Zondag 15/09/2019

sterrenkunde

Opnieuw zwaartekrachtgolf van in elkaar smeltende zwarte gaten waargenomen

Een zwart gat in een sterrennevel. (illustratiebeeld) Beeld thinkstock

Wetenschappers hebben voor de vierde keer een zwaartekrachtgolf van twee in elkaar smeltende zwarte gaten opgemerkt. De waarneming is een primeur voor de Europese zwaartekrachtgolvendetector Virgo, die staat in de buurt van het Italiaanse Pisa.

Het verschijnsel werd op 14 augustus om 12.30.43 uur Belgische tijd voor het eerst tegelijk waargenomen door twee soorten van detectoren: de twee LIGO's (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) in de VS en Virgo.

Volgens het Franse Nationaal Onderzoekscentrum CNRS was de LIGO-detector in Louisana de eerste om de vierde zwaartekrachtgolf op te pikken. Die in de staat Washington volgde acht duizendsten van een seconde later, en nog eens zes duizendsten van een seconde later was de Virgo aan de beurt. LIGO staat voor "Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory".

De Virgo was op 1 augustus opnieuw opgestart, na een update en maanden testen. De detector verenigt 250 natuurkundigen, ingenieurs en technici uit twintig Europese laboratoria.

Trillingen in ruimtetijd

Albert Einstein stelde in 1915 dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd, en dat die één geheel vormen. Na een heftige gebeurtenis kan die 'ruimtetijd' trillen. De schokgolven, de zwaartekrachtgolven, gaan dan door het heelal als rimpelingen na een steen in een vijver. Bij zo'n rimpeling rekt de ruimte iets uit of krimpt hij iets. Hoe groter de massa en hoe sneller de beweging van een massarijk object, des te hoger de zwaartekrachtgolf.

Dat Einstein het opnieuw bij het rechte eind had, bleek in september 2015. Toen zijn de eerste zwaartekrachtgolven gemeten.

Beeld afp

1,8 miljard lichtjaar ver weg

GW170814, zoals de nieuw ontdekte zwaartekrachtgolf is gedoopt, is veroorzaakt in de laatste ogenblikken van de versmelting van twee zwarte gaten die 31 en 25 keer zo zwaar waren als de Zon. Uiteindelijk bleef er één zwart gat over dat 53 keer de massa van onze ster heeft. Het energie-equivalent van 3 keer de massa van de Zon is in de vorm van zwaartekrachtgolven uitgestraald.

De botsing vond plaats op zowat 1,8 miljard lichtjaar afstand.

De laatste dagen zijn er geruchten dat de Nobelprijs voor Fysica volgende week naar de ontdekking van de zwaartekrachtgolven zou gaan. De bekendmaking van de vierde vondst, waarover te lezen zal zijn in het vakblad Physical Review Letters, kan daarbij een duwtje in de rug geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234