Donderdag 08/06/2023

NieuwsDieren

Ook koeien ‘praten’, en dat is anders met de boer dan met andere koeien

null Beeld Caspar Huurdeman
Beeld Caspar Huurdeman

Koeien ‘praten’. Met elkaar, en met mensen als dat zo uitkomt. Als de toon snel omhooggaat, dan hebben ze iets nodig, ontdekte taalkundige Leonie Cornips die al vier jaar de koeientaal probeert te ontrafelen. ‘Ze neuriën ook.’

AD

Observeren en nog eens observeren. Een gemiddelde onderzoeksdag van taalkundige Leonie Cornips (Universiteit Maastricht) vereist aardig wat geduld: “Koeien zijn heel langzaam. Maar áls ze iets doen, gaat het razendsnel. Ik ben meermaals te laat met mijn camera.” Meestal begint de dag op de boerderij met een gesprek met de boer. Dan door naar de stal.

Een van haar observaties: koeien groeten. Maar, ze doen dat over het algemeen alleen als ze in een afgesloten stal staan. En vooral als er weinig verschillende mensen komen. Een koe is, zegt Cornips, een heel sociaal wezen. Koeien die contact willen maken komen naar voren en blijven op 1,5 meter afstand voor je staan, ontdekte ze - de afstand vanaf waar ze waarschijnlijk slechter gaan zien.

“De koe maakt dan heel indringend oogcontact. Het dier wil eerst weten of het gesprek door ons wordt voortgezet, voor ze doorgaat. Als wij het oogcontact verbreken, is er een beurtwissel. De koe vat dat op als reden om het gesprek voort te zetten. Bij mensen gaat dat hetzelfde: je kunt tijdens een gesprek niet voortdurend elkaar in de ogen blijven kijken. Als je de ander ruimte wilt geven om de beurt over te nemen, dan kijk je ergens anders heen.” Cornips ontdekte dat koeien die in de stal staan heel veel met de boer of boerin communiceren omdat ze iets nodig hebben: ze moeten worden gemolken, ze hebben honger. Dat maken ze veelal kenbaar met geluid. Als ze buiten staan, communiceren ze onderling met elkaar - maar dat doen ze, zo lijkt het, eigenlijk alleen vocaal als er kalfjes in het spel zijn.

Verschillende geluiden van de koe kunnen verschillende boodschappen hebben. “We vermoeden dat een koe met geluiden die snel in toonhoogte omhoog gaan, uitdrukt: ik heb iets nodig. Als een moeder en kind elkaar groeten, dan zijn dat vlakke geluiden: die beginnen en blijven laag.” En: koeien neuriën. Cornips beschrijft het als een zacht ‘mm mm mm mm-geluid’, dat koeien maken als ze liggen.

De komende tijd wil ze nog uitzoeken in hoeverre koeien dezelfde geluiden naar elkaar maken als naar de boer. “Tot nu toe kwam ik dat niet tegen. Dat is interessant, want dan hebben ze een eigen vocabulaire richting mensen, net zoals katten hebben.” Ze hoopt daarnaast met haar bevindingen taal anders te kunnen definiëren, ‘inclusiever’. Want: volgens Cornips is taal veel breder dan alleen de menselijke taal, met haar woorden en grammatica. Het is ‘een middel om sociale verbinding mee te leggen’. “Koeien gebruiken niet dezelfde taal als mensen, en mensen niet dezelfde taal als koeien, maar beide gebruiken ze taal.” En: ze wil laten zien ‘dat de scheidslijn tussen huisdier en productiedier ook maar iets is wat wij bedacht hebben. “Koeien zijn net zo sociaal als honden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234