Zaterdag 14/12/2019

kobalt

Op zeebodem ligt fortuin aan kobalt te wachten

► De gigantische Bulk Cutter van mijnbouwreus Nautilus Minerals. Ook baggerbedrijf DEME bouwt machines om de diepzee te ontginnen. Beeld Nautilus Minerals

Aan mijnbouw doen in het diepste, donkerste stuk van de zee. Het idee lokt al enige tijd een gepolariseerd debat uit tussen milieuorganisaties en bedrijven. Toch is zo'n zwart-witdebat onzin, zeggen wetenschappers van de KU Leuven. "Juist door nu onderzoek te doen, kunnen we mee de regels bepalen", en dus erger voorkomen.

De diepzee ligt bezaaid met metaalafzettingen. De zogeheten knollen kunnen soms tot wel vijf soorten metaal bevatten. Het is dan ook geen verrassing dat verschillende landen wereldwijd hun oog hebben laten vallen op deze onderzeese schatkist. De hoeveelheden kobalt op de bodem van de diepzee zouden zelfs groter zijn dan de beschikbare hoeveelheden op het land.

Toch is het niet alleen rozengeur en maneschijn. De economische gevolgen kunnen desastreus zijn. Kúnnen, want zeker is het niet. Er wordt gevreesd dat kwetsbare ecosystemen verloren zullen gaan, op dit laatste stukje aarde waar de mens nog geen stempel drukte. Toch vragen enkele wetenschappers van de KU Leuven meer openheid voor onderzoek naar diepzeemijnbouw. Volgens hoogleraar ertsgeologie Philippe Muchez maken we ons schuldig aan verzuim als we aan de zijlijn blijven staan. "Je ziet elders al dat er veel misgaat met mijnbouw, omdat kleine bedrijven er als een soort cowboys zijn losgelaten. Het is beter om de regulering mee te bepalen en zo de controle te behouden."

Regulering lijkt noodzakelijk, zeker in de exploratiefase waarin de sector nog verkeert. Wetenschappers doen nog volop onderzoeken, terwijl het technisch materiaal nog niet klaar is om ontginningen te doen. "Diepzeerobots worden nog volop getest. Grootschalige mijnbouw zou nu nog niet mogelijk zijn, want zover is de techniek nog niet."

Maar dat is goed nieuws, volgens postdoctoraal onderzoeker Niels Hulsbosch. "Tegen de tijd dat de techniek op punt is, hebben wij hopelijk genoeg tijd gehad om te bestuderen hoe de zeebodem reageert, enkele jaren na de ontginning. Je moet namelijk een stuk ontginnen voor de effecten op termijn zichtbaar worden."

Economische belangen

Maar moet er wel ontgonnen worden, vraagt Olivier Beys van Bond Beter Leefmilieu (BBL) zich af. Wat Beys betreft moet de stap naar commerciële mijnbouw on hold blijven, tot er meer bekend is over de gevaren van de diepzee-industrie. "Helaas primeren de economische belangen. Er worden al stukken grond uitgedeeld aan bedrijven, terwijl de onderzoeken nog lang niet klaar zijn."

Los van de gevaren, stelt Beys zich ook een praktische vraag. "Gaan we diepzeemijnbouw echt nodig hebben? Dat is nog nooit bewezen." Terwijl BBL streeft naar een circulaire economie, waarin recyclage en duurzaamheid centraal staan, druist het struinen over de zeebodem met robots dwars in tegen alles waar menige milieuorganisatie voor staat. "Er is over dit onderwerp nauwelijks publiek debat, terwijl het een grote impact kan hebben op onze wereld."

Belangrijk voor de wetenschappers is het feit dat de flora en fauna intact blijven. Hulsbosch: "Je kunt alle knollen in een keer weghalen, maar ook de keuze maken om kleine veldjes te ontginnen. Daartussen blijven de flora en fauna onaangetast, zodat ze de ontgonnen delen weer kunnen gaan bewonen. Als je alles afgraaft, kunnen organismen lange tijd of zelfs voor altijd wegblijven."

Tot de commerciële mijnbouw ooit echt zal beginnen, stellen Hulsbosch en Muchez zich als doel om alle mogelijkheden te hebben uitgezocht. "We willen nagaan of het effect van mijnbouw beperkt kan worden."

Hoewel bedrijven technologisch gezien de stap naar mijnbouw op zee nog niet kunnen wagen, is baggerbedrijf DEME al op weg. Hun eerste testrobot van een jaar geleden heeft inmiddels zijn kinderschoenen uitgetrokken. "De robot die we nu bouwen is vier tot vijf keer groter dan de eerste en zal in staat zijn om knollen op te pakken", verklaart Kris Van Nijen van de afdeling Global Sea Mineral Resources bij DEME. Toch zal het wellicht nog jaren duren voor de eerste echte commerciële ontginningen van start kunnen gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234