Maandag 27/01/2020

Wetenschap

Ook u stamt af van modernere bacterie

Formaties met primitieve levensvormen, diep in de Atlantische Oceaan, vlak bij de vindplaats van 'Loki'. Beeld Universiteit Bergen

De evolutie van eenvoudige oerbacteriën naar ingewikkelde levensvormen moet worden herschreven, denken biologen. Diep in de Atlantische Oceaan vonden ze de missing link.

Mensen, dieren en planten stammen waarschijnlijk niet af van een verre voorouder in de diepe prehistorie, maar zijn pas later uit een zijtak van een speciale groep microben ontstaan. Dat zegt een groep wetenschappers, nu ze op de bodem van de diepzee de 'missing link' van deze zijtak hebben gevonden.

Het ontstaan van complex leven op aarde, waartoe de mensheid hoort, staat al langer ter discussie. Het probleem zit in onze cellen: die bevatten knappe onderdelen, maar het ziet ernaar uit dat enkele van die onderdelen regelrecht gekopieerd zijn van de twee andere grote familietakken op aarde: bacteriën en Archaea (een aparte groep microben).

'Missing link'

Met zoveel jatwerk vragen evolutiebiologen zich al enige tijd af of onze familietak er altijd al was of dat zij later is ontstaan, toen bacteriën en Archaea op de een of andere manier samensmolten.

Met de vondst van een 'missing link' zeggen biologen in het tijdschrift Nature hierop nu een antwoord te hebben. 'Onze' tak - die van de zogeheten eukaryote cellen - is hoogstwaarschijnlijk uit die van Archaea geëvolueerd en daarna bacterieonderdelen gaan stelen.

Aanwijzingen daarvoor vond het onderzoeksteam in een nieuw ontdekte Archaea-soort, die de bijnaam Loki draagt en leeft in de Atlantische Oceaan op 2,5 kilometer diepte in een nagenoeg desolaat stukje zeebodem. "Loki heeft ongeveer honderd genen die je alléén bij complexe eukaryote cellen vindt", zegt Thijs Ettema van de Zweedse Uppsala-universiteit. Hij is onderzoeksleider van de studie. "Ook bij mensen dus. Die overeenkomst is zo sterk dat we denken dat Loki's voorouder ook onze voorouder was."

Eugene Koonin, onderzoeker bij het Amerikaans Nationaal Centrum voor Biotechnologische Informatie (NCBI), voorspelde eerder dat een missing link tussen Archaea en eukaryoten zou bestaan, maar hij wist niet zeker of die al uitgestorven was.

Evolutionair jatwerk

Dit is een doorbraak. Misschien wel dé doorbraak", zegt hij opgewekt aan de telefoon. Koonin wijst erop dat eukaryote-stukjes dna al eerder in Archaea zijn gevonden. "Maar zoveel bij elkaar als in Loki hebben we nog nooit gezien."

Ettema vermoedt, net als Koonin, dat het gros van die eukaryote-genen Loki's voorouder in staat stelden tot het eerdergenoemde evolutionair jatwerk: bacteriën inkapselen en als eigen celonderdeel gebruiken.

Nick Lane, evolutionair biochemicus aan het University College Londen, twijfelt daaraan. "Deze genen tonen hooguit aan dat Loki een beweeglijk celmembraan heeft", zegt hij.

Lane: "Eigenlijk moet je Loki in een lab kweken en kijken wat hij precies kan. Tot die tijd zou ik niet met zekerheid spreken van een 'missing link'. De realiteit is dat eukaryoten twee miljard geleden zijn ontstaan en het lastig blijft om te achterhalen wat er precies is gebeurd."

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234