Schoemaker
Pieter Van der Auwera: 'Soms doe ik het zelfs in de auto.'Beeld Tine Schoemaker

Lang werd geloofd dat smartphones (en toegang tot het internet) verveling zoals we die kennen zouden uitroeien. In de eerste jaren dat gebruikers zich op sociale media begaven, leek dat ook zo: de prikkels waren eindeloos. Maar na al die etmalen op Facebook en co. geraakt u gewend aan de baby-, lunch- en kattenfoto's, en de zure commentaar. U raakt verveeld.

"Zeker bij jongeren zie je zeer intensieve patronen van die smartphoneverveling", zegt professor nieuwe media Lieven De Marez (UGent). "Uit onderzoek blijkt dan ook dat ze de tijd die ze aan apps spenderen systematisch onderschatten. Sommige jongeren denken dat ze drie uur op een smartphone spenderen, terwijl het er in werkelijkheid zes zijn. Nog frappanter: tot driehonderd keer per dag nemen ze hun smartphone vast, vaak zonder doel."

Sociale media veranderen de manier waarop we met elkaar interageren en dat leidt volgens De Marez mede tot die verveling. "Vroeger was er bij een gesprek een duidelijk eindpunt: de ene partij zegt iets, de ander antwoordt. Tegenwoordig is een WhatsApp-gesprek een eindeloze stroom. Soms krijg je meteen een antwoord, andere keren moet je erop wachten. Als het dan niet meteen komt, dwaal je af naar andere apps. Je gaat van WhatsApp naar Facebook en terug."

Treintjes

'Treintjesgedrag' noemt de professor het. "Doorheen de dag komt die 'WhatsApp-Facebook-Instagram-trein' terug: je checkt of je al een antwoord hebt op WhatsApp; is dat niet het geval, dan vertrekt de gedachtentrein weer richting Facebook. Op wachtmomenten, tijdens toiletbezoeken, voor het slapengaan: op al die momenten raken we daartoe verleid."

De 23-jarige Van der Auwera ervaart het tot in de auto toe. "Ik heb me er al op betrapt dat ik naar mijn smartphone grijp terwijl ik voor een rood licht sta."

Techbedrijven spenderen bergen geld om gebruikers actief te houden op hun platformen, maar tevergeefs. Zelfs Facebook slaagt daar niet in. De Marez: "Facebook is amper nog een sociaal medium. We scrollen en scrollen tot we toevallig nog eens iets interessants vinden."

De lijn tussen verveling en verslaving lijkt flinterdun, maar de professor meent dat er nog een wezenlijk verschil is tussen onbestemd scrollen en een verslaving. "Mijn studenten kunnen tijdens de blok uren vergooien aan sociale media. Pas als hun punten daardoor kelderen, kun je spreken van een verslaving. Zolang gebruik niet als negatief wordt ervaren, is het niet verslavend."

De verveling doden met uw smartphone lijkt nog altijd een betere manier dan pakweg een sigaret op te steken. "We moeten nu niet allemaal aan de digitale detox en de smartphone radicaal afzweren. Maar we moeten ons ervan bewust zijn dat we gewoontes kweken die zeer tijdsintensief zijn. Zolang je student bent, is dat geen probleem. Maar als je begint te werken, wordt tijd schaars."

Van der Auwera ziet er vooral op toe dat hij niet begint te scrollen en swipen in het bijzijn van zijn vrienden. "Dan maak ik er een punt van om me op het gesprek te concentreren. Al moet ik toegeven dat ik in een grote groep al eens willekeurig apps ben beginnen te openen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234