Woensdag 07/06/2023

Bellen metcorrespondent Jenne Jan Holtland

‘President Sisi gebruikt deze klimaatconferentie om vliegen aan te moedigen: ironie ten top’

Een deelnemer maakt een foto in het Sharm El Sheikh International Convention Centre, op de eerste dag van de COP27-klimaattop in Egypte. Beeld AFP / Ludovic Marin
Een deelnemer maakt een foto in het Sharm El Sheikh International Convention Centre, op de eerste dag van de COP27-klimaattop in Egypte.Beeld AFP / Ludovic Marin

Vandaag begint in Sharm el-Sheikh de 27ste klimaattop van de Verenigde Naties. Gastland Egypte wil zich daar presenteren als leider van de Afrikaanse landen. Wat valt er te verwachten van de top? We bellen met Midden-Oostencorrespondent Jenne Jan Holtland.

Joram Bolle

Een autocratisch Arabisch land dat een internationaal evenement aangrijpt om zichzelf positief te presenteren aan de wereld. Is de klimaattop in Egypte in die zin te vergelijken met het WK in Qatar?

‘Ja en nee. Het is absoluut zo dat prestige hier een rol speelt, en Egypte zich wil laten zien op wereldtoneel. Maar Qatar wil heel graag dat er juist zo veel mogelijk mensen komen kijken, terwijl president Sisi van Egypte juist veel probeert te verbergen.

‘De klimaattop is in Sharm el-Sheikh en dat gaat helemaal op slot. Een paar jaar geleden hebben ze er al een muur omheen gebouwd, er zijn vier in- en uitgangen om de stad in te komen. Het is echt een vesting. Alle taxi’s zijn uitgerust met camera’s om te surveilleren. De conferentie is zwaar beveiligd. Er komen verhalen naar buiten over mensen die uit de omgeving rond Sharm al-Sheikh worden gedeporteerd, omdat ze geen werkvergunning kunnen laten zien. In Caïro houdt de politie mensen zomaar aan, om door hun telefoon te scrollen op mogelijke anti-Sisi-berichten.’

De conferentie is dus in Sharm el-Sheikh. Dan denk ik aan een toeristenoord waar veel mensen met het vliegtuig heengaan en waar veel cruiseschepen aanmeren. Niet bepaald het toonbeeld van verantwoord klimaatbeleid.

‘Nee, dat is de ironie van deze top: Sisi gebruikt een klimaatconferentie om mensen aan te moedigen te vliegen. Het heeft met toerisme te maken, zo plat is het.

‘Voor de Egyptische economie is toerisme uitermate belangrijk. Maar tijdens corona kreeg de sector een grote klap te verwerken. Het toerisme is nog niet hersteld.

‘Daar komt de oorlog in Oekraïne bij. Russen en Oekraïners gaan normaal gesproken massaal naar all-inclusive resorts in Egypte, waaronder in Sharm el-Sheikh. Maar nu komen ze niet vanwege de oorlog. Daarom is er Sisi veel aan gelegen om de klimaattop te gebruiken als reclame voor het toerisme, dat is ook geen geheim.’

Heeft Egypte überhaupt een serieus klimaatbeleid?

‘Als je in het land gaat kijken, zie je eigenlijk dat Egypte niet zo veel doet aan het klimaat. Er zijn de laatste jaren wel zonneparken gebouwd, maar op de totale energieproductie van Egypte stelt dat niet veel voor. Je moet je ook realiseren dat er een enorme bevolkingsgroei is in het land, en dat daarom de energieproductie steeds harder moet stijgen. Inmiddels zijn er meer dan 100 miljoen Egyptenaren, elke zeven maanden komen er een miljoen Egyptenaren bij.

‘Die moeten ergens wonen en dat gebeurt in de steden langs de Nijl. De rest van het land is woestijn. Die enorme verstedelijking brengt grote problemen met zich mee. Rioolwater wordt geloosd in de Nijl en fabrieken dumpen hun afvalwater in meren.

‘Daar hebben bijvoorbeeld viskwekers last van. Egypte is een belangrijke producent van bijvoorbeeld gekweekte tilapia en garnalen. De kwekers die ik heb gesproken merken nu ook al de gevolgen van klimaatverandering. Als de temperatuur stijgt, komen er meer algen in het water. En als die algen doodgaan, maken ze het water zuur. Dat is slecht voor de viskweek. Maar de Egyptische regering doet daar weinig aan.’

Waarom eigenlijk niet?

‘Egypte en andere landen zeggen: wij zijn niet het probleem. Klimaatverandering is de schuld van de geïndustrialiseerde westerse landen. En ergens heeft Egypte wel een punt. Het land is verantwoordelijk voor maar 0,6 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.

‘Daarom zal Egypte tijdens deze top ook vooral aangeven dat zij aan de beurt zijn voor compensatie, net als andere Afrikaanse landen. Egypte wil van deze top een Afrikaanse top maken, hebben ze gezegd, en daarmee bedoelen ze dat ze de aandacht willen vestigen op compensatie van klimaatschade, die is veroorzaakt door het Westen, en ook China. Daar moet een fonds voor komen, al is onduidelijk hoe dat gevuld moet worden.’

Is er in Egypte ook kritiek op het gebrek aan klimaatbeleid van de regering?

‘Het is heel lastig om klimaatactivist te zijn in Egypte, daar is het land te repressief voor. Als je opkomt voor het klimaat, betekent het dat je de regering moet bekritiseren, maar dat brengt grote risico’s mee. Er zitten naar schatting 60 duizend politieke gevangenen vast in Egypte. Toen ik de kwekers vroeg wie hun problemen op moet lossen, wezen ze naar god. Dat is een typische reflex.

‘Egyptenaren zijn ook meer bezig met de economie dan met het klimaat. Het land heeft voor de vierde keer in tien jaar tijd een beroep moeten doen op het Internationaal Monetair Fonds, want het pond is gekelderd. Het geld is de helft minder waard dan aan het begin van het jaar.

‘Tijdens de klimaattop is er een klein plekje ingeruimd voor demonstranten, weg van het conferentieterrein. Maar alle Egyptische ngo’s die kritisch zijn op het klimaatbeleid van Sisi zijn niet uitgenodigd. Alleen ngo’s die de regeringslijn volgen, zijn door de selectie gekomen. Die zijn bijvoorbeeld voor recyclen, daar kan niemand echt tegen zijn.

‘De Egyptische oppositie heeft gevraagd om de conferentie te boycotten. En er bestaat de kans dat er tijdens de top ook een politiek probleem ontstaat voor Sisi. Alaa Abd El-Fattah, een gevangen activist die hét gezicht is geworden van de Tahrir-revolutie in 2011, heeft aangekondigd te stoppen met zelfs maar het drinken van water. In april startte hij al een gedeeltelijke hongerstaking. Mocht Abd El-Fattah tijdens de top komen te overlijden, dan kan dat tijdens de top een rol gaan spelen.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234