Zondag 15/09/2019

Over 5 miljard jaar zal de zon een spectaculaire doodsstrijd leveren

Een stervende ster of planetaire nevel door de lens van ruimtetelescoop Hubble. Beeld EPA

Geniet van de zon zolang het kan: binnen 5 miljard jaar zal 'onze ster' oplaaien, splijten en uiteindelijk veranderen in een enorme gloeiende ring van interstellair gas en stof. 

Astronomen weten al lang dat de zon een houdbaarheidsdatum heeft. De ster zal sterven als de brandstof op is, maar de precieze aard van de doodsstrijd was verre van duidelijk, zelfs voor de meest morbide wetenschappers.

Nu heeft een internationaal team de details uitgewerkt. Met behulp van een nieuw computermodel ontdekten ze dat de stervende zon niet simpelweg zal uitdoven, zoals eerder werd gedacht, maar toch krachtig genoeg is om te transformeren in een planetaire nevel: een uitdijende gasschil die miljoenen lichtjaren ver zichtbaar zal zijn.

"Planetaire nevels zijn de mooiste objecten in de ruimte en hoewel de zon slechts een zwak exemplaar zal worden, zal deze zichtbaar zijn in naburige sterrenstelsels", zegt Albert Zijlstra, hoogleraar astrofysica aan de Universiteit van Manchester. "Zelfs in het sterrenstelsel 
Andromeda, zo'n 2 miljoen lichtjaar van hier."

Rode reus

De zon is in veel opzichten een gemiddelde ster. Ze is middelgroot en met 5 miljard jaar halverwege haar leven. Het einde wordt ingeluid wanneer de kern van de zon zonder waterstof komt te zitten. Dan klapt het binnenste in elkaar en zullen buiten het centrum kernreacties opstarten, waardoor de zon opzwelt tot een rode reus die uiteindelijk Mercurius en Venus verzwelgt.

Daar eindigt het verhaal niet. Zijlstra schreef samen met collega's uit Polen en Argentinië in tijdschrift
Nature Astronomy wat vervolgens kan gebeuren. Doordat de buitenste lagen van de rode reus aan ongeveer 20 kilometer per uur wegblazen, zal de zon ongeveer de helft van haar massa verliezen. Vervolgens warmt de kern snel op, waardoor ultraviolet licht en röntgenstralen vrijkomen. Die zorgen op hun beurt dat de buitenste lagen van de ster in een gloeiende ring van plasma veranderen. Deze planetaire nevel zal volgens Zijlstra ongeveer 10.000 jaar schijnen.

"Wat we met het computermodel hebben laten zien, is dat de kern vijf- tot tienduizend jaar nadat de buitenste lagen zijn uitgeworpen, heet en snel genoeg zal zijn", vertelt Zijlstra. "De zon bevindt zich precies op de ondergrens voor het kunnen vormen van een planetaire nevel."

Terwijl de aarde de dood van de zon kan overleven, zal het leven hier al lang tevoren gedoofd zijn. Naarmate de zon ouder wordt, zal ze steeds helderder worden. In de volgende 2 miljard jaar kan het zo heet worden dat de oceanen gaan koken. "Het wordt geen erg aangename plek", aldus Zijlstra.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234