Woensdag 25/05/2022

Wetenschap

Proefdierenonderzoek vaak niet correct uitgevoerd

Slechts 40 procent van de dierenproeven voldoet aan alle voorwaarden. Beeld ASSOCIATED PRESS
Slechts 40 procent van de dierenproeven voldoet aan alle voorwaarden.Beeld ASSOCIATED PRESS

Een groot deel van het onderzoek met proefdieren kampt met ernstige methodologische gebreken. Deze harde conclusie trekken onderzoekers uit Edinburgh in het medische onlinetijdschrift PLOS Biology.

MICKEY STEIJAERT

In België vinden jaarlijks honderdduizenden dierproeven plaats, om medicijnen of voedingsmiddelen te testen, maar ook voor wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld de werking van de hersenen. Methodologische mankementen in zulke studies kunnen dus grote gevolgen hebben voor de medische praktijk.

De gouden regel in de wetenschap is dat dierproeven gerandomiseerd zijn, wat inhoudt dat identieke groepen dieren in de experiment- en controlegroep zitten. Daarnaast dient de onderzoeker 'blind' te zijn: hij mag niet weten welke groep welke is. Anders zouden onderzoekers - bewust of onbewust - de resultaten kunnen bijsturen. De Schotse onderzoekers bekeken bij 147 proefdierstudies in hoeverre aan deze voorwaarden was voldaan. Maar één op de vijf studies rapporteerde randomisatie en slechts één op de negentien een 'blinde' test. Ook op andere voorwaarden schoten de meeste studies tekort. Deze mankementen vergroten het risico op toevallige uitschieters die het effect van een ingreep veel te groot afschilderen.

De onderzoekers denken dat veel studies verkennend van aard zijn en daarom weinig acht slaan op strikte voorwaarden. Vervolgens rollen er wel grote, opmerkelijke effecten uit en belanden de studies toch in wetenschappelijke tijdschriften.

Een opvallende conclusie van het onderzoek is dat studies in tijdschriften die meer impact hebben en waarin artikels verschijnen die het vaakst door anderen worden aangehaald, niet betrouwbaarder zijn. Sterker nog: hoe respectabeler het tijdschrift, hoe minder vaak randomisatie wordt toegepast. Mogelijk hebben deze tijdschriften een voorkeur voor onderzoeken met opmerkelijke effecten en die vind je sneller met minder nauwkeurig onderzoek.

Wel gaat het volgens de onderzoekers steeds beter. Begin jaren 80 voldeed bijna geen enkel onderzoek aan de voorwaarden, in 2011 was dat al zo'n 40 procent.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234