Maandag 06/07/2020

Wetenschap

Ook een ladderzat kind leert

Beeld ANP XTRA

De jeugd van tegenwoordig. Ze doet aan comazuipen, rijdt onveilig en experimenteert met drugs. Onbegrijpelijk? Niet volgens Harvard-onderzoekster Barbara Braams. "Het nemen van risico's is nuttig."

Misschien heeft u er zelf wel eentje. Zo'n zoon of dochter die afgelopen week naar Pukkelpop ging. En misschien heeft u hem of haar vooraf ook wel gewaarschuwd. 'Drink niet te veel'. 'Neem geen drugs'. 'Kruip niet met iemand anders in de tent'. 
Veel ouders worstelen met het idee dat hun kinderen aan allerlei risico's worden blootgesteld. Rampscenario's schieten dan meteen door hun hoofd. 

Logisch is dat volgens de Nederlandse neuropsychologe Barbara Braams. Ouders willen hun nageslacht beschermen. Maar tegelijkertijd is het goed om te beseffen dat het nemen van risico's door jongeren niet altijd negatief is. Het gedrag heeft een functie stelt de onderzoekster, die aan Harvard werkt. In haar pas uitgekomen boek 'Het riskante brein' staat ze uitgebreid stil bij de oorsprong van het nemen van risico's tijdens de adolescentie maar ook bij het het belang ervan.

"In de media lezen we verhalen van jongeren die uit de bocht vliegen en comazuipers die in het ziekenhuis belanden. Allemaal dingen die we graag voor onze kinderen willen voorkomen en die ervoor zorgen dat risico nemen een slechte naam heeft gekregen. Dat is niet helemaal terecht", schrijft ze. Tijdens de adolescentie mag het risicogedrag dan wel pieken, ruim 99,9 procent overleeft deze levensfase. 

Dat er excessen zijn, geeft Braams wel toe. Niemand wil dat zijn kind op de intensieve zorgen of in de gevangenis terecht komt. Maar er is een middenweg. "Je moet soms lef hebben en een gokje durven wagen. Door risico's te nemen ontdekken jongeren hun omgeving en leren ze hun grenzen kennen."

Dat het nemen van risico's in het leven niet altijd slecht is en zelfs nuttig is, illustreert ze aan de hand van een aantal voorbeelden. Eentje daarvan zijn salarisonderhandelingen. Heel erg spannend, maar wie het risico neemt om het met zijn baas op te nemen, verdient achteraf misschien wel meer geld. Hetzelfde geldt voor dat meisje of die jongen die je voor een date wil vragen.

Pluchen doos

Professor Jelle Jolles (Vrije Universiteit Amsterdam), die zelf gespecialiseerd is in het tienerbrein en er een boek over schreef, treedt Braams bij. "Het is belangrijk dat jongeren ook ervaringen met een mogelijk wat minder goede afloop opdoen. Het gaat om het ervaren; dat wordt in de hersenen opgeslagen en de waarschuwende woorden niet" Ouders moeten dat beter beseffen. 

Ook de Vlaamse neuropsychologe Elke Geraerts vind het pleidooi van Braams terecht. "Steeds meer ouders voeden hun kinderen op in een pluchen doos. Ze overbeschermen. Maar dat is nefast voor het leren hebben van zelfcontrole."

Moet je als ouders dan bingedrinken, pillen, poeders en paddo's en onveilige seks toejuichen? Geraerts: "Absoluut niet. Je moet kinderen de vrijheid geven om te experimenteren, maar hen tegelijkertijd wijzen op de mogelijk negatieve effecten." Verbieden heeft volgens Braams en de andere neuropsychologen geen enkele zin. De hang naar spanning is eigen aan jongeren en kan je niet zomaar wegnemen.

Het beste is volgens Jolles om de jongeren door middel van een gesprek stil te laten staan bij wat de mogelijke effecten zijn van hun risicovolle gedrag.  Vraag hen of ze weten wat te veel alcohol met hun hersenen doet. Vraag hen wat ze denken dat er kan mislopen als ze buiten de piste gaan snowboarden. Vraag hen om zich dat voor te stellen, om er een beeld van te maken in hun gedachte. Vraag wat ze zouden doen als ze een fout pilletje hebben geslikt.

"Het spreekt voor zich dat een opvoeder in uiterste gevallen wel duidelijk maakt dat iets voor hem of haar niet kan en waarom. Het blijft wel de bedoeling dat een kind overleeft."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234