Maandag 14/10/2019

Interview Thomas Pattyn

Psychiater Thomas Pattyn: ‘Het grootste risico voor suïcide is depressief zijn, niet het nemen van anti-depressiva’

Beeld Fernando Leon

Dat wetenschappers het erover eens zijn dat antidepressiva voor een fatale kortsluiting kunnen zorgen bij jongeren, schreef deze krant gisteren, naar aanleiding van de tiende verjaardag van het overlijden van zangeres Yasmine. Een stelling die op sociale media voor deining zorgde, ook bij psychiater Thomas Pattyn (Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven).

Ook u maakte zich boos over de berichtgeving over antidepressiva. Waarom?

“Ik was verontwaardigd, vooral omdat het artikel in de eerste alinea stelde dat wetenschappers het erover eens zijn dat antidepressiva het risico op suïcide verhogen. Het klopt dat er in 2003 na een publicatie in het vakblad World Psychiatry een discussie daarover ontstaan is, zoals jullie ook berichtten. Maar ondertussen is er vijftien jaar wetenschappelijk onderzoek gevoerd en is er nooit enige evidentie gevonden dat dat opgaat voor volwassenen, ouder dan 25 jaar.

“Bij kinderen en jongeren is het beeld genuanceerd. Bij hen is er een lichte stijging van de suïcides wanneer er antidepressiva in het spel zijn, maar het is nooit aangetoond dat die medicatie daar de oorzaak van is. Het zou ook kunnen dat het ziektebeeld van de jongeren die antidepressiva namen ernstiger is dan dat van degenen die er geen namen. Een definitief antwoord op het effect van de medicatie op jongeren is er dus niet.”

Zijn antidepressiva dan zonder gevaar?

“Er zijn zeker bijwerkingen. Een derde van de patiënten zegt er te ondervinden. Dat gaat dan over misselijkheid, hoofdpijn, constipatie, enzovoort. Heel vervelende zaken wanneer je sowieso al ziek bent. Ook omdat de nevenwerkingen onmiddellijk optreden en de positieve effecten van de antidepressiva pas na drie à vier weken voelbaar zijn. Maar een verhoogd risico op suïcide is daar dus niet bij. Het grootste risico is depressief zijn. We zouden die middelen echt niet voorschrijven wanneer ze niet zouden werken bij het ziektebeeld van de patiënt. Depressies onbehandeld laten is een nog veel groter risico.”

Thomas Pattyn Beeld RV

Wie heeft er baat bij antidepressiva?

“Bij patiënten met ernstige depressieve klachten is medicatie altijd aangewezen. Bij matige depressieve klachten kán medicatie helpen, maar heeft psychotherapie een gelijkaardig effect. Bij lage depressieve klachten zijn antidepressiva niet aangewezen. Psychotherapie daarentegen is dat altijd.”

Een heikel punt dat steeds terugkomt in het debat over antidepressiva is opvolging. Dat heeft ook bij Yasmine een rol gespeeld, kaartte haar vriendin Martine Prenen gisteren aan. Is die opvolging voldoende geregeld?

“Over de case van Yasmine kan ik me uiteraard niet uitspreken en ik kan evenmin spreken voor alle artsen en situaties. Maar het is glashelder: wie antidepressiva voorgeschreven krijgt, moet opgevolgd worden. Zeker de eerste dagen. Een arts die zegt: ‘Ik zie u over twee maanden wel terug’, dat zou echt niet mogen.”

Is er enige controle of die opvolging ook effectief ter harte genomen wordt?

“Ik zou niet goed weten hoe je dat moet organiseren. Maar de richtlijn is duidelijk: het feit dat je een patiënt medicatie voorschrijft, duidt erop dat die patiënt ernstig ziek is. Dan is het de verantwoordelijkheid van de arts om zijn patiënt van dichtbij op te volgen.”

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan terecht op het gratis nummer 1813 en www.zelfmoord1813.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234