Dinsdag 22/10/2019

Wetenschap

Over de mensen van Stonehenge wisten we niks. Een Belgische ontdekking verandert dat

Beeld AP

Er liggen al 5.000 jaar mensen begraven in Stonehenge die afkomstig waren van zo’n 250 kilometer verder. Die ontdekking zou de Belgische wetenschapper Christophe Snoeck (31) de titel van Archeoloog van het Jaar kunnen opleveren. “We wisten heel veel over de stenen, maar over de mensen wisten we niets. Tot nu.”

Christophe Snoeck, een chemicus van opleiding, doctoreerde aan de Universiteit van Oxford in de archeologische wetenschappen met het ontwikkelen van een methode voor strontium-isotopenanalyse op gecremeerde menselijke resten. Met die nieuwe techniek slaagde hij erin om de menselijke botten die al in de jaren 1920 waren ontdekt in het mysterieuze neolithische bouwwerk te lokaliseren.

“Tijdens zijn leven slaat een mens via zijn voeding de mineralen uit zijn omgeving op. Door de verhouding aan strontium­isotopen in de resten te vergelijken met de strontiumisotopen op een bepaalde plek, kan je redelijk nauwkeurig bepalen waar die mens de laatste tien jaar van zijn leven heeft gewoond”, legt Snoeck uit.

Christophe Snoeck, chemicus van opleiding, zou weleens Archeoloog van het Jaar kunnen worden. Beeld Frédéric Raevens

Strontiumisotopen-analyse bestaat al lang, maar Snoeck slaagde erin de techniek ook toe te passen op menselijk bot dat gecremeerd werd – crematie was in voor-christelijke tijden de geijkte manier om de doden te begraven. Dankzij zijn onderzoek konden de menselijke resten uit Stonehenge voor het eerst hun geheimen prijsgeven. “Tot nu waren alleen de stenen bestudeerd, maar van de mensen wisten we niets. Mijn onderzoek heeft nu duidelijk gemaakt dat sommige mensen – 10 van de 25 individuen die we konden analyseren – niet uit de buurt van Stonehenge zelf kwamen. Sterker nog, sommigen kwamen uit dezelfde streek in West-Wales waar de stenen waar Stonehenge mee gebouwd zijn. Dat resultaat hadden we niet verwacht: de groeve is toch 200 à 250 kilometer verder, wat enorm ver is in een tijd waarin het wiel nog niet was uitgevonden. Met andere woorden: met de stenen waren waarschijnlijk mensen meegekomen die in Stonehenge zelf zijn begraven.”

Teletijdmachine

Die kennis werpt een heel nieuw licht op het onderzoek naar wat het bouwwerk nu precies was. Maar tegelijk blijven er heel veel vragen onbeantwoord. Waren het mannen of vrouwen? Hoe oud waren ze? Waren het belangrijke mensen als stamhoofden en priesters of slaven die de monolieten moesten verslepen? Zijn ze onderweg gestorven, bij de bouw van Stonehenge? Of waren ze al dood en is enkel hun gecremeerde lichaam meegenomen om begraven te worden op een symbolische plek? “Dat zijn hele interessante vragen die wij ons ook stellen. Maar het hele plaatje zullen we nooit kennen. Daar zullen we een teletijdmachine voor nodig hebben”, zegt Snoeck.

Díé bouwen is niet voor Snoeck weggelegd, zijn techniek verfijnen wel. En daar is hij nu mee bezig. “We zijn met een ploeg van 15 mensen net aan een vier jaar durende studie begonnen, met als doel om de migratie op het Belgische grondgebied in de brons-, ijzer en Romeinse tijd in kaart te brengen. Misschien ontwikkelen we wel nieuwe technieken om via analyse van de gecremeerde botresten het geslacht, de leeftijd en de manier van crematie te ontdekken. Dat zouden we vervolgens ook op de resten van Stonehenge kunnen toepassen.”

De eerste resultaten van het Belgische onderzoek zijn wel nog niet voor morgen. “We zijn in december pas begonnen aan de eerste analyses van botresten. De afgelopen maanden zijn we vooral bezig geweest om ze te zoeken in de verschillende collecties van musea. Die resten waren tot voor kort niet interessant, omdat men aannam dat er door de crematie geen informatie meer kon worden uitgehaald. Nu kan dat dus wel. We zijn dus heel benieuwd naar wat we kunnen leren van de resten van de twee- à drieduizend individuen die op Belgische vindplaatsen zijn ontdekt en die al jaren in dozen liggen te wachten op onderzoek. Want onze streken zijn altijd al een kruispunt van mensen en culturen geweest.”

Het publiek kan online stemmen op Christophe Snoeck tot 11 februari: www.archaeology.co.uk/vote

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234