Maandag 29/11/2021

Global warming

Orkanen worden steeds trager en gevaarlijker: overlast door zware regenval neemt toe

De orkaan Harvey bleef vorig jaar in augustus drie dagen hangen boven Houston, Texas. Beeld AP
De orkaan Harvey bleef vorig jaar in augustus drie dagen hangen boven Houston, Texas.Beeld AP

Orkanen worden trager en daardoor potentieel gevaarlijker. De snelheid waarmee tropische stormen zich voortbewegen over het aardoppervlak is de afgelopen zeventig jaar wereldwijd met 10 procent afgenomen. Dat schrijft een onderzoeker van het Amerikaanse klimaatbureau NOAA in het tijdschrift Nature.

Elk jaar richten orkanen in diverse delen van de wereld verwoestingen aan, waarbij veel slachtoffers vallen. Het gevaar voor de mens schuilt niet alleen in de stormkracht, maar vooral ook in de overstromingen en landverschuivingen. Die zijn het gevolg van zware regenval die vaak met een orkaan gepaard gaat.

Naarmate een orkaan zich langzamer verplaatst, neemt de kans toe dat een gebied wordt geplaagd door extreme neerslag. De vertraging van orkanen "verhoogt vrijwel zeker de hoeveelheid neerslag die lokaal valt en daarmee de kans op gevaarlijke overstromingen", zegt NOAA-wetenschapper James Kossin.

Opwarming

De snelheid waarmee orkanen zich verplaatsen, is voornamelijk afhankelijk van de kracht van de wind in hun omgeving. Ofwel van de atmosferische circulatie, de grootschalige verplaatsing van lucht in de atmosfeer. De tropische circulatie wordt minder sterk door de opwarming van de aarde, stelt Kossin. "In een opwarmende wereld zal de circulatie die voor de beweging van tropische cyclonen zorgt naar verwachting zwakker worden."

null Beeld De Volkskrant
Beeld De Volkskrant

Kossin wijst erop dat bij het vertragen van orkaanbewegingen meer factoren een rol kunnen spelen dan alleen klimaatverandering. "Zowel door mensen veroorzaakte opwarming als natuurlijke veranderingen kunnen bijdragen aan de vertraging. Het is lastig om – alleen op basis van de data die ik heb gebruikt – deze factoren te ontwarren."

De mate waarin orkanen langzamer zijn geworden, verschilt sterk per regio. Stormen die ontstaan in het noordwestelijke deel van de Stille Oceaan zijn tussen 1949 en 2016 boven land (onder meer China, Japan, de Korea’s) 30 procent trager geworden. Voor het Noord-Atlantische gebied – de Verenigde Staten – is dit 20 procent. In en rond Australië is de vertraging boven land 19 procent. In andere delen van de wereld is het effect minder sterk of afwezig. Overigens: bij het uitsplitsen per regio hanteert Kossin aanzienlijke onzekerheidsmarges.

Meer vocht

De opwarming van de aarde heeft ook tot gevolg dat de atmosfeer meer vocht kan opnemen. Als de atmosfeer 1 graad Celsius warmer wordt kan die 7 procent meer water bevatten. Dit effect draagt ertoe bij dat er plaatselijk meer regen kan vallen. De combinatie van vertraging en meer neerslag vergroot de schadelijkheid van orkanen. "Niet de windkracht van de orkaan maar het water veroorzaakt meestal de meeste ellende", zegt klimaatonderzoeker Geert Jan van Oldenborgh van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut.

Een treffend voorbeeld van een treuzelende tropische storm is Harvey. Die orkaan bleef vorig jaar in augustus drie dagen hangen boven Houston, Texas. In en rond deze stad viel een recordhoeveelheid regen, met verwoestende overstromingen tot gevolg. Er vielen 89 doden, tienduizenden bewoners raakten hun huis kwijt. "Zoiets hadden wij nooit eerder gezien", aldus Van Oldenborgh. "Tot dan toe was het record dat een orkaan op één plek was blijven hangen twee dagen."

Van Oldenborgh, niet betrokken bij het onderzoek, prijst de studie van Kossin. Hij zegt verrast te zijn dat de waarnemingen van de Amerikaan zo’n duidelijk resultaat te zien geven en dat de vertraging van orkaanbewegingen zo sterk is. "De wetenschappelijke discussie ging altijd over de windkracht van orkanen. Daarover is altijd veel gebekvecht geweest. De snelheid waarmee een orkaan zich verplaatst, is veel makkelijker te meten en geeft dan ook een robuust resultaat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234