Zondag 08/12/2019

Gezondheid

Overheid wil big pharma straks stapje voor zijn

De huidige behandeling van een hersentumor, met chemo en bestraling, kan veel schade aanrichten. Beeld thinkstock

Een nieuwe DNA-test kan voorspellen of patiënten met borstkanker aanvullende chemotherapie nodig hebben. Nuttig, maar ook prijzig. De ene expert pleit voor terugbetaling, de andere stelt goedkopere alternatieven voor. Discussies waar het Federaal Kenniscentrum binnenkort een bepalende rol in wil spelen.

Voor vrouwen met borstkanker kan MammaPrint het verschil maken tussen een ingrijpende chemokuur of niet. De test werd ontwikkeld in Nederland en brengt 70 genen in kaart uit het DNA van tumorweefsel. Op basis daarvan kunnen de artsen zien hoe agressief de tumor is en hoe groot het risico op uitzaaiingen.

Belangrijk om weten, want 14 procent van de patiënten met borstkanker die nu op basis van allerlei indicatoren een chemokuur krijgen, hebben dat eigenlijk niet nodig. "Chemo is een zware behandeling met ook zware indirecte sociale kosten", zegt Martine Piccart, hoofd medische oncologie van het Bordet Instituut in Brussel. "Mensen voelen zich slecht, kunnen niet meer werken... Als je dat kunt vermijden, is dat een grote winst."

Piccart zit zelf achter het grootschalige onderzoek naar MammaPrint. In totaal werden daarvoor 11.000 vrouwen gescreend in negen landen. "Uit dat onderzoek bleek dat de MammaPrint in staat is om die patiënten eruit te halen met een 'hoog risico' die toch geen verdere chemo nodig hebben."

De kost van zo'n DNA-test kan oplopen tot 2.000 euro. "Maar dat valt in principe mee als je daarmee een maandenlange chemokuur kunt uitsparen", zet Piccart. "Ik hoop alvast dat het binnenkort in alle Europese landen terugbetaald zal worden. In Nederland en Duitsland kan het al. In Mexico zelfs. Maar niet in België. Eigenlijk is dat een schande."

Beeld © Patrick Post

Goedkopere test

Toch zijn andere oncologen niet per se even overtuigd. Dat het werkt staat daarbij niet meteen ter discussie, wel of het product zijn geld waard is. "Op dit moment hebben we al een andere, veel goedkopere test", zegt professor Jacques De Grève, oncoloog in het UZ Brussel. "De KI67." Met behulp van die test kunnen artsen ook zien hoe agressief de kanker is.

"Tenminste, als die test heel erg nauwkeurig en goed wordt uitgevoerd", benadrukt De Grève. "Dat is op dit moment nog een beetje een probleem. Maar als je pathologen goed traint en leert hoe ze dat op een consistente manier kunnen uitvoeren, zie ik niet waarom deze test minder goed zou zijn. Waarom dat nog niet is gebeurd? Daar zit geen commerciële drijfveer achter. Bedrijven kunnen hier minder geld mee verdienen, dus ze zetten er niet op in."

Het is een oude discussie als het gaat over de betaalbaarheid van medicijnen. Zo zijn er soms goedkopere alternatieven, maar die zijn vaak minder interessant voor de farmaceutische industrie. Die richten hun dure, grote klinische proeven liever op geneesmiddelen en tests waar meer winst uit te halen valt.

Het nieuwe project van het Federaal Kenniscentrum (KCE), KCE Trials, kan daar in de toekomst misschien verandering in brengen. Zo gaat het Kenniscentrum zelf, met behulp van overheidsgeld, klinische proeven financieren. "En dan net het soort proeven waar de farmaceutische industrie op dit moment geen werk van maakt", zegt onderzoeker Frank Hulstaert.

Gisteren finaliseerde het KCE een lijst met onderwerpen waar meer onderzoek naar moet gebeuren. Die moet eerst nog voor de raad van bestuur verschijnen, maar komt daarna online. Vervolgens kunnen ziekenhuizen of onderzoeksgroepen voorstellen indienen om financiering te krijgen voor eigen klinische proeven.

Een onderzoek naar de keuze tussen MammaPrint en de goedkopere KI67 zou volgens Hulstaert zeker binnen dit project passen. "Dat kan een perfect onderwerp zijn voor een trial", zegt hij. "De bedoeling is vooral om op zoek te gaan naar wat de beste optie is voor de patiënt én wat kostenefficiënt is."

Op deze manier wil de overheid het monopolie van farmabedrijven doorbreken. Nu staan zij grotendeels alleen in voor de ontwikkeling en het testen van medicijnen en bepalen zij ook zelf grotendeels de prijs. Door zelf in te zetten op onderzoek, houdt de overheid een stok achter de deur.

Voor 2016 en 2017 voorziet de minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) voor dit project telkens 5 miljoen euro. Daarna krijgt KCE Trials een jaarlijks budget van 10 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234