Woensdag 21/08/2019
Scène uit ‘Chernobyl’.

De schaal van Mulders

Op papier ziet radioactiviteit er bedrieglijk onschadelijk uit, in de praktijk maakt het gehakt van je cellen

Scène uit ‘Chernobyl’. Beeld HBO

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen.

Het leven gaat door, ook in de vakantie. In de krant staat dat Leuven duiven de anticonceptiepil geeft en de poetsvrouw geeft mij een complimentje. “Jij propere vent”, zegt ze, in dat gebroken Nederlands van haar waarin werk- en lidwoorden verdampen.

In de streek waar ik vandaan kom, is een propere vent een man die er goed uitziet. Dat bedoelt de poetsvrouw jammer genoeg niet. Zij wil eenvoudig zeggen dat ik het talent heb om mijn eigen nest niet te bezoedelen. Die vaardigheid ontbreekt blijkbaar bij sommige van haar klanten. Mijn poetsvrouw vindt hen smeerpoezen. Soms vraag ik mij af wat zij elders over mij zou zeggen. Dat ik urenlang boven mijn laptop zit dubbelgevouwen, misschien, en raadselachtige apparaten heb staan in mijn kelder.

Als de poetsvrouw met tram 2 is vertrokken, voed ik de kat en begiet de planten. Ik verneem dat katten crepusculaire jagers zijn, wat betekent dat zij opereren in de schemering. Naar aanleiding daarvan lees ik een zin die ik mooi vind: ‘Ook tijdens nachten met een zeer heldere maan kunnen schemer­actieve dieren nog actief zijn.’ Dat is zo’n zin die ik een keer of drie achtereen hardop wil uitspreken. Het is een zin die erg geschikt zou zijn voor een oefenboek zinsontleding.

Zelf jaag ik tegenwoordig niet zo vaak meer als vroeger in de schemering. Wel kijk ik naar Chernobyl, waar ik veel goeds over gehoord heb en dat waarlijk een dijk van een serie is. Het gaat over die merkwaardige gebeurtenis in 1986, toen een falende kerncentrale in Oekraïne opeens de toekomst van 50 miljoen mensen bedreigde. Ik herinner mij het radionieuws van die dagen toen ik klein was. Mijn vader was gestorven, het weer was stralend en over het landschap lag een ongekende dreiging. Er is maar één ding akeliger dan tanks en mortiervuur, en dat is een grasveld in de zon waar de dood onzichtbaar op de loer ligt.

Het uitzenden van ioniserende straling door materialen: op papier ziet radioactiviteit er bedrieglijk onschadelijk uit. In de praktijk maakt het gehakt van je cellen en zorgt het ervoor dat je de ziel uit je lijf kotst. Pierre en Marie Curie hielden al kapotte vingertoppen over aan het werken met radioactieve materialen.

Geigerteller

Ik denk aan de valse veiligheid van jodiumpillen, ik denk soms aan scheurtjes in kerncentrales. Ik denk aan de sticker met het lachende rode zonnetje die ergens boven in een kast ligt. ‘Atoomenergie? Nee bedankt.’

In Tsjernobyl stierven uiteindelijk tussen de 4.000 en 100.000 mensen. De officiële teller staat nog altijd op 31.

In de schemering daal ik soms af in mijn kelder, waar een geigerteller staat uit een oude legervoorraad. Het ding heet DOM-410 en het ruikt naar Koude Oorlog. Een keer of zo per jaar meet ik daarmee de achtergrondstraling, zomaar voor de aardigheid. Dat is een geruststellende bezigheid, vergelijkbaar met het opnemen van koorts wanneer je niet ziek bent. De alfa-, bèta- en gamma­straling zijn gelukkig in orde. Je kunt je zorgen maken over veel dingen, maar met de radio­activiteit blijkt het voorlopig wel snor te zitten.

Voor een propere vent is dat een hele opluchting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden