Vrijdag 24/05/2019

Anticonceptie

Race naar de perfecte niet-hormonale anticonceptie

Het klassieke koperspiraaltje is al lang geen spiraaltje meer. Er zijn vandaag andere modellen op de markt die allemaal hetzelfde proberen waar te maken: minder bijwerkingen zoals lange bloedingen en een minder vervelende plaatsing Beeld RV

Steeds meer vrouwen zoeken niet-hormonale anticonceptie zonder dat ze moeten friemelen met condooms. Het resultaat is een collectie ‘spiraaltjes’ in allerlei modellen en zelfs in zilver of goud.

‘Gedoe’ met de pil die je soms vergeet, gestuntel met condooms, bezorgdheid over hormonen in je lichaam. Dat zijn de belangrijkste redenen waarom meer en meer vrouwen anticonceptie zoeken zonder die verschillende nadelen.

“We zien dat het pilgebruik afneemt en de alternatieven in opmars zijn”, zegt dan ook Katrien Vermeire, bij Sensoa. De pil is nog altijd nummer één, maar andere middelen en dan vooral het spiraal zitten in de lift.

Het lijkt een rijkelijk aanbod, maar voor één groep is het niet genoeg: zij die geen condoom nodig hebben of willen en ook hormonen willen mijden. Die laatste groep groeit. “Dat is zeer begrijpelijk en sluit aan bij de ecologische gedachte”, zegt Yannick Manigart, gynaecoloog gespecialiseerd in anticonceptie (Sint-Pieters Ziekenhuis).

En hoewel de pil voor sommige vrouwen net perfect is omdat het ook werkt tegen bijvoorbeeld pijnlijke menstruatie of PMS, hebben anderen last van bijwerkingen zoals een ‘ingedommeld’ libido. Door enkele sprekende getuigenissen daarover in de media eerder dit jaar, klinkt de vraag om niet-hormonale alternatieven nu nog luider.

Giftig voor zaadcellen

Voor die groep is er vooralsnog maar één alternatief naast het condoom en de 'natuurlijke' methodes die elk ook hun nadelen hebben, namelijk het koperspiraal: hormonenvrij en het blijft minstens vijf jaar zitten. Het koper is giftig voor zaadcellen en verhindert dat een bevruchte eicel zich in de baarmoeder kan nestelen.

Maar dat koperen kleinood, dat al sinds de jaren zestig bestaat en al lang niet meer de vorm heeft van een spiraaltje, is nog altijd niet perfect. Door de groeiende vraag naar alternatieven, wordt daar nu naarstig aan gewerkt.

"De voordelen zijn een langdurige bescherming tegen zwangerschap die niet hormonaal is. En in tegenstelling tot wat sommigen nog beweren, kan het wel bij wie niet al een kind kreeg. Maar de plaatsing is vervelend en het geeft vaak zwaardere, iets langere maandelijkse en bloedingen, vooral in de eerste maanden", zegt abortusarts Sven Todts en Sensoa-adviseur.

Enkele pioniers zitten nu in een race om ook die euvels te verhelpen. "De drie grote uitdagingen zijn een vorm vinden die beter bij de baarmoeder past, voldoende koper behouden en de plaatsing minder onaangenaam maken", zegt Todts.

Bolletjes en draadjes

Vandaag is een koperspiraaltje doorgaans T-vormig, als een ankertje. Dat is niet ideaal omdat de horizontale armpjes in de baarmoederwand kunnen prikken. Gynaecoloog Dirk Wildemeersch ontwikkelde dan ook een ‘draadje’ met koperen bolletjes dat wordt vastgehecht (gynefix).

Een andere variant die hier sinds een jaar op de markt is, is een ‘bolletje’ (IUB) dat eerst als een fijn draadje met koperbolletjes aan wordt ingebracht en dat zich ter bestemming oprolt tot een koperen balletje dat een klein juweel lijkt en dat niet wordt vastgehecht.

“Het is een stuk kleiner dan de T-modellen, heeft geen scherpe randen en is erg makkelijk en pijnloos in te brengen. Ook zijn er minder pijnlijke en zware bloedingen”, zegt de uitvinder, de Israëlische gynaecoloog Ilan Baram.

Sommige Belgische collega’s zijn enthousiast, anderen minder. “Er zijn nog onvoldoende studies, en de twee die er wel zijn, geven geen goeie resultaten”, zegt Manigart.

Johan Van Wymeersch, voorzitter van de Vereniging van Vlaamse Gynaecologen: “Ik plaats dit wel en zie goeie resultaten, maar we wachten inderdaad nog op onderzoek." Todts zegt: “Dat klopt, maar het is alvast  goed er alternatieven komen die voordelen lijken te bieden."

Juwelencollectie

Een derde nieuwigheid die eraan komt, is de Amerikaanse ‘VeraCept’ en is ook kleiner en past zich aan aan de unieke vorm iedere baarmoeder. Maar het mag niet té klein zijn, want dan is er te weinig koper.

Daarnaast zijn er nu ook modellen met laagjes zilver of goud in omdat zo het koper minder snel corrodeert. “Sommigen vinden dat geweldig, een gouden of zilveren juweeltje in je baarmoeder”, zegt Todts. “Maar het gaat er natuurlijk om dat er geïnvesteerd wordt in steeds betere alternatieven.”

Vermeire vindt de prijzen van de nieuwigheden wel een nadeel. Voor IUB of gynefix betaal zo’n bij benadering 140 euro. “Vrouwen met een laag inkomen kunnen dat zeer vaak niet in één keer betalen, wat hun opties beperkt.”

En hoewel de ‘juwelencollectie’ uitbreidt, is de kous daarmee niet af. Manigart: “Er zou ook iets minder permanent en niet-hormonaal moeten komen. En ik raad vrouwen ook aan om niet blindelings een commercieel praatje in deze spiraaltjesevolutie te geloven. Neem met je arts de tijd om door te spreken wat best bij jouw lichaam, liefdesleven en overtuiging past.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.