Woensdag 05/08/2020

Voedselveiligheid

Onvolledige info op voedseletiketten vaak oorzaak van allergische reacties

Typische boosdoeners voor wie een voedselallergie heeft, waaronder noten en schaaldieren. Vooral kruisbesmetting met eieren en melk blijkt in de praktijk een probleem.Beeld thinkstock

Vier op de tien voedingsproducten bevatten allergenen maar dat staat niet op het etiket, zo toont Nederlands onderzoek. Ook bij ons is het niet verplicht 'kruisbesmetting' te vermelden, waardoor je bijvoorbeeld niet weet dat je chocoladebroodje sporen van hazelnoot bevat.

Bijna de helft (46 procent) van de 157 patiënten in het Nederlandse onderzoek (UMC Utrecht en TNO) kreeg tijdens de testperiode één of meer allergische reacties door verkeerde of onvolledige waarschuwingen op etiketten.

Die reacties door bijvoorbeeld noten, ei, melk of pinda's ontstonden vooral doordat informatie op de etiketten niet klopte of zelfs ontbrak. Zes patiënten met een specifieke gevoeligheid belandden daardoor op de spoeddienst. Bij vier op de tien producten zaten allergenen in het product terwijl die op het etiket niet als ingrediënt vermeld stonden. Of in een product zaten andere allergenen dan vermeld.

Onvermijdelijk

Nochtans houden producenten en distributeurs zich goed aan de Europese wettelijke verplichting die ook bij ons betekent dat veertien allergenen die een heftige schok kunnen veroorzaken verplicht moeten worden vermeld.

Maar het probleem is volgens de onderzoekers de 'kruisbesmetting’' waarbij sporen van ingrediënten tijdens het productieproces onbedoeld in voeding terechtkomen, wat zo goed als onvermijdelijk is. 

Die onbedoelde besmetting vermelden is echter niet verplicht en dat is ook in ons land zo. Europa legt het namelijk niet op. In de praktijk leidt dat tot overschatting en onderschatting bij de consument, stellen de Nederlandse onderzoekers. "De informatie op de etiketten biedt te weinig houvast", zegt toxicoloog Geert Houben (UMC).

Schadeclaims

Want enerzijds blijkt dus dat allergenen soms niet zijn vermeld. Anderzijds blijkt dat producenten soms een waarschuwing meegeven zoals "Kan sporen van noten bevatten", terwijl het risico niet reëel is. Vaak is dat om zich in te dekken tegen schadeclaims. Mensen met een allergie voelen dat ook zo aan of vinden "Kan sporen bevatten" al te vaag en negeren daarom die boodschap, waardoor ze soms toch onverwacht reageren op een product. 

Recent onderzoek bij ons door Testaankoop laat zien dat er al verbetering is als het gaat over de veertien allergenen die verplicht moeten vermelden, maar dat er op dat vlak wel nog werk is bij niet-voorverpakte producten. Hoe het precies zit met de kruisbesmetting is niet meteen duidelijk, maar de situatie is op zich dezelfde als in Nederland.

Groente-allergie door cannabis

Daarom stelt Katrien Renders, voedingsdeskundige bij Testaankoop: "Wij vragen de Europese Commissie dat ze de vermelding van het risico op kruisbesmetting verplicht. Ook moet ze erover waken dat het risico enkel moet worden vermeld als het allergeen onbedoeld in voldoende hoge mate aanwezig kan zijn om een allergische reactie te veroorzaken. Anders krijg je een explosie van onnodige waarschuwingen die enkel dienen om de fabrikant te beschermen."

Kruisbesmetting is ook erg complex, reageert dokter Wilfried Staessen, gespecialiseerd in voedselaandoeningen. "Cannabisgebruikers krijgen bijvoorbeeld vaak een groenteallergie. Als fabrikanten met alle mogelijke reacties rekening moeten houden, zal er een half telefoonboek aan producten moeten hangen."

Maar dat is niet de bedoeling,  reageert professor Jean Pottier, expert voedselwetgeving bij de FOD Volksgezondheid. "Europa werkt aan een verplichting, maar het vertrekpunt blijft die lijst met veertien allergenen."

Wel zijn er nog twee hindernissen. "Zo weten we nu onvoldoende tot welke dosering het bij kruisbesmetting veilig is voor mensen met een allergie. Ook zijn er nog geen uniforme methodes voor analyse. Want of je een allergische reactie krijgt, hangt ook af van hoe iets is of wordt bereid."

Wie allergisch is voor appels, is het bijvoorbeeld meestal niet voor appelmoes.

Ondertussen moeten de één à vijf procent van de mensen met een voedselallergie zich nu ook weer geen te grote zorgen maken. Staessens: "Reacties door kruisbesmetting zijn doorgaans een stuk milder dan de directe allergische reacties."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234