Donderdag 02/02/2023

TITANIC

Reddingsboten Titanic slechts halfvol: "Dit schip kan toch niet zinken?"

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Een uur na de botsing tegen een ijsberg begon de evacuatie van de Titanic. De meeste passagiers waren zich eerst niet bewust van het gevaar en hadden enkel gemerkt dat de motoren van het schip niet meer draaiden. Ook toen de eerste reddingssloepen vertrokken, twijfelden veel mensen over wat ze moesten doen: in dat kleine, wankele bootje kruipen of op de grote, veilige Titanic blijven? Weinigen beseften dat het toen een beslissing over leven en dood was. Overlevenden getuigen over de bange uren van de evacuatie.

Günther Brants


DEEL 4: Ongeloof en twijfel

Omstreeks 23u40 botste de Titanic aan hoge snelheid tegen een ijsberg. Het schip was bestand tegen enige schade en de waterdichte deuren moesten redding brengen. Maar deze ijsberg had te veel schade aangericht en het pompsysteem kon de ondergang van de Titanic alleen maar uitstellen. Het schip zou zinken, maar het duurde even voor de ernst van de situatie bij de passagiers doordrong. Ze kregen de opdracht hun reddingsvest aan te trekken en zich naar het dek te begeven. De 'Carpathia' had intussen koers gezet naar de Titanic, maar tegen dan zou het beschadigde schip al lang gezonken zijn. Zo werd het grootste mankement van 's werelds beste schip duidelijk: er was slechts ruimte voor 1.178 mensen aan boord van de 20 reddingssloepen, terwijl de Titanic 2.228 passagiers vervoerde.

Tot overmaat van ramp waren de eerste sloepen nauwelijks voor de helft gevuld toen ze te water werden gelaten. Ongeveer een uur na de impact was boot nummer 7 als eerste klaar om de Titanic te verlaten. Slechts 28 passagiers hadden plaats genomen in de sloep, terwijl er ruimte was voor 65 zielen. De inzittenden dachten toen wellicht nog dat ze even later gewoon zouden terugkeren en dat dit allemaal uit voorzorg gebeurde. Aan boord waren drie pas getrouwde koppeltjes, zoals Dickinson en Helen Bishop. Helen getuigde later dat nog een vijftigtal mensen op het dek stond toe te kijken, toen hun boot vertrok. Ze wilden liever niet instappen. Onder hen ook het rijke Astor-koppel. "Mevrouw Astor wou niet meegaan en zei dat we allemaal gek waren, omdat de Titanic niet kon zinken. Aangezien onze kamers naast elkaar lagen, hadden we te doen gehad met de Astors en ik wou liever niet zonder hen vertrekken. Maar ergens besefte ik ook wel dat de kans klein was dat we in die kleine bootjes zouden worden opgepikt." Gelukkig voor de Bishops gebeurde dat wel, terwijl de zwangere mevrouw Astor die nacht haar echtgenoot zou verliezen. Op afstand kon Helen vaststellen dat een deel van de Titanic al onder water verdwenen was. Pas vijf uur later kon ze aan boord gaan van de Carpathia. "Ze deden daar alles om het ons comfortabel te maken. Ze deelden alles met ons en hun kapitein was in niets te vergelijken met kapitein Smith van de Titanic. Hij verscheen nooit tijdens het diner en was altijd maar aan het werk."

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Een vrouw toont een foto van haar grootvader, die de ramp niet overleefde. Beeld REUTERS
Een vrouw toont een foto van haar grootvader, die de ramp niet overleefde.Beeld REUTERS
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Hoe dan ook had de eerste reddingsboot nog meer passagiers kunnen vervoeren, maar twijfel werd veel mensen fataal. William Thompson Sloper had het geluk dat een actrice hem mee in de boot sleurde. Dorothy Gibson was in paniek en werd door Sloper naar de reddingssloep geholpen. Ze liet zijn arm echter niet los en zei dat ze niet zonder hem wou vertrekken. Daarom besloot hij naast haar plaats te nemen, een beslissing die zijn leven zou redden. Later verspreidde een Amerikaanse krant het verhaal dat de makelaar vrouwenkleren had aangetrokken om mee te mogen, een gerucht dat hij 43 jaar lang heeft moeten ontkennen. Sloper getuigde dat kort voor het vertrek van de sloep zelfs nog geroepen werd of er nog iemand mee wou. Niemand reageerde.

Vanuit de sloep konden passagiers zien wat er aan de hand was. John Snyder kon eerst niet veel verkeerd zien, de Titanic hing vooraan alleen een klein beetje scheef. "We konden het nog altijd niet geloven dat de Titanic echt zou zinken", verklaarde hij. Hem viel op dat er een paar zware explosies op het schip waren toen het water de stookruimte binnenstroomde. Veel passagiers hingen aan de railing van het schip, anderen sprongen in het water. "Ik denk dat veel mensen niet verdronken, maar door deze ontploffingen gedood werden", aldus Snyder. "Tot een uur na de explosies zagen we mensen in het water zwemmen of op hun reddingsvest drijven. We hoorden hen kreunen en om hulp roepen, maar we keerden niet terug. Dan zouden ze onze boot omver getrokken hebben en zouden we allemaal om het leven gekomen zijn. Verschillende mensen wisten wel tot aan onze boot te drijven en hen pikten we op."

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP

Het verhaal van de tweede reddingssloep, boot nummer 5, was nauwelijks anders. Derde officier Herbert Pitman stond aan de leiding van de sloep en liet aanvankelijk zowel mannen als vrouwen toe. White Star Line-baas John Ismay en kapitein Smith gaven hem uiteindelijk de opdracht vrouwen en kinderen voorrang te geven. Dat het niet altijd even rustig verliep mocht Annie Stengel aan den lijve ondervinden. Toen de officier riep dat de boot volzet was, zette haar echtgenoot (die de ramp overleefde) beleefd een stap opzij. Terwijl de sloep begon te zakken, sprongen plots vier mannen aan boord, waardoor ze het leven van iedereen in de boot op het spel zetten. Stengel en een kind naast haar werden geraakt. De vrouw verloor even het bewustzijn en hield twee gebroken ribben aan het voorval over.

Maar de meeste passagiers van de eerste reddingssloepen verklaarden dat het allemaal rustig verliep. Max Frohlicher-Stehli was één van een tiental mannen die hun echtgenotes in de boot hadden geholpen. Toen bleek dat er geen vrouwen meer in de wachtrij stonden, kregen ze de uitnodiging om mee aan boord te gaan. Het lot was ook Edward Kimball goed gezind. Hij bracht zijn echtgenote naar de reddingssloep en hielp haar mee aan boord, hoewel ze zonder hem weigerde te vertrekken. Nadien assisteerde hij de bemanning ook nog bij het aan boord brengen van andere vrouwen, waaronder twee stewardessen. Vervolgens keek hij vanaf het dek toe hoe de boot met zijn vrouw te water werd gelaten. "De boot was een tweetal meter gezakt, toen de officier me toeriep dat er nog plaats was en dat ik me moest haasten." Een beloning voor bewezen diensten.

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AFP
Beeld AFP

Het principe dat vrouwen en kinderen voorrang moesten krijgen, rukte echter toch heel veel gezinnen uit elkaar. Mevrouw Lucian Smith was passagier van de vierde reddingssloep. Haar echtgenoot mocht niet mee aan boord en dus trok ze naar de kapitein, die met een megafoon bevelen stond uit te delen. "Ik vertelde hem dat ik alleen was en dat ik mijn echtgenoot wou meenemen, maar de kapitein negeerde me en schreeuwde door zijn megafoon dat vrouwen en kinderen eerst aan de beurt moesten komen." Daarop excuseerde haar echtgenoot zich bij de kapitein: "Ik zorg wel dat ze in een boot geraakt", beloofde hij. De kapitein reageerde dit keer wel: "Ik had nooit verwacht dat ik u zou moeten vragen om mij te gehoorzamen, maar in dit geval moet het echt. Het is alleen maar een kwestie van eerbied om vrouwen en kinderen eerst te helpen. Deze boot is goed uitgerust en iedereen zal gered worden." Mevrouw Smith vroeg hem nog één keer of hij eerlijk de waarheid sprak en toen ze bevestiging kreeg, ging ze gewillig zonder haar echtgenoot aan boord van de sloep. Op het ogenblik dat de Titanic zonk, dacht ze nog even aan de kapitein, die zonder twijfel aan boord van zijn schip was gebleven. "Ik dacht dat het geschreeuw afkomstig was van zeemannen die zich overslapen hadden. Geen enkel moment kwam het in me op dat mijn echtgenoot en mijn vrienden erbij waren."

Kort daarop gingen de lichten uit en verdween de Titanic voorgoed onder water. Het geschreeuw duurde nog even voort. Pas later werd de omvang van de ramp duidelijk: zo'n 1.500 passagiers kwamen die nacht om het leven.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234