Donderdag 17/06/2021

AchtergrondVraag van de Week

‘Papa, jij bent stom!’ Of: ‘Ik haat je, mama!’ Hoe reageer je daarop?

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

‘Papa, jij bent stom!’ Of: ‘Ik haat je, mama!’ Het is even schrikken wanneer je zo’n opmerking uit de mond van je kind hoort. Hoe moet je erop reageren?

Op dagen dat alles tegenzit kunnen ouders zich gekwetst of afgewezen voelen door zo’n ‘jij bent stom’-uitlating. Wees getroost: jonge kinderen snappen de betekenis van die woorden nog niet, zegt pedagoog José Sagasser, auteur van De kleine koning(in). “Ze hebben het ergens gehoord en kopiëren dat gedrag.”

Bij peuters is het vaak een uiting van frustratie, vergelijkbaar met gillen en slaan, weet Sagasser. Het gaat niet om jou als ouder, maar om de situatie die het kind kennelijk lastig vindt. Het is aan de ouders om die codetaal ‘mama is stom’ te ontcijferen voor wat het is, bijvoorbeeld: ‘Ik wil niet weg uit de speeltuin’.

“Bij oudere kinderen van 4 tot 6 jaar kan het ook een test zijn: eens kijken hoe mijn ouders gaan reageren. In die levensfase zijn ze erg bezig met wat wél en niet mag – en stoer doen.” Die combinatie maakt het extra aantrekkelijk om op het schoolplein ‘stomme papa’ te roepen.

Maar: hoe pak je het aan? Houd bij peuters je reactie luchtig, adviseert Sagasser. “Zeg: ‘Dat mag jij vinden, maar we gaan nu wél gewoon naar huis’. Of: ‘Ik vind jou anders de liefste van de wereld!’ Je kunt er ook een geestig liedje van maken: ‘Wij zijn allemaal stom. Trala.’ Je minimaliseert de impact van de woorden, waardoor deze manier van reageren minder aanlokkelijk wordt.

“Ga in elk geval niet dieper in op wat er is gezegd: waarom zeg je dat? Peuters hebben het in de gaten als zo’n zinnetje een heftige reactie uitlokt en dat vinden ze interessant. Negatieve aandacht is ook aandacht.” Of zoals de Britse psychotherapeut Noel McDermott het zei: “De meest onderschatte vaardigheid van ouders? Leren wat je moet negeren.”

Maar moet een kind niet gewoon leren dat ‘stomme mama’ brutaal is? Als het gedrag steeds terugkeert, moet je een grens aangeven, vindt Sagasser. “Zeg: ‘Ga jij maar even in de gang staan roepen’. Oudere kinderen vertel je dat ze op hun kamer mogen roepen, niet in de huiskamer. Maak duidelijk dat je niet naar ze luistert als ze zo tegen je praten.”

Op een later moment is het goed om terug te blikken. “Leg uit waarom die woorden niet fijn zijn. En dat je niet wilt dat zoonlief zoiets schreeuwt in de speeltuin of supermarkt.” Een mini-evaluatie kan een tirade in de toekomst vermijden.”

Of niet. Misschien geven dan de woorden van de Noorse gezinstherapeut Hedvig Montgomery steun. “Je bent een ouder, geen maatje”, schrijft ze in De basisschooljaren. “Nu je kind zichzelf steeds beter leert kennen, is het terecht dat hij of zij vindt dat sommige dingen waar jij voor staat stom zijn. Je kind is op zoek naar eigen waarden en interesses en jij bent de standaard waar hij of zij van wil afwijken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234