Maandag 23/09/2019

Sociale Media

Regeringen gaan nepnieuws te lijf, maar is dat wel een goed plan?

Onder anderen An Lemmens werd slachtoffer van valse berichten. Beeld VTM

De Britse regering wil Facebook en co. met monsterboetes dwingen om meer en beter werk te maken van de bestrijding van fake news. Maar niet iedereen vindt dat een goed idee. “Willen we die technologiebedrijven echt nog meer macht geven?”

An Lemmens ontslagen bij The Voice. Nieuwsanker Hanne Decoutere aan de deur gezet bij de nieuwsdienst en zangeres Natalia die beslist om haar microfoon voorgoed aan de wilgen te hangen. Het zijn maar een paar van de fake nieuwsberichten die de voorbije dagen circuleerden op sociale media allerhande. Wie meer wil weten en verder doorklikt, komt op een site terecht waar je schoonheidsproducten kan kopen. Alleen krijgt wie die bestelt, ze nooit opgestuurd. Internetfraude dus. VTM en VRT dienen samen klacht in bij de politie in de hoop dat de gerechtelijke diensten de fraudeurs kunnen opsporen om zo een eind te maken aan de stroom fake berichten over hun schermgezichten. 

Maar is het wel aan het gerecht om dat te doen? In Groot-Brittannië vinden ze alvast van niet. Margot James, Brits minister voor digitale en creatieve industrieën, kondigt een wetsvoorstel aan dat bepaalt dat bedrijven als Google en Facebook boetes kunnen krijgen wanneer ze er niet in slagen schadelijke content van hun platformen te weren. Die boetes kunnen oplopen tot 4 procent van de wereldwijde omzet. Facebook zou in het slechtste geval dus 1,9 miljard euro moeten ophoesten. Bij Google loopt de eventuele boete op tot 4,7 miljard euro. Groot-Brittannië is niet het eerste Europese land dat zo’n maatregel neemt. Duitsland pakte begin vorig jaar al uit met een wet die in soortgelijke boetes voorziet. Ook Frankrijk probeert met een wetgevend initiatief de techreuzen tot meer inspanningen en transparantie te dwingen.

Dat is onder andere het gevolg van het Cambridge Analytica-schandaal, weet Michael Opgenhaffen, professor nieuwe media aan de KU Leuven. “Verschillende landen hebben er toen bij Facebook op aangedrongen zichzelf te reguleren. Het bedrijf probeert dat door ‘fact checkers’ aan te werven en samen te werken met nieuwsorganisaties. Maar uit recente rapporten blijkt dat voorlopig niet het gewenste resultaat op te leveren.” Logisch, vindt economiefilosoof Rogier De Langhe (UGent). “Facebook heeft 1,5 miljard dagelijkse gebruikers. De gigantische berichtenstroom die zij genereren valt gewoon niet te controleren.” Ook Opgenhaffen heeft vragen bij de haalbaarheid van een stringent controlesysteem. “Het wordt moeilijk om Facebook of Google op te leggen om élk bericht te controleren. Er zijn natuurlijk technische hulpmiddelen, zo wordt nu al met algoritmes gewerkt die bijvoorbeeld elke blote tepel weren Maar ook die algoritmes zijn niet feilloos. En wat met het onderscheid  tussen fake news en sarcasme of ironie? Als we daar algoritmes op loslaten bestaat de kans dat ook de filmpjes van De ideale wereld ook als desinformatie weggezet worden.”

Vinger in de pap

De haalbaarheid ervan is niet de enige reden waarom De Langhe bedenkingen heeft bij de fake news-wetten in Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. “Willen we de verantwoordelijkheid om dat nepnieuws te bestrijden wel helemaal doorschuiven naar bedrijven als Facebook en Google? Er worden nu al vragen gesteld bij hun té grote macht. Maar door dit soort maatregelen dreigt die macht net nog groter te worden.” Zo vreest De Langhe dat de verplichting om de nieuwsstroom op hun platformen te controleren er toe zal leiden dat Facebook en co. nog meer data en gegevens van hun gebruikers bij zullen houden. “En is dat niet net wat we wilden vermijden?” Natuurlijk vindt De Langhe ook dat er moet ingegrepen worden tegen fake nieuws en haatberichten. “Voor je het weet krijg je een soort onlineversie van Radio Mille Collines.” Maar alle verantwoordelijkheid in die strijd bij de grote techbedrijven leggen, lijkt hem ook geen goede zaak. “Je geeft Facebook en co. eigenlijk een vrijbrief om voortaan te bepalen wat al of niet door de beugel kan. Terwijl het toch logisch lijkt dat je daar als overheid een vinger in de pap wil hebben.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234