Vrijdag 30/10/2020

Coronavirus

Rapport rond oversterfte bewijst: we zijn niét het slechtste coronaland ter wereld

Beeld Photo News

België schrok wakker toen ‘The New York Times’ ons in juni wereldwijd op nummer één zette in coronadoden. Klopte dat wel, wilde premier Sophie Wilmès weten. Ze bestelde een evaluatierapport bij Raphaël Lagasse (ULB) en Patrick Deboosere (VUB), autoriteiten inzake oversterfte. Dit zijn hun conclusies.

Dat onze rusthuizen sterfhuizen waren tijdens de piek van van de eerste golf is bekend. Zowat twee op de drie coviddoden vielen te betreuren in de rusthuizen. Tussen 9 maart en eind mei is de mortaliteit daar verdubbeld, hebben demografen van de VUB en de ULB nu berekend. Onze rusthuisbewoners zijn zelfs dubbel zo zwaar getroffen als hun leeftijdgenoten buiten het rusthuis. Dat geldt voor alle leeftijden, vanaf 65.

De zware tol in de rusthuizen is een internationaal fenomeen. Canada bijvoorbeeld zit met vergelijkbare cijfers als ons land. “Covid-19 treedt hier deels in concurrentie met andere doodsoorzaken.” Maar, zo stellen de onderzoekers, in ons land is er toch meer aan de hand. “De strenge maatregelen na de krokusvakantie, toen de rusthuizen hun deuren sloten voor familie en andere bezoekers, kwamen allicht te laat. Vermoedelijk zat het virus in een aantal rusthuizen al binnen voor de grote terugkeer uit de skioorden. Midden maart zien we in de rusthuizen al oversterfte.”

Beeld VUB / ULB

De eerste golf heeft in België bijna dezelfde evolutie gekend als bij onze noorderburen, alleen is Nederland veel minder zwaar getroffen. Dat heeft alles te maken met het vakantieregime. In het noorden van Nederland viel de krokusvakantie een week vroeger en dus waren hun vakantiegangers net thuis voor in de skioorden diverse broeihaarden ontstonden. In Limburg en Noord-Brabant kenden ze wel hetzelfde fenomeen als hier. De terugkeer na de carnavalsvakantie werkte als een formidabele versneller van de verspreiding van het virus. Deze provincies kenden dezelfde mortaliteit als België.

Onderschatting in Nederland

Wat de onderzoekers ook ontdekten: de oversterfte in Nederland zit op 35 procent, wat vergelijkbaar is met België. Maar onze noorderburen hadden op 29 juni slechts 6.105 coviddoden gerapporteerd, terwijl wij al aan 9.732 slachtoffers zaten. “Nederlandse demografen zeggen ons nu dat er bij hen allicht een onderschatting was van de covidsterfte.”

In België was er kritiek: we zouden té goed tellen door ook overleden rusthuisbewoners die niet getest waren bij de covidslachtoffers te tellen, omdat ze symptomen vertoonden. Maar die kritiek was onterecht, vinden de onderzoekers.

Tussen 10 maart en 26 mei, toen er een einde kwam aan elf opeenvolgende weken met oversterfte, zijn er in ons land 33.387 doden gevallen. Dat zijn er 8.443 meer dan verwacht op basis van de gemiddelde sterfte sinds 2015 en bijna 1.000 minder dan de aan covid toegeschreven sterfte.

“Covid-19 treft specifiek heel kwetsbare, oudere mensen. Eenzelfde beeld zie je in alle landen die goed hebben geregistreerd, zoals Frankrijk en Zweden. In het Verenigd Koninkrijk is de oversterfte aanzienlijk hoger dan de gerapporteerde Covid 19-doden. Daar zijn ook weinig maatregelen genomen. Hun gemiddelde oversterfte gaat over de 60 procent, waar dat bij ons onder de 40 procent bleef. Globaal zit België in het peloton van Europa, aan kop rijden Italië, Spanje, het VK en Schotland. Finland en Noorwegen hebben een paar dagen na België de lockdown uitgeroepen, toen het virus zich daar nog niet had kunnen verspreiden. Met succes: ze noteren nog geen 10 procent van de Belgische sterfte.”

Meer dan ene skibar

We hebben de aanwezigheid van het virus wel onderschat. Uit ziekenhuizen kwamen er indicaties dat het virus hier eind januari al circuleerde. Vergeet dat alles terug te leiden is tot één après-skibar in Ischgl. Uit een genetische analyse van het virus blijkt dat er toen meer dan 300 simultane bronnen van infectie waren in ons land.

Eind februari werden alle arrondissementen getroffen. Aangezien ons land sterk verstedelijkt is, kreeg het virus hier vrij spel. Het verbaast niet dat Brussel de Belgische maximumwaarden in oversterfte registreerde. De Brusselse cijfers zijn vergelijkbaar met Parijs, Stockholm of Londen. Brussel bleef ver beneden de dramatische cijfers van New York, Madrid of Bergamo. “Maar zonder lockdown was het hele land mogelijk geëvolueerd naar de oversterfte zoals in Noord-Italië.”

Bewoners van een woon-zorgcentrum in Tremelo.Beeld Joel Hoylaerts/Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234