Zaterdag 29/01/2022

Update

Problemen Tokai en Oganawa opgelost, vrees voor nieuwe Tsjernobyl blijft

null Beeld AP
Beeld AP

Vandaag werden koelproblemen vastgesteld in reactor 2 van de kerncentrale van Fukushima en in de kerncentrale van Tokai II (in Ibaraki). De problemen daar zouden zijn ontstaan na het uitvallen van een pomp, maar ondertussen heeft de reservepomp het overgenomen. In totaal kampen er drie reactoren van Fukushima met problemen, met een verhoogde radioactiviteit tot gevolg. In Onagawa is het stralingsniveau weer gezakt naar normale waarden. Er werden afhankelijk van de bron 9 tot 22 besmettingen met radioactiviteit vastgesteld, mogelijk zijn 160 mensen getroffen. Ondertussen wordt geprobeerd om de reactoren met zeewater af te koelen, volgens Amerikaanse experts een wanhoopsdaad die doet denken aan Tsjernobyl. Niet iedereen gebruikt de verwijzing naar de ramp uit 1986, maar over de ernst van de zaak bestaat geen twijfel. De VS stuurt een team atoomexperts, in de hoop de situatie onder controle te krijgen.

Zeewater gebruiken om een kernreactor af te koelen zoals de Japanners doen in de kerncentrale van Fukushima, is volgens Amerikaanse kernspecialisten een wanhoopsdaad die aan de kernramp van Tsjernobyl doet denken.

"De toestand is zo kritiek dat ze blijkbaar niet meer in staat zijn zoet water aan te voeren om de reactor af te koelen", meende Robert Alvarez, specialist in kernontwapening bij het Institute for Policy Studies in Washington.

"In dit stadium hebben we te maken met een situatie vergelijkbaar met Tsjernobyl, waarin men zand en cement begint te storten om een reactor in fusie af te dekken", liet Peter Bradford, gewezen directeur van de Amerikaanse commissie voor nucleair toezicht, horen.

Overheid: "Geen gevaar"
Japanse regeringsfunctionarissen trachtten de bevolking echter gerust te stellen, zeggend dat de reactoren van twee beschadigde kerncentrales in Fukushima niet meteen gevaar opleverden.

Zo zei Yukio Edano dat er geen problemen waren met een beschadigde reactor, ook al kon de mogelijkheid van een gedeeltelijke meltdown van de reactorkern door een dalend peil van het koelwater niet uitgesloten worden. Het waterpeil is ondertussen hersteld, waardoor het gevaar ingeperkt werd.

Volgens Edano is er geen gevaar voor de omwonenden als zich een explosie voordoet omdat het omhulsel van de reactor daartegen bestand is.

Tweede explosie?
Er wordt gevreesd voor een tweede explosie in de kerncentrale van Fukushima. Daar zou het waterstof volgens de overheid voor kunnen zorgen. Sinds vanmorgen kwamen twee reactoren in de problemen. Die worden nu gekoeld met zeewater. Schade aan de kernreactoren verwachten ze niet. De waterstof bevindt zich in het gebouw, maar buiten de beschermende huls rond de kern. Dat is eenzelfde situatie als bij de explosie gisteren, toen de kernreactor ook niet beschadigd raakte.

Over die explosie zijn experts het niet eens met de berichten van de uitbater van de kerncentrale. In het geval van waterstof zou er een grote steekvlam geweest moeten zijn. Ze vermoeden dat de druk van de radioactieve stoom gewoon te groot werd en het gebouw daar niet tegen bestand was.

Straling neemt toe
Het stralingsniveau heeft op de site het wettelijke niveau overschreden. "De radioactiviteit was 's nachts afgenomen, maar is vanmorgen opnieuw gestegen en heeft intussen de door de overheid vastgelegde drempel overschreden", aldus een woordvoerder van de operator. "We hebben de autoriteiten ingelicht en hen een spoedrapport gestuurd."

Radioactieve besmetting
Tests wezen ondertussen uit dat negen mensen waarschijnlijk radioactief besmet zijn. De lokale autoriteiten schatten dat het totale aantal besmettingen mogelijk tussen de 70 en 160 uitkomt.

De autoriteiten treffen voorbereidingen om jodiumpillen uit te delen aan de lokale bevolking. De pillen moeten bescherming bieden tegen schildklierkanker door blootstelling aan radioactieve straling. Na de grote ramp in Tsjernobyl in 1986 in Oekraïne kregen duizenden mensen die aandoening.

Ook in Oganawa was er sprake van een verhoogde straling, tijdelijk werd zelfs een lage noodtoestand afgekondigd. Ondertussen zou het stralingsniveau zich hersteld hebben tot normaal niveau.

Geldkwestie?
Het blijft voorzichtig omspringen met de informatie die de regering en Tepco vrijgeven. De Japanse overheid ontkende een hele tijd officieel de ontploffing van gisteren, die volgens hen niet in de kerncentrale gebeurde, maar verslaggevers ter plaatse (en later ook de beelden) spraken dat tegen.

Ook uitbater Tepco deed gisteren heel geheimzinnig over de situatie tot de beelden van de explosie online kwamen. Volgens dezelfde experts stond het bedrijf dan ook voor een zware keuze: het moest beslissen om ten minste één van de twee centrales, die instaan voor 18 procent van de door nucleaire energie geleverde stroom in Japan, al dan niet compleet af te schrijven.

De meest voor de hand liggende en effectieve oplossing is nu immers om de reactors te koelen door ze onder te zetten met een mengsel van zeewater en boorzuur. Maar dat betekent meteen dat de reactoren onherroepelijk afgeschreven worden. En een nieuwe kernreactor kost al gauw meer dan tien miljard.

Meltdown
Een meltdown is één van de ergst denkbare scenario's van wat er met een kerncentrale kan misgaan. De Japanners slagen er niet in om de reactoren af te koelen, en op de vraag of er dan al een meltdown aan het plaatsvinden is of gebeurd was, kwam het antwoord: "Dat proberen we te achterhalen". Een gedeeltelijke smelting wordt nu ook door de regering niet langer uitgesloten.

Bij een meltdown wordt de reactorkern door verlies van de koeling zo heet, dat de regelmechanismen kapot gaan en daardoor de kettingreactie niet meer in de hand kan worden gehouden. Daardoor blijft, wanneer de kritische massa is bereikt, de temperatuur van de reactor potentieel toenemen, en smelt hij langzaam de grond in.

Een enorme radioactieve besmetting van het milieu is dan een waarschijnlijk gevolg. Als de reactorkern ook nog op bijvoorbeeld grondwater stuit kan dat leiden tot een enorme chemische explosie waarbij radioactief materiaal over grote afstand verspreid raakt.

Een nieuwe explosie is niet uitgesloten, al noemt een woordvoerder van de centrale dat een zeldzaam scenario. Maar aangezien werkelijke problemen verdoezeld werden, is de vraag hoe betrouwbaar die uitspraken zijn.

210.000 evacuaties
De Japanse autoriteiten maakten bekend dat tot nu toe 21.000 mensen geëvacueerd zijn rondom twee kerncentrales die in de problemen kwamen.

Niet bestand tegen aardbevingen
De problemen maken duidelijk dat kerncentrales dan toch niet bestand zijn tegen aardbevingen. Vreemd genoeg zou volgens statistieken één kerncentrale op vier in een gebied liggen dat kwetsbaar is voor aardbevingen.

Er wordt gevreesd dat miljoenen getroffen zullen worden door de problemen in de kerncentrales. Onder meer de stroomvoorziening komt in de problemen, en die zouden wel eens verder dan Japan alleen kunnen reiken. (anp/belga/kve/gb/edp)

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
null Beeld EPA
Beeld EPA
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234