Woensdag 11/12/2019

Afval

Recyclage een goede zaak? Niet per se

Beeld Thinkstock

Bedrijven vermelden op producten trots dat ze (deels) van gerecycleerd materiaal vervaardigd zijn en de consument brengt week in week uit plastic naar de plasticcontainer. Een goede zaak? Niet per se, meent industrieel ontwerper, schrijver en onderzoeker Ed van Hinte.

Van Hinte (1951) doet al jaren onderzoek naar verduurzaming van productieprocessen. "Recyclage wordt tegenwoordig gezien als uitgangspunt, maar zou dat niet moeten zijn. Het kost veel energie en levert producten op die van minder waarde zijn", zegt hij over de nieuwe trend. Erger nog: van recycleren gaan we méér afval produceren. 

"Als er vraag is naar afval dat gerecyleerd kan worden, stijgt het aanbod", aldus van Hinte. "Er is dus geen prikkel om minder afval te produceren en de materiaalstroom te reduceren. Recyclage volgt het materiële groei-ideaal." Het loont om afval te produceren, omdat afval voor een ander bedrijf een voordelige grondstof is. 

Mestoverschot

Enkele voorbeelden: vroeger werd van misdrukken van sap-verpakkingen tetrakarton gemaakt. Vervolgens werden er opzettelijk verpakkingen bijgedrukt om als tetrakarton op de markt gebracht te worden. Friesland Campina lanceerde de campagne 'Mest de Groene Motor', waarbij mest een grondstof wordt voor biobrandstoffen, kunstmestvangers en voedingsstoffen. Het mestoverschot wordt op circulairondernemen.nl een 'goudmijn' genoemd. Weg prikkel om minder mest te produceren.

Nog een voorbeeld: werkkleding vervaardigd uit garen gemaakt van petflessen, gebruikte verpakkingen dus. "Als het gaat om verpakkingen, is het waarschijnlijk veel slimmer om ze afbreekbaar te maken", zegt Van Hinte. "Recycleren gaat grotendeels over logistiek en de logistiek achter bijvoorbeeld het recycleren van plastic is enorm gecompliceerd; er zijn enorm veel soorten plastic in omloop van verschillende kwaliteit en die eindigen allemaal op één hoop." En onlangs nog meldde het Centraal Planbureau dat het recycleren van plastic nauwelijks milieuwinst oplevert. Van al uw ijverig verzameld en ingeleverd plastic bleek hoogstens een bermpaaltje te wordt gemaakt.

Moeten we dan niets meer recycleren? "Zo ver wil ik niet gaan, maar het is veel zinniger om te kijken naar hoe we de levensduur van producten kunnen verlengen en hoe we met verbruik van minder materiaal kunnen produceren. Ons denken over duurzaamheid staat helaas nog steeds in dienst van een economie die kwantitatieve en niet kwalitatieve groei als uitgangspunt heeft."

Lichtgewichthuis

Over materiaalreductie schreef Van Hinte een boek getiteld Lightness. Zelf doet hij al enige tijd onderzoek naar de constructie van een lichtgewicht - en dus minder grondstoffen vereisend - huis. "Een derde van al het afval dat we produceren, komt uit de bouw en weer een derde daarvan komt uit de nieuwbouw. Beton is vervuilend, valt nagenoeg niet te recyclen en het massaal afgraven van zand - gebruikt om beton mee aan te maken- ontregelt hele ecosystemen."

Over levensduurverlenging schreef van Hinte drie boeken waaronder Eternally Yours en Products that last. "Levensduurverlenging van producten gaat van oudsher over het ontwerp en mogelijkheden tot reparatie", zegt van Hinte, "maar er komt veel meer bij kijken als je bedenkt dat het draait om uitstel van recycling en het zo lang mogelijk op peil houden van de waarde: 'doorgebruik'." En op dat laatste zou de nadruk allereerst moeten liggen, meent hij. Recycleren heeft geen zin als we niet eerst leren om slimmer en op geheel andere wijze te produceren én te consumeren. "Economie gaat over identiteit en zelfbeeld", zegt van Hinte, "we moeten innoveren zodat we mensen tevreden kunnen stellen in hun zelfbeeld met minder materiaal."

Wie is Ed van Hinte?

Ed van Hinte (1951) is industrieel ontwerper, onderzoeker, schrijver en docent aan de Master Industrial Design in Den Haag. In 2011 richtte hij met ontwerper Renate Boere ontwerp-onderzoeksbureau DRS22 op, waar hij onderzoek doet naar lichtgewicht constructies. Over lichtgewicht constructies, met het oog op duurzaamheid, schreef hij het boek 'Lightness'.

Van Hinte schreef nog voordat duurzaamheid salonfähig was het boek Eternally Yours (1997) over levensduurverlenging van producten. Het boek is een collectorsitem. Ook schreef hij in samenwerking met de Technische Universiteit Delft Products that last (2014) over hetzelfde thema.

Momenteel is van Hinte onderdeel van stichting Feed your mind, die initiatieven tegen voedselverspilling ontwikkelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234